W zadaniu trzeba odróżnić ilość wody używaną w pierwszym etapie (do rozpuszczenia KI) od całkowitej ilości wody w preparacie. W monografii FP X dla Iodi solutio aquosa (płynu Lugola) skład jest podany w częściach wagowych: Kalii iodidum 2,0 cz., Iodum 1,0 cz., Aqua purificata 97,0 cz., co razem daje 100 cz.
Kluczowa jest instrukcja technologiczna: "Jodek potasu rozpuścić w 4 cz. wody. W roztworze tym rozpuścić jod, uzupełnić wodą…". Oznacza to, że wstępnie nie bierze się całych 97 części wody, tylko 4 części, aby zrobić roztwór KI, w którym dopiero rozpuszcza się jod (jod lepiej rozpuszcza się w roztworach jodków dzięki tworzeniu kompleksów).
Recepta opiewa na 20,0 g gotowego roztworu. Ponieważ przepis wzorcowy jest na 100 cz. (czyli 100 "jednostek masy"), wykonujemy skalowanie:
- Współczynnik skali = 20,0 / 100 = 0,2.
- Woda do rozpuszczenia KI wg monografii = 4 cz.
- Zatem woda do rozpuszczenia KI dla 20,0 g = 4 × 0,2 = 0,8 g.
Dlaczego pozostałe wartości nie pasują? "0,4 g" wynika z przeliczenia ilości KI (2,0 cz. × 0,2), czyli jest to masa jodku potasu, a nie wody. "4,0 g" to ilość wody dla przepisu podstawowego 100 cz., ale bez przeliczenia do 20,0 g. "2,0 g" odpowiada wartości KI w przepisie podstawowym (2,0 cz.), a nie ilości wody do jego rozpuszczenia. Poprawne rozumienie etapu procesu technologicznego jest tu równie ważne jak sama proporcja.
