KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Oblicz maksymalną dawkę jednorazową metronidazolu dla pacjenta w wieku 10 lat, jeżeli według FP XI maksymalna dawka jednorazowa tej substancji to 1,0 g, a maksymalna dawka dobowa – 2,0 g.
Wzór Younga – dla dzieci w wieku od 2 do 12 lat
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany do obliczania maksymalnej dawki leku dla dzieci.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzór Younga dla dzieci 2–12 lat: dawka dziecka = (wiek / (wiek + 12)) × dawka dorosłego.
Podstawiamy wiek 10 lat i dawkę maks. jednorazową 1,0 g: (10 / 22) × 1,0 g = 0,4545 g, czyli po zaokrągleniu 0,454 g. Dawka dobowa 2,0 g nie jest tu przeliczana.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba obliczyć maksymalną dawkę jednorazową dla dziecka na podstawie dawki maksymalnej dla dorosłego, stosując wzór Younga (przeznaczony dla dzieci w wieku 2–12 lat).

1) Dobór wzoru
Skoro pacjent ma 10 lat, mieści się w przedziale 2–12 lat, więc właściwy jest wzór Younga:

dawka dziecka = (wiek / (wiek + 12)) × dawka dorosłego

2) Podstawienie danych
Wiek = 10 lat.
Dawka maksymalna jednorazowa dla dorosłego = 1,0 g.

3) Obliczenie

(10 / (10 + 12)) × 1,0 g = (10 / 22) × 1,0 g = 0,454545... g

Po praktycznym zaokrągleniu do tysięcznych grama otrzymujemy 0,454 g.

4) Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,250 g – odpowiadałoby innemu przeliczeniu (np. z błędnie przyjętym mianownikiem lub niepoprawnym uproszczeniem ułamka). To zbyt mała wartość względem (10/22) dawki dorosłego.
  • 0,416 g – typowy skutek pomyłki rachunkowej (np. użycia 10/24 albo błędnego dodania w mianowniku). Nie wynika z poprawnego podstawienia do wzoru Younga.
  • 0,142 g – zwykle efekt pomylenia wieku z inną liczbą (np. 2/(2+12)) albo nieprawidłowego przestawienia wzoru. Jest rażąco zaniżona jak na 10 lat.

Uwaga praktyczna: w treści podano także maksymalną dawkę dobową (2,0 g), ale pytanie dotyczy dawki jednorazowej, więc do obliczeń bierzemy 1,0 g. Informacja o dawce dobowej jest tu jedynie kontekstowa i służy kontroli bezpieczeństwa w innych zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzór Younga przelicza dawkę "dorosłego" na dawkę dziecka na podstawie wieku: wiek/(wiek+12). Wynik to ułamek dawki dla dorosłych. Stosuje się go typowo dla dzieci w wieku 2–12 lat, gdy zadanie wymaga szybkiego oszacowania dawki.
Wzór Younga jest empirycznym sposobem przybliżenia zależności dawki od wieku. Dodanie 12 w mianowniku powoduje, że dla małych dzieci ułamek jest niewielki, a wraz ze wzrostem wieku rośnie, ale nie przekracza 1. To ogranicza ryzyko przeszacowania dawki.
To najwyższa ilość substancji czynnej, którą wolno podać w pojedynczej dawce. W obliczeniach pediatrycznych traktuje się ją jako "dawkę dla dorosłych", którą następnie przelicza się wzorem (np. Younga), aby wyznaczyć limit jednorazowy dla dziecka.
Dawkę dobową wykorzystuje się wtedy, gdy pytanie dotyczy limitu w ciągu 24 godzin (suma wszystkich dawek w dobie). Jeśli zadanie pyta o dawkę jednorazową, liczysz od dawki jednorazowej. Dawkę dobową można ewentualnie użyć jako dodatkową kontrolę bezpieczeństwa.
Oceń ułamek wieku: dla 10 lat jest to 10/(10+12)=10/22≈0,45, więc dawka dziecka powinna być ok. 45% dawki dorosłego. Jeśli wyjdzie np. 0,14 g lub 0,9 g przy dawce dorosłego 1,0 g, to sygnał, że jest błąd w podstawieniu lub rachunku.
Przy dawkach maksymalnych bezpieczniej jest unikać zaokrąglania w górę, bo może to przekroczyć limit. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle oczekuje się podania wyniku z typowym zaokrągleniem matematycznym do wskazanej dokładności, ale warto pamiętać o zasadzie ostrożności.
Najczęstsze błędy to: użycie złego wzoru (np. Clarka), pomylenie dawki jednorazowej z dobową, błędne dodanie w mianowniku (np. wiek+10 zamiast wiek+12) oraz pomyłki w ułamkach. Pomaga zapisanie wzoru i sprawdzenie przybliżenia procentowego.
Nie. Wzór Younga opiera się na wieku, a nie na masie ciała. Jeśli zadanie lub praktyka wymagają dawkowania "mg/kg", wtedy nie stosuje się Younga, tylko oblicza dawkę z masy ciała i porównuje z limitami maksymalnymi.
Stosuj prostą zasadę: 1 g = 1000 mg. Czyli 0,454 g to 454 mg. Warto przeliczyć "w głowie" dla kontroli: jeśli wyszło 0,454 g, to nie może to być 45,4 mg ani 4540 mg. Kontrola rzędu wielkości często ratuje punkty.
Opanuj wzory (Younga, Clarka i inne wymagane w materiałach), ćwicz podstawienia na różnych wiekach i dawkach oraz rób kontrolę sensowności (procent dawki dorosłego). Przygotuj też "checklistę": wiek → dobór wzoru → wybór dawki (jednorazowa/dobowa) → rachunek → jednostki → zaokrąglenie.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wzór Younga dla dzieci 2–12 lat: dawka dziecka = (wiek / (wiek + 12)) × dawka dorosłego.Podstawiamy wiek 10 lat i dawkę maks.

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku i receptury aptecznej (działy: dawkowanie, obliczenia)
  • Materiały dydaktyczne szkół medycznych: "obliczenia farmaceutyczne" i "dawkowanie pediatryczne"
  • Farmakopea Polska (aktualne wydanie) – część dotycząca dawek maksymalnych substancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego