Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2010



PYTANIE NR 40.
Oblicz na podstawie Farmakopei Polskiej doustną jednorazową dawkę maksymalną paracetamolu dla dziecka o masie ciała 12 kg.
Zdjęcie przedstawia fragment tabeli z tekstem w języku polskim, zawierającej dane liczbowe dotyczące dawkowania leku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dawka maksymalna jednorazowa doustna paracetamolu dla dorosłego wynosi 1,0 g.
Stosujemy wzór Clarka: (masa dziecka/70) × dawka dorosłego = (12/70) × 1,0 g = 0,1714 g, czyli po zaokrągleniu 0,171 g. Pozostałe wartości wynikają z błędu dziesiętnego lub użycia dawki dobowej 4,0 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć doustną jednorazową dawkę maksymalną paracetamolu dla dziecka o masie 12 kg. Dane wyjściowe pochodzą z Farmakopei Polskiej: dla dorosłego dawka maksymalna jednorazowa doustnie wynosi 1,0 g (nie 4,0 g, bo 4,0 g dotyczy dawki dobowej).

Następnie stosuje się wzór Clarka, który przelicza dawkę proporcjonalnie do masy ciała i przyjmuje masę dorosłego 70 kg:

D_dziecka = (masa_dziecka [kg] / 70) × D_dorosłego

Podstawienie:

D_dziecka = (12 / 70) × 1,0 g = 0,171428... g

Po zaokrągleniu do trzech miejsc po przecinku otrzymujemy 0,171 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,017 zwykle wynika z błędu dziesiętnego (np. niepoprawnego przeliczenia proporcji lub omyłkowego przyjęcia 1,0 g jako 0,1 g).
  • 0,685 oraz 0,686 odpowiadają sytuacji, gdy ktoś zamiast dawki jednorazowej 1,0 g użyje dawki dobowej 4,0 g: (12/70) × 4,0 g ≈ 0,686 g.

W praktyce aptecznej kluczowe jest zawsze sprawdzenie, czy pracujemy na dawce jednorazowej czy dobowej oraz utrzymanie spójnych jednostek (mg/g) do końca obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest dawka maksymalna jednorazowa paracetamolu?
To najwyższa dawka, którą można podać jednorazowo (w jednym podaniu) bez przekroczenia limitu bezpieczeństwa dla danej drogi podania. W tabelach farmakopealnych dawka maksymalna bywa podana osobno dla podania doustnego i dla dawki dobowej, więc trzeba czytać nagłówki kolumn.
Jak działa wzór Clarka przy obliczaniu dawki dla dziecka?
Wzór Clarka przelicza dawkę dla dziecka proporcjonalnie do masy ciała: (masa dziecka/70) × dawka dorosłego. Zakłada się masę dorosłego 70 kg. Metoda jest prosta rachunkowo, ale wymaga poprawnego wyboru dawki dorosłego (np. jednorazowej, a nie dobowej).
Dlaczego w zadaniu używa się 70 kg we wzorze Clarka?
Wzór Clarka opiera się na historycznym założeniu, że "standardowy" dorosły waży 70 kg. Dzięki temu dawkę dorosłego można przeliczyć na dziecko przez proporcję mas. Na egzaminie ważne jest, by nie zastępować 70 kg inną wartością, jeśli nie podano inaczej.
Jakie są najczęstsze błędy przy liczeniu dawki paracetamolu dla dziecka?
Najczęściej myli się dawkę jednorazową z dobową (np. wybiera 4,0 zamiast 1,0), robi błąd dziesiętny przy dzieleniu przez 70 albo za wcześnie zaokrągla wynik. Błędem jest też nieuwzględnienie drogi podania (doustnie vs doodbytniczo).
Czy do wzoru Clarka potrzebny jest wiek dziecka?
Nie. Wzór Clarka wykorzystuje wyłącznie masę ciała dziecka oraz dawkę dla dorosłego. Wiek jest potrzebny w innych metodach (np. we wzorach opartych na wieku). W zadaniach egzaminacyjnych to wskazówka: jeśli podano tylko masę, zwykle oczekuje się metody masowej.
Kiedy zamiast dawki jednorazowej błędnie wybiera się dawkę dobową?
Dzieje się to, gdy zdający nie czyta dokładnie nagłówków tabeli i "kotwiczy się" na większej liczbie (np. 4,0). W praktyce trzeba zawsze sprawdzić, czy kolumna dotyczy jednorazowej czy dobowej dawki oraz czy wiersz dotyczy właściwej drogi podania.
Jak przeliczyć wynik dawki z gramów na miligramy w takim zadaniu?
Przeliczenie jest stałe: 1 g = 1000 mg. Jeśli wynik wynosi 0,171 g, to odpowiada 171 mg. Na egzaminie zwracaj uwagę, w jakiej postaci podano odpowiedzi (g lub mg) i utrzymuj jedną jednostkę w całym obliczeniu, aby uniknąć błędów.
Jakie metody przeliczania dawek dla dzieci warto znać oprócz Clarka?
Warto kojarzyć, że istnieją różne podejścia: metody zależne od masy ciała (jak Clark), od wieku (np. wzory typu Young) oraz od parametrów rozwoju (np. podejścia oparte o powierzchnię ciała). Na egzaminie dobór metody wynika z danych podanych w zadaniu.
Dlaczego w zadaniach z Farmakopei trzeba zwracać uwagę na drogę podania?
Bo dawki mogą się różnić dla różnych dróg podania (np. doustnie i doodbytniczo). Tabela zwykle rozdziela wartości według drogi i dodatkowo na dawki jednorazowe oraz dobowe. Pomylenie wiersza lub kolumny może dać wynik pozornie "sensowny", ale merytorycznie błędny.
Jak najlepiej przygotować się do zadań z obliczania dawek na egzaminie technika farmaceutycznego?
Ćwicz schemat: 1) zidentyfikuj, czy chodzi o dawkę maksymalną czy zwykle stosowaną, 2) wybierz jednorazową/dobową i drogę podania, 3) zastosuj właściwy wzór (np. Clark), 4) dopiero na końcu zaokrąglij i sprawdź jednostki.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Dawka maksymalna jednorazowa doustna paracetamolu dla dorosłego wynosi 1,0 g.Stosujemy wzór Clarka: (masa dziecka/70) × dawka dorosłego = (12/70) × 1,0 g = 0,1714 g, czyli po zaokrągleniu 0,171 g."

Źródła:

  • Farmakopea Polska XIII (2023), wykazy dawek maksymalnych i zwykle stosowanych (pozycja: paracetamol) – źródło drukowane/urzędowe

Materiały:

  • Aktualne wydanie Farmakopei Polskiej (wykazy dawek maksymalnych i zwykle stosowanych)
  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dotyczące przeliczania dawek u dzieci
  • Zadania rachunkowe z proporcji i przeliczeń jednostek (mg–g) w kontekście farmaceutycznym
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego