KWALIFIKACJA TKO4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 12.
Oblicz objętość betonu potrzebną do wykonania pala o długości 20 m i polu powierzchni przekroju 0,785 m2, wiedząc że norma zużycia betonu wynosi 1,02 m3/m3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objętość geometryczna pala to V = A·L = 0,785·20 = 15,70 m3.
Następnie stosuje się normę zużycia 1,02 m3/m3 jako współczynnik: 15,70·1,02 = 16,014 m3 ≈ 16,01 m3. To uwzględnia straty i narzut materiału.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano długość pala 20 m oraz pole powierzchni przekroju 0,785 m2. Jeżeli element ma stały przekrój na całej długości, to jego objętość geometryczną liczy się jak dla "bryły o stałym przekroju" (pryzmy):

V = A · L

Podstawienie danych:

V = 0,785 m2 · 20 m = 15,70 m3

To jest ilość wynikająca wyłącznie z geometrii. W praktyce kosztorysowej i materiałowej często uwzględnia się, że rzeczywiste zużycie mieszanki betonowej może być nieco większe (np. straty technologiczne, naddatek). W zadaniu ujęto to wprost jako normę zużycia betonu 1,02 m3/m3, czyli współczynnik 1,02.

Dlatego objętość do zamówienia/zużycia oblicza się mnożąc objętość geometryczną przez ten współczynnik:

Vzużycie = 15,70 · 1,02 = 16,014 m3

Po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku otrzymuje się 16,01 m3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 15,70 m3 odpowiada wyłącznie objętości geometrycznej (0,785·20) i pomija narzut wynikający z normy 1,02.
  • 15,40 m3 nie wynika ani z poprawnego iloczynu A·L, ani z zastosowania współczynnika 1,02; zwykle jest skutkiem błędu rachunkowego lub zaokrąglenia na niewłaściwym etapie.
  • 18,84 m3 jest zbyt duże przy podanych danych; taka wartość sugeruje zastosowanie niewłaściwego współczynnika lub pomyłkę w mnożeniu (np. błędne odczytanie pola przekroju albo długości).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze kontroluj jednostki. m2 · m daje m3, więc jeśli wychodzi inna "moc" jednostki, to jest sygnał błędu. Drugi krok to dopiero zastosowanie współczynnika normy zużycia (>1).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy przekrój jest stały na całej długości, objętość liczysz jak dla pryzmy: V = A · L. Pole przekroju A podajesz w m2, długość L w m, a wynik otrzymasz w m3. To jest objętość geometryczna, bez narzutów i strat.
Współczynnik > 1 uwzględnia, że w praktyce zużycie materiału może być większe niż objętość geometryczna. Mogą wystąpić straty technologiczne, ubytki, naddatki na wykonanie lub specyfika procesu. W zadaniu norma 1,02 oznacza doliczenie 2% do objętości.
To współczynnik (bez wymiaru) zapisany jako "m3 na m3", czyli ile m3 betonu należy przyjąć na 1 m3 objętości konstrukcji. Wartość 1,02 oznacza, że na każdą jednostkę objętości trzeba przewidzieć 1,02 jednostki betonu.
Najczęściej myli się dwa kroki: (1) objętość geometryczna V = A·L oraz (2) przemnożenie przez normę zużycia. Częsty jest też błąd jednostek (m2 vs m3) i zbyt wczesne zaokrąglanie wyniku pośredniego, co zmienia końcowy wynik.
Jeśli pal ma stały przekrój i jest zbliżony do kształtu walca, to objętość można liczyć przez pole przekroju razy długość: V = A·L. W zadaniu pole przekroju jest już podane, więc nie musisz wyprowadzać go ze średnicy. Ważne jest tylko, by przekrój był stały.
Stosuje się je, gdy obmiar geometryczny nie obejmuje realnych ubytków lub dodatków wynikających z technologii wykonania. W kosztorysowaniu mogą pojawiać się normy zużycia, współczynniki strat lub naddatki. Na egzaminie zwykle są one podane w treści i trzeba je po prostu zastosować.
Zrób szybkie oszacowanie: 0,785≈0,8, więc 0,8·20≈16 m3. Po doliczeniu 2% wychodzi trochę powyżej 16, czyli około 16,0 m3. Taka kontrola pozwala wychwycić wyniki skrajnie zaniżone lub zawyżone jeszcze przed wyborem odpowiedzi.
A·L daje tylko objętość "idealnej bryły". W zadaniach materiałowych często trzeba uwzględnić normę zużycia (narzut), bo mieszanki zamawia się z uwzględnieniem strat lub naddatków. Jeśli w treści jest współczynnik zużycia, to zwykle jest on kluczowy dla poprawnej odpowiedzi.
Najbezpieczniej wykonać obliczenia na pełnych wartościach, a zaokrąglenie zrobić dopiero na końcu do formatu odpowiedzi (np. do dwóch miejsc po przecinku). Zaokrąglanie wyniku pośredniego może przesunąć ostatnią cyfrę i spowodować, że trafisz w inną odpowiedź.
Minimalnie potrzebujesz: długości elementu i pola przekroju (albo danych do jego wyznaczenia, np. średnicy). Jeśli zadanie dotyczy zużycia materiału, potrzebny jest też współczynnik/norma zużycia. Bez niego policzysz tylko objętość geometryczną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Objętość geometryczna pala to V = A·L = 0,785·20 = 15,70 m3.Następnie stosuje się normę zużycia 1,02 m3/m3 jako współczynnik: 15,70·1,02 = 16,014 m3 ≈ 16,01 m3."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Walec — objętość", https://pl.wikipedia.org/wiki/Walec_(bry%C5%82a) (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Objętość", https://pl.wikipedia.org/wiki/Obj%C4%99to%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wolfram MathWorld, "Prism (Solid Geometry) — Volume", https://mathworld.wolfram.com/Prism.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z obmiaru robót budowlanych (objętości i powierzchnie)
  • Zbiór zadań z matematyki praktycznej: pola przekrojów i objętości
  • Materiały dydaktyczne z kosztorysowania: pojęcie norm zużycia i narzutów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego