KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 26.
Oblicz prędkość przepływu płuczki w przestrzeni pierścieniowej pomiędzy rurami płuczkowymi o średnicy zewnętrznej 0,127 m a ścianą otworu o średnicy 216 mm, przy wydajności pompy płuczkowej 50 l/s.
wzór: V = Q/S
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Natężenie przepływu Q=50 l/s = 0,05 m³/s. Pole przestrzeni pierścieniowej: S = π/4·(D²−d²), gdzie D=0,216 m (otwór), d=0,127 m (rury). S≈0,02396 m², więc V=Q/S≈0,05/0,02396≈2,09 m/s, co po zaokrągleniu daje 2 m/s.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć prędkość przepływu płuczki w przestrzeni pierścieniowej, korzysta się ze wzoru na prędkość średnią:

V = Q / S, gdzie Q to natężenie przepływu (wydajność pompy), a S to pole przekroju poprzecznego, przez które płynie ciecz.

Krok 1: konwersja jednostek Q
Wydajność 50 l/s trzeba zamienić na m³/s:
50 l/s = 50/1000 m³/s = 0,05 m³/s.

Krok 2: pole przekroju przestrzeni pierścieniowej
Płuczka płynie w pierścieniu między ścianą otworu a rurami, więc pole S to różnica pól dwóch kół:

S = (π/4)·(D² − d²)

  • D = 0,216 m (średnica otworu)
  • d = 0,127 m (średnica zewnętrzna rur)

Obliczenia:
D² = 0,216² = 0,046656
d² = 0,127² = 0,016129
D² − d² = 0,030527
S = (π/4)·0,030527 ≈ 0,7854·0,030527 ≈ 0,02396 m²

Krok 3: prędkość przepływu
V = 0,05 / 0,02396 ≈ 2,09 m/s, co po typowym zaokrągleniu w zadaniach testowych daje 2 m/s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartość 1 m/s zwykle wynika z pominięcia, że przekrój jest pierścieniem (użycie zbyt dużego S) albo z błędnej konwersji jednostek.
  • Wartość 3 m/s często pojawia się, gdy ktoś odejmie średnice zamiast pól (błędna geometria) lub użyje promieni/średnic niekonsekwentnie.
  • Wartość 4 m/s jest typowa dla dużego błędu jednostek lub dla przyjęcia zbyt małego pola (np. potraktowanie średnicy rury jak promienia).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj D i d w tych samych jednostkach (m albo mm), a dopiero potem licz D²−d². To minimalizuje pomyłki rachunkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
1 litr to 0,001 m³, więc dzielisz przez 1000. Dla 50 l/s otrzymujesz 50/1000 = 0,05 m³/s. Ten krok jest kluczowy, bo we wzorze V=Q/S pole S zwykle liczysz w m², więc Q też powinno być w m³/s.
Przestrzeń pierścieniowa to obszar między ścianą otworu a zewnętrzną powierzchnią rur wiertniczych/płuczkowych. To właśnie tam płuczka wraca ku powierzchni, niosąc zwierciny. Geometrycznie jest to pierścień, więc pole liczy się jako różnicę pól dwóch kół.
Stosuje się pole przekroju pierścieniowego: S = π/4·(D²−d²), gdzie D to średnica otworu, a d to średnica zewnętrzna rur. Częsty błąd to użycie samego π/4·D² (czyli pola otworu) bez odjęcia pola zajętego przez rury.
Gdy wzór na pole zapisujesz przez średnicę, a nie promień, dostajesz: A = π·(D/2)² = π·D²/4, czyli π/4·D². Ten sam przekształcony zapis stosuje się dla obu kół w pierścieniu i dlatego wygodnie używa się wspólnego czynnika π/4.
W zadaniach typu V=Q/S obliczasz prędkość średnią w przekroju. Rzeczywista prędkość lokalna w przepływie może być większa lub mniejsza (profil prędkości zależy m.in. od reologii płuczki), ale do prostych zadań egzaminacyjnych przyjmuje się wartość średnią.
Najczęściej: (1) brak konwersji l/s → m³/s, (2) policzenie pola otworu zamiast pola pierścienia, (3) pomylenie średnicy z promieniem, (4) użycie różnych jednostek (mm i m) w jednym wzorze, (5) zbyt wczesne zaokrąglanie, które przesuwa wynik do innej odpowiedzi testowej.
Jest ważna m.in. przy ocenie wynoszenia zwiercin, doborze parametrów pompowania oraz kontroli ryzyka problemów hydraulicznych. Zbyt mała prędkość może pogorszyć oczyszczanie otworu, a zbyt duża może zwiększać straty ciśnienia i ryzyko niepożądanych zjawisk w otworze.
Szybka kontrola: pole pierścienia musi być mniejsze niż pole otworu i większe od zera. Jeśli wyszło większe niż π/4·D² albo ujemne, to znaczy, że pomylono średnice, jednostki albo kolejność odejmowania D²−d².
Tak. Wtedy używasz S = π·(R²−r²), gdzie R to promień otworu, a r to promień rury. Ważne, aby konsekwentnie stosować promienie albo średnice. Mieszanie form (np. D w miejscu R) jest częstą przyczyną błędnych wyników.
Wydajność pompy wyznacza natężenie przepływu Q. Dla danego przekroju S większe Q daje większą prędkość V, a tym samym zwykle większe straty ciśnienia i silniejsze oddziaływanie przepływu na zwierciny. Dlatego Q jest podstawowym parametrem w zadaniach z obiegu płuczki.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że natężenie przepływu Q=50 l/s = 0,05 m³/s.

Źródła:

  • The Engineering ToolBox: "Flow Rate and Velocity" (zależność V=Q/A), https://www.engineeringtoolbox.com/flow-rate-velocity-d_1211.html - accessed 2026-02-27
  • The Engineering ToolBox: "Area of a Circle" (pole koła, zależność od średnicy), https://www.engineeringtoolbox.com/circle-area-d_864.html - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (en): "Annulus (mathematics)" (pole pierścienia kołowego jako różnica pól), https://en.wikipedia.org/wiki/Annulus_(mathematics) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z hydrauliki wiertniczej: obieg płuczki i przepływ w przestrzeni pierścieniowej
  • Zadania rachunkowe z mechaniki płynów: V=Q/A oraz pola przekrojów
  • Tabele konwersji jednostek (l/s ↔ m³/s) używane w praktyce wiertniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego