Roczna produkcja obornika w gospodarstwie w systemie oborowym jest wielkością sumaryczną, zależną od liczby zwierząt w poszczególnych grupach technologicznych oraz od norm wytwarzania obornika przypisanych do tych grup. W tym zadaniu podano stany średnioroczne: krowy, jałówki do 12 miesięcy, jałówki powyżej roku oraz cielęta.
Poprawny tok postępowania jest zawsze taki sam:
- Dla każdej grupy dobiera się właściwą normę (np. ilość obornika wytwarzaną przez 1 sztukę w określonym czasie). W praktyce dydaktycznej normy te pochodzą z tabel używanych na zajęciach lub w arkuszu.
- Wykonuje się obliczenie cząstkowe: liczba sztuk × norma, z zachowaniem jednostek.
- Jeżeli norma jest dobowa, przelicza się ją na roczną (mnożąc przez liczbę dni w roku przyjętą w danym zestawie norm).
- Przelicza się masę na tony (1 t = 1000 kg), a następnie sumuje wyniki dla wszystkich grup.
Odpowiedź "201,1 t" jest zgodna z takim schematem liczenia i stanowi łączną masę obornika wytworzoną w skali roku przez wszystkie wymienione grupy zwierząt.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście typowych obliczeń?
- "22,3 t" jest zwykle wynikiem zbyt małym, co wskazuje na pominięcie przeliczenia do skali roku, użycie normy dla jednej grupy lub błąd w przeliczeniu kg na t.
- "5 446,0 t" jest nieproporcjonalnie duże dla podanych stanów średniorocznych; taki wynik często wynika z pomylenia jednostek (np. potraktowania kg jako t) albo wielokrotnego przeliczenia tego samego składnika.
- "24 052,0 t" wskazuje na rażący błąd skali (np. dodatkowe mnożenie przez 365, gdy norma już była roczna, lub użycie wartości w kg jako t), czyli błąd rzędu wielkości.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach wykonaj kontrolę sensowności. Dla kilkudziesięciu sztuk bydła wynik rzędu setek ton rocznie jest typowy w zadaniach szkolnych, natomiast dziesiątki tysięcy ton sugerują błąd jednostek lub czasu.
