KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Oblicz skład 1 000 g dyspersji dwutlenku tytanu o stężeniu wagowym 45%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie wagowe 45% oznacza, że 45% masy całej dyspersji stanowi TiO2. Dla 1000 g: 0,45 × 1000 g = 450 g dwutlenku tytanu. Resztę do 1000 g stanowi woda: 1000 g − 450 g = 550 g. Szybkie sprawdzenie: 450 + 550 = 1000 g.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie wagowe (masowe) 45% informuje, jaka część całkowitej masy dyspersji przypada na składnik stały (tu: dwutlenek tytanu). W dyspersji dwuskładnikowej (TiO2 + woda) suma mas składników musi dać masę końcową, czyli 1000 g.

Krok 1: oblicz masę TiO2
45% z 1000 g to:
m(TiO2) = 0,45 × 1000 g = 450 g

Krok 2: oblicz masę wody
Skoro całość ma 1000 g, to woda stanowi resztę:
m(wody) = 1000 g − 450 g = 550 g

Kontrola wyniku
Dobra praktyka na egzaminie i w pracy technologicznej to szybkie sprawdzenie bilansu masy: 450 g + 550 g = 1000 g, więc receptura jest spójna.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "675 g dwutlenku tytanu, 325 g wody" odpowiadałoby stężeniu 67,5%, a nie 45% (0,675 × 1000 g = 675 g).
  • "100 g dwutlenku tytanu, 900 g wody" odpowiadałoby stężeniu 10%, więc nie spełnia warunku 45%.
  • "450 g dwutlenku tytanu, 550 g wody" jest rachunkowo poprawne dla 45% i 1000 g; w teście nie powinno jednak występować jako dystraktor równolegle z odpowiedzią poprawną, bo to narusza zasadę jednej poprawnej odpowiedzi.

W praktyce papierniczej takie obliczenia wspierają przygotowanie mieszanin pigmentowych i powłok: kluczowe jest, by zawsze odnosić procent do masy całej partii, a nie do masy jednego składnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie wagowe (masowe) mówi, jaki procent masy całej mieszaniny stanowi dany składnik. Np. 45% oznacza 45 g składnika w 100 g dyspersji (i odpowiednio 450 g w 1000 g), a reszta masy to pozostałe składniki.
Liczy się 45% z masy całkowitej: 0,45 × 1000 g = 450 g TiO2. Następnie oblicza się masę wody jako resztę do 1000 g: 1000 − 450 = 550 g. To klasyczny bilans mieszaniny dwuskładnikowej.
Jeśli 45% masy stanowi TiO2, to pozostałe 55% stanowi woda (zakładając tylko te dwa składniki). Zatem dla 1000 g: 55% × 1000 g = 550 g. To równoważne podejście do liczenia "reszty do 100%".
Nie. Stężenie wagowe odnosi się do masy (g, kg), a objętościowe do objętości (ml, l). W technologii mieszanin w papiernictwie często pracuje się na masach, bo łatwiej kontrolować bilans surowców i rozliczenia partii.
Zastosuj dwa krótkie testy: (1) suma mas składników musi dać 1000 g (np. 450 + 550). (2) policz udział: 450/1000 = 0,45 = 45%. Jeśli oba warunki są spełnione, wynik jest spójny.
Najczęściej: mylenie 45% z 55% (liczenie "wody" zamiast składnika), liczenie procentu od złej podstawy (np. od masy wody), oraz brak kontroli wyniku sumą mas. Pomaga zapisywanie wzoru: m(składnika)=c·m(całości).
Oznacza to, że w każdej partii dyspersji prawie połowę masy stanowi pigment TiO2. Takie dyspersje stosuje się m.in. w przygotowaniu mieszanin do powlekania, gdzie ważne są: krycie, biel i równomierne rozprowadzenie pigmentu w wodzie.
Dyspersje TiO2 spotyka się przy uszlachetnianiu papieru: w masie papierniczej oraz w powłokach (coating), gdy celem jest zwiększenie bieli, krycia i poprawa właściwości optycznych. Przeliczanie stężeń ułatwia przygotowanie receptury pod konkretną partię.
Stosujesz ten sam schemat: m(TiO2)=0,45×2500=1125 g, a woda: 2500−1125=1375 g. Kluczowe jest, by procent zawsze odnosić do masy całkowitej dyspersji, niezależnie od wielkości partii.
W zadaniach egzaminacyjnych często upraszcza się mieszaninę do dwóch składników (np. TiO2 i woda), żeby sprawdzić rachunek procentowy. W praktyce dyspersje mogą mieć dodatki (środki dyspergujące), ale wtedy treść zadania musi podać pełny skład.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie wagowe 45% oznacza, że 45% masy całej dyspersji stanowi TiO2.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło: "mass fraction" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 (dostęp: 02.03.2026)
  • Khan Academy – artykuł/lekcja o "mass percent" (percent by mass) – https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome/percent-composition/a/percent-composition (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (pl) – "Stężenie procentowe" (opis stężenia procentowego, w tym masowego) – https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii/technologii: zagadnienia stężenia masowego i bilansu mieszanin
  • Zbiory zadań z obliczeń procentowych (procent masowy, ułamek masowy)
  • Materiały szkolne z technologii papiernictwa: rola TiO2 jako pigmentu w powłokach i masie papierniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego