KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Oblicz średni błąd tyczenia m, jeżeli błąd graniczny tyczenia budynku M = ±6 mm, a współczynnik prawdopodobieństwa poprawności wytyczenia r = 2,0.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średni błąd tyczenia m wyznacza się z zależności między błędem granicznym a średnim: M = r·m. Po przekształceniu m = M/r. Dla M = 6 mm oraz r = 2,0 otrzymujemy m = 6/2 = 3 mm. Zapis z tolerancją ma postać ±3 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z dokładności tyczenia rozróżnia się zwykle:

  • błąd średni m – miarę typowego (statystycznego) rozrzutu wyników,
  • błąd graniczny M – wartość graniczną powiązaną z przyjętym poziomem prawdopodobieństwa poprawności.

Współczynnik prawdopodobieństwa r pełni rolę mnożnika łączącego te wielkości w relacji:

M = r · m

Aby obliczyć średni błąd tyczenia, należy przekształcić wzór do postaci:

m = M / r

Następnie podstawiamy dane z treści:

  • M = ±6 mm,
  • r = 2,0.

Obliczenie:

m = 6 mm / 2,0 = 3 mm, więc wynik zapisujemy jako ±3 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • ±2 mm mogłoby wyjść np. przy innym r (np. 3) albo po nieuzasadnionym "zaokrągleniu w dół".
  • ±4 mm to typowy efekt pomylenia działań (np. częściowego podzielenia lub błędnej interpretacji r).
  • ±6 mm wynika z pominięcia współczynnika r i przepisania błędu granicznego jako średniego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w danych występuje zarówno M, jak i r, sprawdź, czy r jest mnożnikiem zwiększającym błąd graniczny względem średniego. Jeśli tak, to m zawsze będzie mniejsze od M (dla r > 1).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd graniczny M to dopuszczalna wartość odchyłki powiązana z przyjętym prawdopodobieństwem poprawności. Jest zwykle większy od błędu średniego m i służy do oceny, czy tyczenie mieści się w wymaganej tolerancji.
Średni błąd tyczenia m opisuje typowy rozrzut wyników (miarę precyzji). Pomaga dobrać metodę pomiaru i sprzęt oraz ocenić, czy zaplanowana technologia tyczenia zapewni wymaganą dokładność.
W typowych zadaniach przyjmuje się zależność M = r · m. Po przekształceniu otrzymujesz m = M/r. Następnie podstawiasz wartości liczbowe, pamiętając o jednostkach i zapisie ±.
Znak ± informuje, że błąd może mieć kierunek dodatni lub ujemny (odchylenie w obie strony). W zadaniach z dokładności geodezyjnej jest to standardowy zapis tolerancji/odchyłki, więc pominięcie ± zniekształca sens wyniku.
Niekoniecznie. W praktyce dydaktycznej r bywa traktowane jako współczynnik wiążący błąd graniczny i średni dla przyjętego poziomu ufności. Warto sprawdzać, jak r jest definiowane w materiałach kursu/egzaminu.
Najczęstsze to: przepisanie M jako m bez rachunku, pomylenie mnożenia z dzieleniem (m = M·r zamiast M/r), zgubienie znaku ± oraz nieuwzględnienie, że dla r > 1 błąd średni powinien wyjść mniejszy niż graniczny.
Najczęściej przed tyczeniem obiektu (np. budynku) – na etapie planu pomiarów i kontroli jakości. Dopuszczalne błędy wynikają z wymagań projektu, technologii budowy i przyjętej kontroli geodezyjnej.
Jeśli M jest błędem granicznym, a r jest współczynnikiem większym od 1, to M powinno być większe od m. Wybranie ±6 mm oznaczałoby pominięcie r i zrównanie błędu granicznego ze średnim, co jest sprzeczne z relacją M = r·m.
Oceń rząd wielkości: przy r = 2 średni błąd m powinien być około dwa razy mniejszy niż M. Skoro M = 6 mm, to m powinno wyjść blisko 3 mm. To szybka kontrola sensowności obliczeń.
Przećwicz zestaw podstawowych zależności między miarami błędów (m, M i współczynniki) oraz przekształcanie wzorów. Rób krótkie zadania rachunkowe w mm i m, a po obliczeniu zawsze wykonuj kontrolę: czy wynik jest logicznie mniejszy/większy.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Średni błąd tyczenia m wyznacza się z zależności między błędem granicznym a średnim: M = r·m."

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji inżynieryjnej (działy: tyczenie, dokładność, analiza błędów)
  • Materiały szkolne/egzaminacyjne dotyczące dokładności pomiarów i opracowania wyników
  • Powtórka z podstaw rachunku błędów i interpretacji współczynników prawdopodobieństwa w pomiarach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego