KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 30.
Oblicz wymagany procent redukcji zanieczyszczeń dla oczyszczalni miejskiej, na podstawie informacji o parametrach ścieków zamieszczonych w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi parametrów ścieków oraz fragment tekstu odpowiedzi pod nią.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Procent redukcji liczysz ze wzoru: (Cin − Cout)/Cin · 100%. Dla danych z tabeli: BZT5: (150−15)/150=90%, zawiesiny: (350−35)/350=90%, azot: (50−15)/50=70%. Tylko zestaw 90%, 90%, 70% pasuje do obliczeń.

Pełne wyjaśnienie:

Skuteczność oczyszczania dla danego wskaźnika wyraża się zwykle jako procent redukcji, czyli o ile procent zmniejszyło się stężenie (lub ładunek) w porównaniu z dopływem.

Stosujemy wzór:
(Cin − Cout) / Cin · 100%, gdzie Cin to wartość przed oczyszczeniem, a Cout po oczyszczeniu (lub wartość dopuszczalna/odpływowa podana w tabeli).

Obliczenia dla danych:

  • BZT5: Cin=150 mgO2/l, Cout=15 mgO2/l
    (150−15)/150=135/150=0,9 → 90%
  • Zawiesiny ogólne: 350 mg/l → 35 mg/l
    (350−35)/350=315/350=0,9 → 90%
  • Azot ogólny: 50 mgN/l → 15 mgN/l
    (50−15)/50=35/50=0,7 → 70%

Dlatego poprawny zestaw to: "BZT5 90%, zawiesiny ogólne 90%, azot ogólny 70%".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "BZT5 50%, zawiesiny ogólne 90%, azot ogólny 80%" – 50% dla BZT5 nie wynika z liczb 150 i 15 (tu redukcja jest znacznie większa), a 80% dla azotu nie pasuje do relacji 50→15.
  • "BZT5 60%, zawiesiny ogólne 80%, azot ogólny 70%" – tylko azot jest zgodny; BZT5 i zawiesiny mają w tabeli redukcję 90%.
  • "BZT5 90%, zawiesiny ogólne 90%, azot ogólny 90%" – zawyża redukcję azotu; dla 50→15 nie da się uzyskać 90%.

W praktyce egzaminacyjnej najczęstsza pułapka to policzenie udziału końcowego (Cout/Cin·100%) zamiast redukcji. Dla BZT5 byłoby to 15/150=10%, co nie jest redukcją, lecz pozostałością po oczyszczaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru: (Cin − Cout)/Cin · 100%, gdzie Cin to wartość przed oczyszczeniem, a Cout po oczyszczeniu (lub dopuszczalna/odpływowa z tabeli). Wynik liczysz osobno dla każdego wskaźnika: BZT5, zawiesin, azotu itd.
Wyrażenie Cout/Cin · 100% pokazuje, jaki procent pozostał po oczyszczeniu, a nie jaka jest redukcja. Redukcja dotyczy ubytku względem dopływu, więc musi uwzględniać różnicę (Cin − Cout).
BZT5 to wskaźnik ilości związków organicznych podatnych na rozkład biologiczny, wyrażany jako zapotrzebowanie tlenu w czasie 5 dni. W praktyce pomaga ocenić obciążenie ścieków substancją organiczną i skuteczność jej usunięcia w oczyszczalni.
Potrzebujesz pary wartości dla każdego parametru: przed oczyszczeniem (Cin) i po oczyszczeniu/dopuszczalnej (Cout). Następnie podstawiasz je do wzoru redukcji i liczysz procent oddzielnie dla BZT5, zawiesin i azotu.
Podstaw: (150−15)/150 · 100% = 135/150 · 100% = 0,9 · 100% = 90%. To oznacza, że po oczyszczeniu pozostało 10% pierwotnej wartości, a ubyło (zredukowano) 90%.
Liczymy: (350−35)/350 · 100% = 315/350 · 100% = 0,9 · 100% = 90%. Ten przypadek jest "wygodny", bo 35 to dokładnie 10% z 350, więc redukcja wynosi 90%.
Różnica wynosi 50−15=35. Dzielisz przez wartość początkową: 35/50=0,7, czyli 70%. Aby było 80%, wartość końcowa musiałaby wynosić 10 (bo 10/50=20% pozostałości).
Tak. W praktyce i w przepisach wymagania dla oczyszczalni komunalnych są różnicowane w zależności od wielkości aglomeracji (RLM). Z tego powodu w zadaniach egzaminacyjnych często podaje się progi lub tabelę wymagań dla określonego przedziału RLM.
Najczęściej: (1) liczenie Cout/Cin zamiast redukcji, (2) dzielenie przez złą wartość (np. przez Cout), (3) pomijanie jednego wskaźnika z tabeli, (4) mylenie mg/l z procentami, (5) błędne zaokrąglenia i przepisywanie danych.
Oceń "ile zostało" po oczyszczeniu. Jeśli Cout to 10% Cin (np. 35 z 350), to redukcja wynosi 90%. Jeśli Cout to 30% Cin, redukcja to 70%. Taka kontrola pomaga wychwycić pomyłki rachunkowe przed wyborem odpowiedzi.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że procent redukcji liczysz ze wzoru: (Cin − Cout)/Cin · 100%.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Biochemiczne zapotrzebowanie tlenu" (definicja BZT5 i kontekst wskaźnika): https://pl.wikipedia.org/wiki/Biochemiczne_zapotrzebowanie_tlenu - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia z załącznikiem określającym wymagania dla oczyszczalni komunalnych
  • Podręczniki/kompendia z technologii oczyszczania ścieków (definicje BZT5, zawiesin i związków azotu)
  • Zestawy ćwiczeń z obliczeń procentowych w ochronie środowiska (redukcje, sprawności, bilanse)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego