W zadaniach z tolerancji wymiarów najważniejsze jest rozróżnienie trzech pojęć: wymiar nominalny N, odchyłka górna (es) i odchyłka dolna (ei). Odchyłki mówią, o ile rzeczywisty wymiar może odbiegać od nominalnego na "plus" (górna granica) oraz na "minus" (dolna granica).
Wymiary graniczne wałka liczy się zawsze tak samo:
- górny wymiar graniczny = N + es,
- dolny wymiar graniczny = N + ei.
W tym przypadku N = 78 mm. Podano es = 0 µm, czyli po przeliczeniu nadal 0 mm (bo 0 µm = 0 mm). Podano też ei = −0,028 mm, czyli dolna granica jest mniejsza od nominalnej o 0,028 mm.
Obliczenia:
- górny wymiar: 78,000 mm + 0,000 mm = 78,000 mm,
- dolny wymiar: 78,000 mm + (−0,028 mm) = 78,000 mm − 0,028 mm = 77,972 mm.
Warto zwrócić uwagę na jednostki: es podano w µm, a ei w mm. Żeby nie popełnić błędu rzędu wielkości, trzeba zawsze sprowadzić dane do jednej jednostki. Tu akurat es = 0, więc nie wpływa na wynik, ale w innych zadaniach może to decydować o poprawności obliczeń.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty z wartością 77,928 wynikają z odjęcia zbyt dużej wartości (np. mylne użycie innej tolerancji). Odpowiedzi z 78,028 pokazują typowy błąd znaku lub założenie, że górna odchyłka jest dodatnia, mimo że podano es = 0. Poprawny zestaw granic musi wynikać bezpośrednio z N, es i ei.
