KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 3.
Obliczeniowa czynna długość wpustu pryzmatycznego typu A dla wału o średnicy d = 48 mm wynosi l0 = 24 mm. Ile wynosi całkowita długość wpustu l?
Ilustracja przedstawia tabelę z wymiarami wpustów pryzmatycznych typu A, które są elementami stosowanymi w mechanice,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długość czynna l0 oznacza odcinek wpustu, który efektywnie przenosi obciążenie w piaście. Długość całkowita l jest większa, bo uwzględnia odcinki końcowe/naddatki wynikające z wykonania typu A. Dla l0 = 24 mm otrzymuje się l = 38 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu wpustowym rozróżnia się:

  • długość czynną (obliczeniową) l0 – część wpustu, która rzeczywiście współpracuje z piastą i jest przyjmowana w obliczeniach (np. nacisków powierzchniowych),
  • długość całkowitą l – wymiar "fizyczny" elementu, który trzeba wykonać lub zamówić.

W praktyce l jest większe od l0, ponieważ końce wpustu (zależnie od typu wykonania, np. typu A) zawierają odcinki, które nie są w pełni wykorzystywane do przenoszenia obciążenia (np. ze względu na kształt zakończeń, luz montażowy lub sposób wykonania rowków). Dlatego do l0 dodaje się naddatki końcowe przypisane do danego typu.

Dane w zadaniu: l0 = 24 mm. Z relacji dla wpustu pryzmatycznego typu A wynika, że długość całkowita jest większa o ustalony naddatek, co prowadzi do wyniku l = 38 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 24 mm – to tylko długość czynna (obliczeniowa), a nie całkowita długość elementu.
  • 48 mm – to wartość równa średnicy wału; średnica d nie jest wprost długością wpustu i nie może zastąpić l.
  • 72 mm – jest nieuzasadnionym zawyżeniem; nie wynika ani z podanej l0, ani z typowych zależności między l0 a l.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się dwie długości (l0 i l), najpierw ustal, która jest obliczeniowa, a która wykonawcza. Dopiero potem wykonaj proste działanie na milimetrach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Długość czynna l0 to fragment wpustu, który realnie współpracuje z piastą i jest przyjmowany w obliczeniach wytrzymałościowych (np. nacisków na powierzchni styku). Nie zawsze jest równa długości całkowitej l, bo końce wpustu mogą być "niepracujące".
l jest wymiarem elementu, który zamawiasz lub wykonujesz (fizyczna długość). l0 dotyczy tego, co "pracuje" w połączeniu i jest używane w obliczeniach. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podają l0, a pytają o l, czyli o długość z uwzględnieniem zakończeń.
Bo konstrukcyjnie występują odcinki końcowe, które nie przenoszą w pełni obciążenia (np. z powodu kształtu zakończeń, luzów montażowych lub sposobu wykonania rowka). W efekcie część wpustu jest "poza strefą pracy", więc l musi uwzględniać te odcinki, a l0 ich nie obejmuje.
Najczęściej: rozpoznanie rodzaju połączenia wał–piasta, dobór elementu znormalizowanego, rozróżnienie wielkości geometrycznych (b, h, l, l0), sens obliczeń wytrzymałościowych oraz interpretacja danych (np. średnica wału d nie jest długością). Często sprawdzana jest też umiejętność czytania tabel doboru.
Nie. W wielu zadaniach i w praktyce l i l0 różnią się, bo zależą od typu wykonania i od tego, jaka część wpustu jest faktycznie obciążona. Jeśli w treści jest podkreślone "obliczeniowa długość czynna", to jest to sygnał, że trzeba przeliczyć na długość całkowitą.
To typowy dystraktor wykorzystujący interferencję pojęć: student widzi liczbę w treści i zakłada, że pasuje do wyniku. Średnica wału d służy m.in. do doboru przekroju wpustu, ale nie jest automatycznie jego długością. Trzeba odróżniać wymiary: średnicę, szerokość, wysokość i długość.
Najczęściej: (1) przepisanie l0 jako l bez dodania naddatków, (2) dodanie naddatku tylko z jednej strony zamiast z obu, (3) pomylenie jednostek lub przypadkowe użycie d jako długości, (4) brak weryfikacji, czy wynik jest logicznie większy od l0.
Gdy przygotowuje zamówienie na element znormalizowany, dobiera części do montażu, sprawdza zgodność wykonania z dokumentacją lub planuje operacje technologiczne (np. obróbkę rowka). Długość całkowita jest kluczowa, bo wpływa na montaż i dopasowanie do rowków w wale oraz piaście.
Wykonaj szybki test logiczny: l zwykle powinno być większe niż l0. Jeśli wychodzi równe lub mniejsze, prawdopodobnie pominąłeś odcinki końcowe. Dodatkowo wynik nie powinien "przypadkiem" równać się d, chyba że wynika to wprost z danych (co tu nie zachodzi).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Długość czynna l0 oznacza odcinek wpustu, który efektywnie przenosi obciążenie w piaście."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: aktualne normy/dokumenty normalizacyjne dotyczące wpustów pryzmatycznych typu A (oznaczenia i zależności l0–l)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o połączeniach wpustowych)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.9 dotyczące połączeń rozłącznych wał–piasta
  • Aktualne normy/dokumenty normalizacyjne opisujące wymiary i wykonanie wpustów pryzmatycznych typu A (do weryfikacji aktualności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego