W opiece środowiskowej ważne jest rozpoznawanie zespołów objawów, a nie pojedynczych sygnałów. Zestaw: obniżony nastrój + obniżenie napędu psychoruchowego (spowolnienie, mniejsza inicjatywa, trudniej "zabrać się" do czynności) + trudności z koncentracją + zmniejszony apetyt jest charakterystyczny dla depresji lub epizodu depresyjnego. To objawy, które opiekun może zaobserwować w codziennym funkcjonowaniu: podopieczny mniej je, ma mniej energii, gorzej skupia uwagę i zgłasza przygnębienie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Mania to przeciwstawny biegun zaburzeń nastroju: typowe są wzmożony napęd, zwiększona aktywność, zmniejszona potrzeba snu, przyspieszony tok myślenia, często drażliwość lub euforia. W pytaniu mamy spadek napędu i obniżenie nastroju, więc obraz nie pasuje do manii.
- Splątanie (stan splątaniowy) dotyczy przede wszystkim zaburzeń świadomości i funkcji poznawczych: dezorientacji, trudności w logicznym kontakcie, wahania stanu w ciągu doby, często z niepokojem. Sama gorsza koncentracja i apetyt bez cech zaburzeń orientacji nie wskazuje typowo na splątanie.
- Urojenia to fałszywe, utrwalone przekonania niekorygowane mimo dowodów (np. prześladowcze, odnoszące). Mogą współwystępować z depresją w ciężkich postaciach, ale w treści nie ma informacji o objawach psychotycznych; dominują objawy nastroju i napędu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się jednocześnie nastrój, napęd i objawy wegetatywne (apetyt/sen), zwykle chodzi o zaburzenia nastroju. Opiekun nie stawia diagnozy lekarskiej, ale powinien nazwać obserwowane objawy i zgłosić je jako możliwą depresję, zwłaszcza gdy utrzymują się i ograniczają codzienne funkcjonowanie.
