KWALIFIKACJA EKA7 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 10.
Obowiązek ujęcia w księgach rachunkowych jednostki wszystkich osiągniętych przychodów i związanych z nimi kosztów, dotyczących danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty, określa zasada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada memoriału oznacza ujmowanie w księgach rachunkowych wszystkich przychodów i odpowiadających im kosztów w tym roku obrotowym, którego dotyczą, niezależnie od terminu zapłaty. Pozostałe zasady (istotności, ciągłości i ostrożności) odnoszą się do innych aspektów rachunkowości, nie do momentu ujęcia operacji.

Pełne wyjaśnienie:

Zasada memoriału w rachunkowości wymaga, aby zdarzenia gospodarcze ujmować w księgach wtedy, gdy powstają (gdy dotyczą danego okresu sprawozdawczego), a nie dopiero w momencie zapłaty. Dlatego jednostka wykazuje przychody i związane z nimi koszty w tym roku obrotowym, którego dotyczą, nawet jeśli pieniądze wpłyną lub zostaną zapłacone w późniejszym terminie.

To podejście pozwala prawidłowo ustalić wynik finansowy okresu oraz zaprezentować w sprawozdaniu finansowym skutki operacji, które już zaszły (np. należności od odbiorców czy zobowiązania wobec dostawców), mimo że rozrachunki nie zostały jeszcze uregulowane.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zasada istotności dotyczy tego, że ujawnia się i prezentuje informacje istotne dla oceny sytuacji jednostki. Nie opisuje ona momentu ujęcia przychodów i kosztów niezależnie od zapłaty.
  • Zasada ciągłości oznacza stosowanie tych samych metod i zasad rachunkowości w kolejnych okresach (o ile nie ma uzasadnionej zmiany), aby zapewnić porównywalność danych. Nie rozstrzyga, czy ujmować operacje według zapłaty czy według okresu, którego dotyczą.
  • Zasada ostrożnej wyceny odnosi się do ostrożnego podejścia w wycenie aktywów i pasywów oraz wyniku (np. uwzględnianie ryzyk i możliwych strat). Również nie opisuje zasady ujmowania wszystkich przychodów i kosztów w danym roku bez względu na płatność.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "niezależnie od terminu zapłaty", najczęściej chodzi o rozróżnienie między ujęciem memoriałowym a kasowym. To typowy sygnał, że właściwą zasadą jest memoriał.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada memoriału polega na ujmowaniu przychodów i kosztów w księgach w tym okresie, którego dotyczą, a nie w dacie zapłaty. Dzięki temu wynik finansowy odzwierciedla działalność w danym roku obrotowym, nawet jeśli należności i zobowiązania zostaną uregulowane później.
Bo rachunkowość ma pokazywać efekty ekonomiczne zdarzeń, a nie tylko przepływy pieniężne. Zapłata może nastąpić wcześniej lub później, ale przychód i koszt powinny obciążyć właściwy okres. To zwiększa rzetelność wyniku i porównywalność danych między okresami.
Ujęcie memoriałowe wiąże zapis z tym, kiedy powstał przychód lub koszt (okres, którego dotyczy). Ujęcie kasowe wiąże zapis z tym, kiedy zapłacono lub otrzymano pieniądze. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest hasło "niezależnie od zapłaty".
Przykłady: sprzedaż na fakturę z terminem płatności 30 dni (przychód jest w momencie sprzedaży), faktura za usługę z grudnia opłacona w styczniu (koszt dotyczy grudnia). Takie sytuacje tworzą należności i zobowiązania, ale nie zmieniają zasady ujęcia w okresie.
Współmierność oznacza przypisanie kosztów do przychodów, które te koszty pomogły osiągnąć, w tym samym okresie. Jest powiązana z memoriałem, ale nie jest tym samym: memoriał mówi o ujęciu w okresie niezależnie od zapłaty, a współmierność o powiązaniu kosztów z odpowiednimi przychodami.
Bo obie zasady pojawiają się przy ustalaniu wyniku finansowego. Ostrożność dotyczy jednak wyceny i uwzględniania ryzyk (np. odpisów), a nie momentu ujęcia operacji. Jeśli w treści mowa o "terminie zapłaty", to wskazówka na memoriał, nie na ostrożność.
Zasada ciągłości oznacza stosowanie w kolejnych latach tych samych metod ewidencji, wyceny i prezentacji, aby dane były porównywalne. Dotyczy konsekwencji prowadzenia polityki rachunkowości, a nie tego, czy zdarzenie ujmuje się w dacie zapłaty czy w okresie, którego dotyczy.
Zasada istotności mówi, że ujmuje się i ujawnia informacje, które mogą wpływać na decyzje użytkowników sprawozdania. W praktyce dotyczy m.in. poziomu szczegółowości ewidencji i prezentacji. Nie opisuje ona zasady ujmowania wszystkich przychodów i kosztów danego roku niezależnie od płatności.
Tak. Skoro zapisy są niezależne od zapłaty, to po sprzedaży na kredyt kupiecki powstaje należność, a po zakupie z odroczoną płatnością powstaje zobowiązanie. Bilans pokazuje więc stan rozrachunków na dzień bilansowy, a nie tylko to, co faktycznie zapłacono.
Ucz się definicji "po sygnałach" w treści: "niezależnie od zapłaty" → memoriał; "porównywalność w latach" → ciągłość; "ryzyko i odpisy" → ostrożność; "pomijanie drobiazgów" → istotność. Ćwicz na krótkich kazusach (faktura w grudniu, zapłata w styczniu).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zasada memoriału oznacza ujmowanie w księgach rachunkowych wszystkich przychodów i odpowiadających im kosztów w tym roku obrotowym, którego dotyczą, niezależnie od terminu zapłaty.

Źródła:

  • IFRS Foundation – Conceptual Framework for Financial Reporting (materiał o ujęciu memoriałowym / accrual basis), https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/conceptual-framework/ - dostęp 2026-02-18
  • Ministerstwo Finansów – Krajowe Standardy Rachunkowości (strona zbiorcza dokumentów), https://www.gov.pl/web/finanse/krajowe-standardy-rachunkowosci - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Tekst ustawy o rachunkowości (działy dotyczące zasad rachunkowości i prowadzenia ksiąg)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.7: zasady rachunkowości i ewidencja operacji gospodarczych
  • Zadania praktyczne z ewidencji: rozliczenia międzyokresowe, moment ujęcia przychodów i kosztów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego