KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 21.
Obserwujesz 5-letnie dziecko, które bawi się w piaskownicy. Zauważasz, że dziecko nie potrafi utrzymać równowagi, często upada, a podczas gry z rówieśnikami ma trudności z koordynacją ruchów. Jakie zaburzenie rozwojowe może to sugerować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trudności z utrzymaniem równowagi, częste upadki i kłopot z koordynacją podczas zabawy wskazują przede wszystkim na obszar funkcji ruchowych.
Najlepiej pasuje odpowiedź "Zaburzenia motoryczne", bo opis dotyczy motoryki dużej i kontroli postawy, a nie mowy, emocji czy relacji społecznych.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania 5-letniego dziecka w piaskownicy koncentruje się na funkcjach ruchowych: dziecko ma problem z utrzymaniem równowagi, często upada oraz ma trudności z koordynacją ruchów w zabawie z rówieśnikami. Taki zestaw objawów najtrafniej sugeruje zaburzenia motoryczne, czyli trudności w obszarze motoryki dużej, kontroli posturalnej i planowania/realizacji ruchu.

Odpowiedź "Zaburzenia emocjonalne" jest mniej adekwatna, ponieważ emocje mogą wpływać na zachowanie (np. unikanie aktywności), ale same w sobie nie tłumaczą typowych, powtarzalnych problemów z równowagą i koordynacją w ruchu. Odpowiedź "Zaburzenia mowy" dotyczy komunikacji werbalnej (artykułacji, rozumienia, ekspresji), a w opisie nie ma informacji o trudnościach językowych – problem ujawnia się w zadaniach ruchowych. Odpowiedź "Zaburzenia społeczne" odnosi się do jakości interakcji (np. brak kontaktu, trudności w naprzemienności, rozumieniu norm), natomiast tutaj trudność w grze z rówieśnikami może wynikać pośrednio z ograniczeń ruchowych (dziecko nie nadąża, przewraca się, ma kłopot z wykonaniem sekwencji ruchów).

W praktyce terapii zajęciowej taka obserwacja jest punktem wyjścia do dalszej oceny funkcjonalnej: czy trudności są stałe, w jakich aktywnościach się nasilają, czy dziecko unika zabaw ruchowych, jak wygląda napięcie mięśniowe i kontrola postawy. Następnie planuje się działania wspierające równowagę i koordynację oraz – jeśli potrzeba – współpracę interdyscyplinarną (np. z fizjoterapeutą, lekarzem lub psychologiem) w celu pełniejszej diagnozy i doboru oddziaływań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wskazuje to na trudności w obszarze motoryki dużej: kontroli posturalnej, równowagi i koordynacji ruchów. W terapii zajęciowej traktuje się to jako sygnał do dokładniejszej obserwacji funkcjonalnej, a nie jako rozpoznanie "z automatu". Ważny jest też kontekst (zmęczenie, obuwie, podłoże).
Typowe są m.in. niezgrabność ruchowa, trudność w utrzymaniu równowagi, częste potykanie się, problem z łapaniem i rzucaniem piłki, wolniejsze uczenie się sekwencji ruchów oraz trudność w zabawach wymagających koordynacji. Objawy powinny być obserwowane w różnych sytuacjach i utrzymywać się w czasie.
Dziecko może chcieć się bawić, ale ograniczenia ruchowe utrudniają mu uczestnictwo (np. nie nadąża w biegu, przewraca się, nie trafia piłką). Wtedy problemem pierwotnym jest motoryka, a trudność społeczna jest wtórna. W ocenie warto sprawdzić jakość kontaktu i komunikacji niezależnie od zadań ruchowych.
Stosuje obserwację w naturalnej aktywności (plac zabaw, zabawy konstrukcyjne i ruchowe) oraz proste próby funkcjonalne dopasowane do wieku, np. stanie na jednej nodze, przejście po linii, skoki obunóż, rzuty i chwyty. Kluczowe jest opisanie, co dokładnie jest trudne: plan ruchu, stabilizacja, tempo czy precyzja.
Zaburzenia mowy dotyczą głównie komunikacji, więc nie tłumaczą wprost częstych upadków i problemów z równowagą. Mogą współwystępować z innymi trudnościami rozwojowymi, ale w tym typie opisu objawów pierwszym tropem jest obszar motoryczny. Dlatego w pytaniu egzaminacyjnym wybiera się kategorię związaną z ruchem.
Gdy są częste, utrzymują się przez dłuższy czas, wyraźnie odstają od rówieśników i ograniczają codzienne aktywności (zabawa, samoobsługa, udział w zajęciach). Niepokojące są też nagłe zmiany po urazie lub chorobie. Wtedy warto rekomendować konsultację specjalistyczną i zaplanować wsparcie terapeutyczne.
Pomocne są tory przeszkód, zabawy z piłką (rzuty, chwyty), ćwiczenia naprzemienne i bilateralne, przeskoki, przechodzenie po wyznaczonej linii, zabawy na niestabilnym podłożu pod kontrolą oraz aktywności wymagające planowania ruchu. Dobór zależy od bezpieczeństwa, wieku i poziomu trudności dziecka.
Dyspraxja to potoczne określenie trudności w planowaniu i organizacji ruchu (często łączone z rozwojowymi trudnościami koordynacji). Może objawiać się niezgrabnością, wolniejszym uczeniem się nowych czynności ruchowych i problemem z sekwencjami. W pytaniu egzaminacyjnym takie objawy najczęściej zalicza się do zaburzeń motorycznych.
W problemach motorycznych trudność pojawia się nawet przy dobrej motywacji i w różnych warunkach (np. dziecko chce biegać, ale traci równowagę). W problemach emocjonalnych częściej widać unikanie, napięcie sytuacyjne, gwałtowne reakcje lub zmienność zależną od stresu. Najlepiej analizować wzorzec w czasie i w wielu aktywnościach.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "społecznej" tylko dlatego, że pojawia się fraza o rówieśnikach. Inny błąd polega na ignorowaniu dominujących objawów ruchowych (równowaga, upadki, koordynacja) i kierowaniu się intuicją. Na egzaminie warto podkreślić w myślach: co jest objawem pierwotnym, a co skutkiem ubocznym.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser – wpis dotyczący Developmental motor coordination disorder (sekcja zaburzeń neurorozwojowych): https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp 2026-02-27)
  • CDC (Centers for Disease Control and Prevention) – Developmental Disabilities: informacje o opóźnieniach rozwoju i obszarach funkcjonowania (ruch/koordynacja): https://www.cdc.gov/ncbddd/developmentaldisabilities/index.html (dostęp 2026-02-27)
  • NHS (UK) – Developmental co-ordination disorder (dyspraxia) – objawy (koordynacja, równowaga, niezgrabność): https://www.nhs.uk/conditions/developmental-coordination-disorder-dyspraxia/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rozwoju psychoruchowego dziecka (motoryka duża i mała)
  • Podstawy pediatrycznej terapii zajęciowej: obserwacja, ocena funkcjonalna, planowanie interwencji
  • Opis kryteriów i charakterystyki zaburzeń koordynacji rozwojowej w klasyfikacjach medycznych (źródła WHO/APA)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego