KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 28.
Obwód elektryczny przeznaczony do zasilania grzejników oporowych o łącznej mocy znamionowej 6 kW oraz prądzie ciągłym o natężeniu 26 A należy zasilić za pomocą przewodu miedzianego, ułożonego w rurze w izolowanej cieplnie ścianie. Na podstawie tabeli określ, jaki należy zastosować minimalny przekrój żył.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabel obciążalności długotrwałej dla przewodu miedzianego ułożonego w rurze w ścianie izolowanej cieplnie odczytuje się dopuszczalny prąd dla danego przekroju. Dla prądu ciągłego 26 A najmniejszy przekrój spełniający warunek obciążalności wynosi 4,0 mm².
To ogranicza nagrzewanie żył w trudnych warunkach chłodzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu nie dobiera się przekroju "na oko" ani wyłącznie z mocy 6 kW, tylko na podstawie tabeli obciążalności prądowej dla konkretnego sposobu ułożenia przewodu: przewód Cu w rurze, w ścianie izolowanej cieplnie. Taki montaż pogarsza odprowadzanie ciepła, więc dopuszczalny prąd dla danego przekroju jest mniejszy niż np. przy ułożeniu w powietrzu.

Co sprawdzamy w tabeli? Szukamy wiersza/kolumny odpowiadającej metodzie ułożenia (rura w ścianie z izolacją cieplną) i odczytujemy, jaki prąd długotrwały może przenieść przewód o przekroju 1,5 mm², 2,5 mm², 4 mm² itd. Następnie wybieramy najmniejszy przekrój, dla którego dopuszczalna obciążalność jest nie mniejsza od prądu obciążenia, czyli 26 A.

Poprawny wybór to 4,0 mm², ponieważ dla warunków wskazanych w zadaniu jest to minimalny przekrój, który spełnia wymaganie obciążalności przy prądzie ciągłym 26 A. Mniejsze przekroje (typowo spotykane w obwodach gniazd lub lżejszych odbiorników) mogą w tej metodzie ułożenia nie zapewniać dopuszczalnego prądu, co skutkuje nadmiernym nagrzewaniem izolacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odpowiedzi z mniejszym przekrojem są błędne, bo w "ciepłej" przegrodzie (izolacja) i w rurze przewód ma gorsze chłodzenie; tabelaryczna obciążalność może nie osiągać 26 A.
  • Odpowiedź z większym przekrojem jest nieprawidłowa jako "minimalna", ponieważ przewymiarowanie nie wynika z danych zadania i nie jest wymagane przez kryterium obciążalności z tabeli.

W praktyce taki dobór chroni instalację przed przegrzewaniem, przyspieszonym starzeniem izolacji i ryzykiem uszkodzeń. Na egzaminie kluczowe jest zauważenie, że metoda ułożenia (rura + ściana izolowana) istotnie zmienia wynik odczytu z tabel.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wybierz w tabeli metodę ułożenia przewodu (np. w rurze w ścianie z izolacją cieplną), a potem znajdź najmniejszy przekrój, dla którego dopuszczalny prąd długotrwały jest ≥ 26 A. To jest przekrój minimalny. Nie korzystaj z tabel spadku napięcia, jeśli pytanie dotyczy obciążalności.
Izolacja cieplna ogranicza odprowadzanie ciepła z przewodu, więc żyły nagrzewają się bardziej przy tym samym prądzie. Z tego powodu tabele podają niższe wartości dopuszczalnego prądu dla takich warunków niż np. dla przewodu w powietrzu lub w nieizolowanej ścianie.
Obciążalność długotrwała to maksymalny prąd, który przewód może przenosić w sposób ciągły w danych warunkach ułożenia, bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żył i izolacji. Zależy m.in. od przekroju, materiału żyły, temperatury otoczenia i sposobu chłodzenia.
Kryterium obciążalności przewodu dobiera się z tabel podobnie, ale odbiorniki różnią się charakterem pracy. Grzejniki oporowe często mają długotrwałe obciążenie (ciągły prąd), więc szczególnie ważne jest spełnienie warunku obciążalności w "trudnych" warunkach ułożenia. Dla silników dochodzi np. rozruch.
Najczęstsze pomyłki to: wybranie złej metody ułożenia (np. jak dla powietrza), czytanie niewłaściwej tabeli (spadek napięcia zamiast obciążalności), nieuwzględnienie, że prąd jest ciągły, oraz wybór odpowiedzi "typowej" (np. 2,5 mm²) bez sprawdzenia, czy spełnia 26 A w danej metodzie montażu.
To zależy od dopuszczalnego prądu w tabeli dla konkretnej metody ułożenia i temperatury. 2,5 mm² bywa wystarczające w lepszych warunkach chłodzenia, ale w rurze i w ścianie z izolacją cieplną dopuszczalny prąd może być niższy. Gdy obciążenie wynosi 26 A, często minimalny przekrój rośnie do 4 mm².
W tym typie zadania kluczowy jest prąd, bo tabela jest prądowa. Moc bywa podana pomocniczo (np. gdy trzeba wyliczyć prąd z napięcia). Jeśli prąd 26 A jest już podany, to dobór przekroju wykonuje się głównie przez porównanie z dopuszczalnym prądem w tabeli dla określonej metody ułożenia.
Po znalezieniu przekroju spełniającego warunek (Iz ≥ 26 A), sprawdź jeszcze jeden mniejszy przekrój w tej samej metodzie ułożenia. Jeśli dla mniejszego przekroju dopuszczalny prąd jest już < 26 A, to wybrany przekrój jest minimalny. To prosta kontrola poprawności odczytu z tabeli.
Tak. Tabele zwykle zakładają warunki odniesienia (określoną temperaturę otoczenia i sposób ułożenia). Gdy temperatura jest wyższa lub przewody są zgrupowane, stosuje się współczynniki korekcyjne obniżające dopuszczalny prąd. W zadaniach egzaminacyjnych bywa to podane w treści lub w dodatkowej tabeli.
Najpierw dobiera się przewód tak, by wytrzymał prąd obciążenia w danych warunkach. Dopiero potem dobiera się zabezpieczenie (wyłącznik nadprądowy lub bezpiecznik) tak, aby prąd znamionowy zabezpieczenia nie przekraczał dopuszczalnej obciążalności przewodu oraz zapewniał ochronę przed przeciążeniem. Na egzaminie sprawdzaj zależności Iz, In i Ib.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z tabel obciążalności długotrwałej dla przewodu miedzianego ułożonego w rurze w ścianie izolowanej cieplnie odczytuje się dopuszczalny prąd dla danego przekroju.

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52:2011 (lub nowsze wydanie) Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie; część dot. obciążalności prądowej i metod układania przewodów
  • Nexans Polska – poradnik: Obciążalność prądowa kabli i przewodów / metody układania (artykuł/tabela na stronie producenta): https://www.nexans.pl/ (należy wejść w sekcję poradników/tabel doboru) – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Normy i poradniki dotyczące doboru przewodów (obciążalność prądowa, sposoby ułożenia)
  • Tablice obciążalności długotrwałej przewodów Cu/Al dla różnych metod instalacji
  • Materiały dydaktyczne SEP lub podręczniki do instalacji elektrycznych w budynkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego