KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
Oceń na podstawie przedstawionej na rysunku dokumentacji stan łożysk silnika napędowego o mocy 35 kW bez specjalnych fundamentów, jeżeli prędkość drgań łożysk zmierzona podczas przeglądu wynosi 1,9 mm/s.
Ilustracja przedstawia tabelę klasyfikującą stan urządzeń na podstawie prędkości drgań RMS.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość drgań łożysk 1,9 mm/s należy odnieść do przedziałów oceny podanych w dokumentacji (tabeli/klasie maszyny). Dla wskazanych w zadaniu warunków taki poziom mieści się w zakresie opisanym jako "Zadawalający", czyli akceptowalny w eksploatacji, ale wymagający obserwacji trendu.

Pełne wyjaśnienie:

Wynik 1,9 mm/s jest wartością prędkości drgań łożysk zmierzoną podczas przeglądu. Sama liczba nie ma znaczenia bez kryterium oceny: należy ją porównać z progami z dokumentacji (na rysunku) lub z odpowiednią tabelą klasyfikacyjną stosowaną dla danej grupy maszyn (tu: silnik napędowy 35 kW, bez specjalnych fundamentów).

Odpowiedź "Zadawalający" jest właściwa wtedy, gdy wskazany próg w dokumentacji obejmuje 1,9 mm/s właśnie w tym przedziale. W praktyce "zadawalający" oznacza zwykle, że:

  • maszyna może pracować dalej,
  • zaleca się monitorowanie (np. częstsze pomiary lub analiza trendu),
  • warto zwrócić uwagę na możliwe przyczyny wzrostu drgań (niewyważenie, niewspółosiowość, luzy, pogorszenie smarowania łożysk).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym kontekście?

  • "Dobry" – to klasa odpowiadająca niższym poziomom drgań; typowym błędem jest założenie, że każda wartość poniżej kilku mm/s jest automatycznie "dobra", bez sprawdzenia progów dla danej klasy maszyny.
  • "Przejściowo dopuszczalny" – sugeruje stan graniczny, w którym dopuszcza się dalszą pracę tylko warunkowo (np. do planowanego postoju). Tę klasę przypisuje się zwykle wyższym poziomom drgań niż "zadawalający".
  • "Niedopuszczalny" – oznacza przekroczenie limitów i konieczność wyłączenia lub natychmiastowej interwencji. Przy 1,9 mm/s (dla typowej klasyfikacji) jest to zwykle zbyt surowa ocena.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy prędkości drgań (mm/s) i czy chodzi o wartość skuteczną (RMS). Nie przenoś progów "z pamięci" między różnymi grupami maszyn i warunkami posadowienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara intensywności drgań (zwykle wartość skuteczna RMS) rejestrowanych na obudowie łożyska. Służy do porównania z progami oceny w dokumentacji lub normach, aby stwierdzić, czy poziom drgań jest akceptowalny, graniczny czy niebezpieczny.
Należy porównać 1,9 mm/s z tabelą klasyfikacji (z dokumentacji na rysunku). Dopiero przedziały progowe mówią, czy jest to stan "dobry", "zadawalający", "przejściowo dopuszczalny" czy "niedopuszczalny". Sama liczba bez tabeli nie daje pewnej oceny.
Uszkodzenia łożysk, niewyważenie czy luzy często powodują wzrost drgań wcześniej, niż pojawi się awaria widoczna "gołym okiem". Pomiary drgań umożliwiają diagnostykę predykcyjną: wykrycie problemu, zaplanowanie postoju i ograniczenie kosztów awarii.
Najczęściej są to: niewyważenie wirnika, niewspółosiowość sprzęgła, luzy montażowe, zużycie lub uszkodzenie łożysk, problemy ze smarowaniem oraz rezonanse konstrukcji. W praktyce ocenia się też trend: czy drgania rosną w kolejnych pomiarach.
Nie. Ocena zależy od klasy maszyny i kryteriów (tabela w dokumentacji, typ posadowienia, zakres prędkości obrotowej, sposób pomiaru). Ta sama wartość może być oceniona inaczej dla różnych typów maszyn, dlatego na egzaminie kluczowe jest odwołanie do podanej dokumentacji.
Typowe pomyłki to: mylenie prędkości drgań (mm/s) z przyspieszeniem lub przemieszczeniem, ignorowanie tego, że progi zależą od klasy maszyny, oraz wybór odpowiedzi "Dobry", bo wynik wydaje się "mały". Pomaga czytanie dokładnie przedziałów w tabeli.
Trzeba spojrzeć na ustawienia miernika i opis w dokumentacji pomiarowej: RMS (wartość skuteczna) jest najczęściej stosowana w klasyfikacjach oceny ogólnej drgań. Wartość szczytowa bywa większa i może prowadzić do błędnej oceny, jeśli porówna się ją z progami RMS.
Gdy poziom drgań przekracza próg najwyższej klasy dopuszczalnej w dokumentacji/normie, albo gdy pojawiają się objawy towarzyszące (hałas, wzrost temperatury, szybki przyrost drgań w czasie). Wtedy zwykle planuje się natychmiastową diagnostykę i ograniczenie pracy maszyny.
Posadowienie wpływa na przenoszenie i tłumienie drgań. Maszyny bez specjalnych fundamentów mogą mieć inne progi oceny niż ciężko fundamentowane układy. Na egzaminie ta informacja sugeruje, że należy użyć właściwej części tabeli/klasy odpowiadającej takim warunkom montażu.
Ćwicz czytanie tabel progowych i przyporządkowanie wyniku do klasy oceny. Zapamiętaj, co oznaczają klasy ("dobry", "zadawalający", "przejściowo dopuszczalny", "niedopuszczalny") w decyzjach UR. Pracuj też na przykładach raportów z pomiarów w mm/s.
info

Statystycznie 38% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Prędkość drgań łożysk 1,9 mm/s należy odnieść do przedziałów oceny podanych w dokumentacji (tabeli/klasie maszyny)."

Źródła:

  • ISO 10816-3, Mechanical vibration — Evaluation of machine vibration by measurements on non-rotating parts — Part 3: Industrial machines with nominal power above 15 kW and nominal speeds between 120 r/min and 15 000 r/min
  • ISO 20816-1, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of machine vibration — Part 1: General guidelines

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z diagnostyki wibroakustycznej maszyn (poziom technikum)
  • Materiały producentów czujników i mierników drgań (interpretacja RMS, pasma, wskazania mm/s)
  • Normy dotyczące oceny drgań maszyn wirujących (seria ISO 10816 / ISO 20816) – jako tło do progów i klas

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego