KWALIFIKACJA CHM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 36.
Ocena jakości olejów silnikowych obejmuje pomiar lepkości umownej. Którym aparatem należy go wykonać?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat Englera jest wiskozymetrem wypływowym stosowanym do oznaczania lepkości umownej (w stopniach Englera, °E) poprzez porównanie czasu wypływu cieczy. Ebuliometr służy do temperatury wrzenia, aparat Orsata do analizy gazów, a rotametr do pomiaru przepływu.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość opisuje opór cieczy przed płynięciem i w praktyce laboratoryjnej spotyka się kilka sposobów jej wyrażania. W tym pytaniu chodzi o lepkość umowną, czyli wielkość historycznie wyznaczaną metodami wypływowymi i podawaną w skalach umownych (np. stopnie Englera).

Odpowiedź "Aparatem Englera." jest poprawna, ponieważ aparat Englera (wiskozymetr wypływowy) wyznacza lepkość umowną na podstawie czasu wypływu określonej objętości badanej cieczy i porównania go z czasem wypływu cieczy wzorcowej (typowo wody) w zadanej temperaturze. Wynik podaje się w °E, a więc w jednostce umownej.

Pozostałe przyrządy nie służą do pomiaru lepkości:

  • "Ebuliometrem." – ebuliometr jest przeznaczony do wyznaczania temperatury wrzenia (właściwość związana z równowagą faz), a nie do oceny oporu przepływu cieczy.
  • "Aparatem Orsata." – aparat Orsata wykorzystuje absorpcję chemiczną do analizy składu gazów (np. spalin), więc nie ma związku z lepkością oleju.
  • "Rotametrem." – rotametr jest przepływomierzem pływakowym; mierzy natężenie przepływu w przewodzie, a nie lepkość umowną w badaniu laboratoryjnym.

W praktyce przemysłowej warto pamiętać, że lepkość kinematyczną (mm²/s, cSt) oznacza się typowo wiskozymetrami kapilarnymi według metod znormalizowanych, a lepkość umowna jest inną wielkością i wymaga innego przyrządu oraz innej skali. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie rodzaju lepkości do odpowiedniego aparatu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość umowna to wielkość wyznaczana metodą wypływową i wyrażana w skali umownej (np. stopnie Englera). Opiera się na porównaniu czasu wypływu badanej cieczy z czasem wypływu cieczy wzorcowej w określonej temperaturze.
Aparat Englera jest wiskozymetrem wypływowym dającym wynik w skali umownej (°E), czyli opartej o względny czas wypływu. Lepkość kinematyczna w mm²/s jest standardowo oznaczana metodą kapilarną i wymaga innego typu wiskozymetru.
W aparacie Englera mierzy się czas wypływu określonej objętości cieczy przez dyszę/kapilarę w zadanej temperaturze. Następnie porównuje się ten czas z czasem wypływu wody i na tej podstawie wyznacza lepkość umowną w stopniach Englera.
Do lepkości kinematycznej (mm²/s, cSt) stosuje się wiskozymetry kapilarne, np. typu Ubbelohdego, Ostwalda lub Cannon-Fenske. Metody te polegają na pomiarze czasu przepływu cieczy przez kapilarę o znanych parametrach w kontrolowanej temperaturze.
Nie. Lepkość silnie zależy od temperatury, dlatego wyniki podaje się zawsze wraz z temperaturą pomiaru. W praktyce laboratoryjnej dla olejów często spotyka się pomiary w temperaturach odniesienia (np. 40°C i 100°C dla lepkości kinematycznej), a dla metod umownych – zgodnie z procedurą danej metody.
Ebuliometr służy do pomiaru temperatury wrzenia (i zagadnień związanych z równowagą ciecz–para), a nie do oceny lepkości. Wykorzystuje się go m.in. w badaniach właściwości termicznych cieczy oraz przy analizie mieszanin lotnych.
Aparat Orsata służy do analizy składu gazów (np. spalin) metodą absorpcji, typowo do oznaczania udziału CO₂, O₂ i CO. Nie jest to przyrząd do badań cieczy, więc nie używa się go do pomiaru lepkości olejów.
Rotametr to przepływomierz pływakowy używany w instalacjach do pomiaru natężenia przepływu cieczy lub gazów. Wskazanie zależy od położenia pływaka w stożkowej rurze. Nie mierzy lepkości (ani umownej, ani kinematycznej) jako parametru laboratoryjnego.
Najczęściej myli się lepkość umowną z kinematyczną (różne jednostki i aparaty), pomija się temperaturę pomiaru oraz wybiera przyrząd "na skojarzenie" (np. Orsat, bo kojarzy się z analizą). Warto zapamiętać: Engler → lepkość umowna, kapilara → lepkość kinematyczna.
Ucz się w parach: co mierzy przyrząd i w jakiej jednostce. Rób fiszki z nazw (Engler, rotametr, Orsat, ebuliometr) i przypisuj im zastosowania. Ćwicz zadania typu "dopasuj metodę do wielkości" oraz pamiętaj o roli temperatury w badaniach cieczy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Aparat Englera jest wiskozymetrem wypływowym stosowanym do oznaczania lepkości umownej (w stopniach Englera, °E) poprzez porównanie czasu wypływu cieczy."

Źródła:

  • PN-EN ISO 3104: Oznaczanie lepkości kinematycznej i obliczanie lepkości dynamicznej — metoda z użyciem wiskozymetru kapilarnego (tytuł normy; zakres: lepkość kinematyczna)
  • ASTM D445: Standard Test Method for Kinematic Viscosity of Transparent and Opaque Liquids (and Calculation of Dynamic Viscosity) (zakres: lepkość kinematyczna; metoda kapilarna)
  • DIN 51560: Testing of mineral oils — Determination of viscosity — Engler method (zakres: lepkość umowna aparatem Englera)

Materiały:

  • PN-EN ISO 3104 (opis metody pomiaru lepkości kinematycznej wiskozymetrami kapilarnymi)
  • ASTM D445 (procedura oznaczania lepkości kinematycznej i obliczania lepkości)
  • DIN 51560 (metoda oznaczania lepkości umownej aparatem Englera)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego