KWALIFIKACJA SPC1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Ocena organoleptyczna mąki obejmuje badanie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ocena organoleptyczna polega na użyciu zmysłów (wzroku, węchu, dotyku). W przypadku mąki można w ten sposób ocenić m.in. granulację (ziarnistość) przez rozcieranie między palcami i obserwację jednorodności. "Typ", "kwasowość" i "popiołowość" ustala się metodami laboratoryjnymi.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena organoleptyczna (sensoryczna) to wstępne badanie jakości surowca wykonywane bez aparatury, z użyciem zmysłów: wzroku, węchu, smaku i dotyku. W cukiernictwie stosuje się ją m.in. przy przyjęciu mąki, aby szybko wychwycić wady surowca.

Odpowiedź "granulacji." jest poprawna, ponieważ granulacja (ziarnistość, stopień rozdrobnienia) może być oceniana organoleptycznie: bierze się niewielką ilość mąki i rozciera między palcami, sprawdzając, czy jest miękka, gładka i jednorodna oraz czy nie ma wyczuwalnych grubszych cząstek lub grudek. Równocześnie wzrokowo ocenia się jednolitość proszku.

Pozostałe propozycje dotyczą parametrów, które nie są typowo wyznaczane zmysłami:

  • "typu." – typ mąki wynika z zawartości składników mineralnych (związanych z parametrem popiołowości), co wymaga metody fizykochemicznej, a nie oceny dotykiem czy węchem.
  • "kwasowości." – kwasowość oznacza wielkość mierzoną metodą chemiczną (np. miareczkowaniem), więc nie jest elementem badania organoleptycznego. W smaku można wyczuć niepożądany kwaśny posmak, ale to nie jest laboratoryjne "oznaczenie kwasowości".
  • "popiołowości." – popiołowość to parametr laboratoryjny wyznaczany po spopieleniu próbki; nie da się go wiarygodnie ustalić samymi zmysłami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się cechy wymagające oznaczeń chemicznych lub spalania próbki, to nie są to elementy oceny organoleptycznej. Organoleptycznie najczęściej sprawdza się barwę, zapach, smak, sypkość/wilgotność w dotyku oraz właśnie granulację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wstępna ocena jakości mąki wykonywana zmysłami, bez aparatury. Sprawdza się m.in. wygląd i barwę, zapach świeżości, smak (czy nie jest kwaśny/gorzki), sypkość i odczucie w dotyku oraz ziarnistość po roztarciu między palcami.
Weź szczyptę mąki i rozetrzyj ją między kciukiem a palcem wskazującym. Dobrze zmielona mąka jest jednorodna i miękka, bez wyczuwalnych większych cząstek. Dodatkowo wzrokowo oceń, czy nie ma grudek i zbryleń.
Typ mąki wynika z zawartości składników mineralnych (powiązanej z parametrem popiołowości), a to jest wielkość oznaczana metodą fizykochemiczną. Nie da się wiarygodnie określić "450/550/650" samym dotykiem czy zapachem, nawet jeśli mąka wydaje się jaśniejsza.
Popiołowość informuje o ilości pozostałości mineralnych po spopieleniu próbki. Taki wynik uzyskuje się w warunkach laboratoryjnych, bo trzeba kontrolowanie spalić próbkę i zważyć pozostałość. Zmysły mogą ocenić barwę lub zapach, ale nie "popiołowość".
Smakiem można zauważyć niepożądany kwaśny posmak, co jest sygnałem ostrzegawczym w ocenie organoleptycznej. Jednak "kwasowość" jako parametr to wartość oznaczana chemicznie (np. miareczkowaniem), więc samo spróbowanie nie zastępuje pomiaru.
Najczęściej: barwę i jednorodność (wzrok), zapach świeżości (węch), smak (czy nie jest gorzki/kwaśny), sypkość oraz wilgotność w dotyku, a także granulację (ziarnistość) przez rozcieranie. To szybka kontrola przed użyciem mąki w recepturze.
Najczęstsze pomyłki to wybieranie parametrów laboratoryjnych (typ, popiołowość, kwasowość) zamiast cech wyczuwalnych zmysłami. Część osób zapomina też, że dotyk jest pełnoprawnym narzędziem oceny sensorycznej, więc odrzuca granulację.
Zwykle przy przyjęciu dostawy i przed użyciem w produkcji, szczególnie gdy mąka była długo magazynowana. Taka ocena pozwala szybko wychwycić zawilgocenie, obce zapachy, zbrylenia czy zbyt grubą ziarnistość, zanim surowiec trafi do ciasta.
Bo jej ocenę można wykonać bez aparatury: dotykiem (wyczuwanie ziarnistości podczas rozcierania) i wzrokiem (jednorodność, grudki). W praktyce cukierniczej jest to element oceny surowca, który wpływa na sposób mieszania i strukturę gotowych wypieków.
Organoleptyczne = zmysły i proste czynności (obejrzenie, powąchanie, roztarcie w palcach). Fizykochemiczne = pomiar/oznaczenie (miareczkowanie, spalanie próbki, wyznaczanie zawartości popiołu). Jeśli odpowiedź sugeruje procedurę laboratoryjną, to nie jest organoleptyka.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ocena organoleptyczna polega na użyciu zmysłów (wzroku, węchu, dotyku).

Źródła:

  • PN-A-74022 – norma dotycząca wymagań jakościowych dla mąki pszennej (odniesienie podane w kontekście zadania).

Materiały:

  • Norma PN-A-74022 – wymagania jakościowe dla mąki pszennej (zakres pojęć i parametrów)
  • Podręczniki i skrypty z towaroznawstwa żywności (dział: mąka i ocena sensoryczna surowców)
  • Materiały szkolne/branżowe dla kwalifikacji SPC.1 dotyczące oceny jakości surowców cukierniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego