KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 2.
Ocena prostych czynności życia codziennego z zastosowaniem skali Katza obejmuje możliwości i ograniczenia osoby podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Katza służy do oceny podstawowych czynności życia codziennego (ADL), czyli prostych aktywności samoobsługowych.
Obejmuje m.in. ubieranie i rozbieranie się, a nie czynności bardziej złożone, takie jak korzystanie z telefonu, przygotowanie posiłków czy wchodzenie po schodach (częściej kojarzone z innymi narzędziami).

Pełne wyjaśnienie:

Skala Katza (Katz ADL) jest narzędziem oceny funkcjonalnej, które koncentruje się na podstawowych, prostych czynnościach życia codziennego (ADL). Chodzi o aktywności samoobsługowe, które bezpośrednio warunkują możliwość codziennego funkcjonowania bez pomocy innych.

Dlatego odpowiedź "w ubieraniu i rozbieraniu się" jest właściwa: ubieranie jest typowym elementem oceny ADL i pokazuje, czy osoba radzi sobie z prostą samoobsługą (dobór ubrania, zakładanie/zdejmowanie, manipulacja zapięciami), czy wymaga wsparcia.

Pozostałe propozycje są mylące, ponieważ dotyczą zwykle czynności bardziej złożonych lub ocenianych w innych podejściach:

  • "we wchodzeniu i schodzeniu ze schodów" – sprawdza mobilność w konkretnych warunkach i bywa ujmowane w innych skalach funkcjonalnych; nie jest typowym elementem klasycznego zestawu podstawowych ADL w skali Katza.
  • "w samodzielnym przygotowaniu posiłków" – wymaga planowania, organizacji i bezpieczeństwa w kuchni, dlatego częściej zalicza się do instrumentalnych czynności dnia codziennego (IADL), a nie podstawowych ADL.
  • "w korzystaniu z telefonu" – również jest charakterystyczne dla IADL, bo dotyczy kompetencji organizacyjnych i komunikacyjnych, a nie prostej samoobsługi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "skalę Katza", myśl "podstawowa samoobsługa" (np. ubieranie, higiena, toaleta, jedzenie). Gdy pojawiają się telefon, zakupy, gotowanie, finanse – to zwykle obszar IADL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Katza (Katz ADL) służy do oceny podstawowych czynności życia codziennego, czyli prostych aktywności samoobsługowych. W opiece nad seniorem pomaga ustalić, w czym osoba jest samodzielna, a w czym wymaga wsparcia, co ułatwia planowanie opieki i monitorowanie zmian w czasie.
ADL w ujęciu skali Katza dotyczą prostych czynności samoobsługowych (np. ubieranie się). Nie obejmują typowo zadań wymagających planowania i organizacji. W praktyce pytania egzaminacyjne sprawdzają, czy odróżniasz podstawową samoobsługę od czynności złożonych (IADL).
Ubieranie i rozbieranie się jest podstawową czynnością samoobsługową, która odzwierciedla sprawność ruchową, koordynację, siłę oraz funkcje poznawcze potrzebne do wykonania prostych działań. Dlatego dobrze pokazuje poziom samodzielności seniora i potrzebę pomocy opiekuna.
Zwykle nie. Przygotowanie posiłków jest czynnością bardziej złożoną: wymaga planowania, oceny bezpieczeństwa i wieloetapowych działań. Takie aktywności częściej zalicza się do IADL (instrumentalnych czynności dnia codziennego), a skala Katza dotyczy podstawowej samoobsługi (ADL).
ADL to podstawowa samoobsługa (czynności proste, "przy sobie"). IADL to czynności instrumentalne, bardziej złożone (organizacja życia, kontakty, zadania domowe). W pracy opiekuna rozróżnienie pomaga ustalić, czy potrzebna jest pomoc fizyczna przy samoobsłudze czy raczej wsparcie organizacyjne i nadzór.
Korzystanie z telefonu zwykle wymaga umiejętności komunikacyjnych i poznawczych oraz radzenia sobie z technologią (wybór numeru, obsługa urządzenia). To bardziej typowa czynność IADL niż podstawowa samoobsługa ADL. W pytaniach testowych jest to częsty "dystraktor" odróżniający ADL od IADL.
Ocenę ADL warto wykonać na początku współpracy (diagnoza potrzeb), po hospitalizacji, po upadku lub przy zauważalnym pogorszeniu sprawności. Wynik pomaga dobrać zakres pomocy w codziennych czynnościach i ocenić, czy wsparcie powinno być stałe, okresowe czy tylko w wybranych obszarach.
Wynik skali pozwala wskazać obszary, gdzie senior jest samodzielny oraz te, gdzie potrzebuje pomocy (np. przy ubieraniu). Na tej podstawie planuje się czynności opiekuńcze, dobiera środki pomocnicze, ustala poziom nadzoru i określa cele wspierania samodzielności.
Najczęstszy błąd to wrzucanie wszystkich "czynności dnia codziennego" do jednego worka. Uczniowie wybierają czynności złożone (telefon, gotowanie), bo brzmią praktycznie. Drugi błąd to mieszanie różnych skal oceny sprawności i przypisywanie ich elementów do skali Katza.
Najlepiej nauczyć się, co mierzą poszczególne narzędzia i czym się różnią. Zrób własną listę: ADL (prosta samoobsługa, np. ubieranie) vs IADL (zadania złożone, np. telefon). Trenuj na krótkich pytaniach jednokrotnego wyboru i sprawdzaj, co jest "podstawowe", a co "instrumentalne".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z geriatrii i pielęgniarstwa geriatrycznego (rozdziały o ocenie funkcjonalnej)
  • Materiały dydaktyczne o narzędziach oceny ADL/IADL w opiece długoterminowej
  • Arkusze i instrukcje stosowania skali Katza wykorzystywane w placówkach opiekuńczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego