KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 17.
Ochrona gatunków roślin, zwierząt, grzybów i elementów przyrody nieożywionej, w miejscach ich naturalnego występowania, to ochrona
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ochrona in situ oznacza zachowanie gatunków oraz elementów przyrody w miejscu ich naturalnego występowania, czyli w ich siedlisku. To podejście koncentruje się na utrzymaniu populacji i warunków środowiskowych w terenie, a nie na przenoszeniu organizmów do hodowli lub kolekcji.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie przyrody kluczowe jest rozróżnienie, gdzie prowadzi się działania ochronne. Odpowiedź in situ jest właściwa, ponieważ opis dotyczy ochrony gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz elementów przyrody nieożywionej w miejscach ich naturalnego występowania, czyli bez przenoszenia ich poza środowisko, w którym funkcjonują.

Ochrona in situ w praktyce obejmuje m.in.:

  • utrzymanie lub poprawę stanu siedlisk,
  • ochronę obszarową (np. poprzez wyznaczanie i właściwe zarządzanie obszarami chronionymi),
  • monitoring populacji i ograniczanie presji (np. antropogenicznej),
  • działania wspierające naturalne procesy w ekosystemie.

Odpowiedź ex situ jest nieprawidłowa, ponieważ oznacza ochronę poza naturalnym miejscem występowania, np. w ogrodach zoologicznych i botanicznych, hodowlach zachowawczych czy bankach nasion. Jest to inna kategoria – skupia się na utrzymaniu osobników lub materiału genetycznego poza środowiskiem naturalnym.

Odpowiedź czynna również nie pasuje, bo określa sposób prowadzenia ochrony (aktywną ingerencję człowieka), a nie to, czy ochrona odbywa się w miejscu naturalnego występowania czy poza nim. Ochrona in situ może być prowadzona zarówno biernie (np. ograniczenie ingerencji), jak i czynnie (np. zabiegi siedliskowe), ale pytanie rozstrzyga wyłącznie kryterium miejsca.

Odpowiedź częściowa nie jest trafna, ponieważ nie stanowi standardowego przeciwstawienia dla opisu "w miejscach naturalnego występowania" w klasycznym podziale in situ/ex situ. W zadaniu chodzi o termin definicyjny odnoszący się do lokalizacji ochrony, a nie o stopień lub zakres ochrony.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się sformułowanie "w naturalnym miejscu występowania/siedlisku" – kojarz to z in situ. Jeśli pojawia się "w hodowli, ogrodzie, banku genów" – to typowe przykłady ex situ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ochrona in situ to zachowanie gatunków i elementów przyrody w miejscu ich naturalnego występowania, czyli w siedlisku. Obejmuje działania terenowe, takie jak ochrona obszarowa, utrzymanie siedlisk, monitoring populacji i ograniczanie zagrożeń.
Ochrona ex situ polega na ochronie poza naturalnym siedliskiem, np. w ogrodach zoologicznych, botanicznych, hodowlach zachowawczych czy bankach nasion. Stosuje się ją, gdy populacja w naturze jest skrajnie zagrożona lub gdy potrzebna jest reintrodukcja.
Różnica dotyczy przede wszystkim miejsca prowadzenia ochrony. In situ oznacza "w naturze, w siedlisku", a ex situ "poza siedliskiem". Na testach szukaj w treści słów: "naturalne występowanie" (in situ) lub "hodowla/bank" (ex situ).
Ochrona in situ pozwala utrzymać populacje w ich naturalnych zależnościach ekologicznych (pokarm, siedlisko, konkurencja, zapylanie). Zmniejsza ryzyko utraty różnorodności genetycznej i ułatwia długofalowe utrzymanie gatunków bez stałej "opieki hodowlanej".
Nie. Ochrona czynna opisuje sposób działania (aktywną ingerencję człowieka), a in situ opisuje miejsce ochrony (w naturalnym siedlisku). Ochrona in situ może być zarówno czynna (np. zabiegi siedliskowe), jak i bierna (np. ograniczenie wstępu).
Typowe przykłady to: ochrona gatunków i siedlisk w parkach narodowych i rezerwatach, wyznaczanie stref ochronnych, renaturyzacja siedlisk, ograniczanie presji turystycznej, monitoring populacji. Wspólną cechą jest działanie w terenie, tam gdzie gatunek występuje.
W zadaniach często pojawiają się: banki nasion, kolekcje w ogrodach botanicznych, programy hodowlane w ogrodach zoologicznych, przechowywanie zarodników/grzybni, rozmnażanie w warunkach kontrolowanych i późniejsza reintrodukcja. To wszystko są działania poza siedliskiem.
Reintrodukcja zwykle łączy oba podejścia: przygotowanie osobników w hodowli lub w banku materiału genetycznego to element ex situ, a wypuszczanie i utrzymanie populacji w środowisku naturalnym to element in situ. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie etapu.
Zwracaj uwagę na sformułowania: "w miejscu naturalnego występowania", "w siedlisku", "na obszarze występowania populacji", "w ekosystemie". To sygnały, że chodzi o ochronę in situ. Jeśli pojawia się "hodowla", "ogród", "bank" – wtedy częściej pasuje ex situ.
Najczęściej mylą je przez podobne brzmienie terminów oraz przez kojarzenie "ochrony" wyłącznie z działaniami terenowymi. Pomaga prosta zasada: in situ = "w środku" siedliska, ex situ = "na zewnątrz" siedliska (np. w ogrodzie, hodowli, banku nasion).
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Ochrona in situ oznacza zachowanie gatunków oraz elementów przyrody w miejscu ich naturalnego występowania, czyli w ich siedlisku."

Źródła:

  • Convention on Biological Diversity (CBD) – Article 2: Use of Terms (definitions of in-situ and ex-situ conservation), https://www.cbd.int/convention/articles/?a=cbd-02 (accessed 2026-02-28)
  • IUCN – Guidelines/definitions related to in situ and ex situ conservation (topic pages and guidance), https://www.iucn.org/our-work/topic/species (accessed 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica – "In situ conservation" (definition and overview), https://www.britannica.com/science/in-situ-conservation (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z ekologii i ochrony przyrody (rozdziały o ochronie in situ i ex situ)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące bioróżnorodności i metod ochrony gatunków
  • Dokumenty i poradniki instytucji ochrony przyrody opisujące metody ochrony populacji i siedlisk

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego