KWALIFIKACJA LES2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 39.
Ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów, dopuszczająca możliwość pozyskiwania osobników tych gatunków, to ochrona
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "częściowa" pasuje do opisu, ponieważ oznacza formę ochrony, w której co do zasady obowiązują zakazy, ale przepisy dopuszczają określone wyjątki, w tym możliwość pozyskiwania osobników w ściśle wskazanych sytuacjach. Pojęcia in situ i ex situ dotyczą miejsca ochrony, a "czynna" opisuje sposób działań.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie przyrody rozróżnia się m.in. formy ochrony gatunkowej oraz pojęcia opisujące gdzie i jak prowadzi się działania ochronne. W pytaniu kluczowe jest sformułowanie: "dopuszczająca możliwość pozyskiwania osobników tych gatunków". Taki opis odpowiada kategorii, w której zakazy nie są absolutne, a prawo przewiduje wyjątki i dopuszczenia w określonych przypadkach.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "częściowa": ochrona częściowa oznacza, że gatunek jest chroniony, ale dopuszcza się pewne odstępstwa (np. w ściśle określonych okolicznościach i na warunkach wynikających z przepisów lub decyzji). Sama możliwość legalnego pozyskiwania nie oznacza braku ochrony, tylko jej mniej restrykcyjny zakres w porównaniu z ochroną ścisłą.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo odnoszą się do innych osi podziału:

  • "in situ" opisuje ochronę prowadzoną w naturalnym miejscu występowania gatunku (w siedlisku). Nie przesądza sama w sobie o tym, czy wolno pozyskiwać osobniki; dotyczy lokalizacji działań ochronnych.
  • "ex situ" oznacza ochronę poza naturalnym miejscem występowania (np. w warunkach kontrolowanych). To również nie jest kategoria "zakazy/wyjątki" w ochronie gatunkowej, tylko miejsce prowadzenia ochrony.
  • "czynna" dotyczy sposobu ochrony (podejmowania działań, zabiegów, ingerencji), a nie zakresu dopuszczalnego pozyskiwania osobników. Ochrona czynna może być stosowana zarówno przy bardzo rygorystycznych zakazach, jak i przy mniej rygorystycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa o zakazach, dopuszczeniach i pozyskiwaniu osobników, zwykle chodzi o rozróżnienie poziomu ochrony (np. częściowa vs ścisła), a nie o terminy in situ/ex situ ani o opis "czynna/bierna".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ochrona częściowa to forma ochrony gatunkowej, w której gatunek jest chroniony, ale dopuszcza się określone wyjątki od zakazów. W praktyce oznacza to, że w pewnych sytuacjach (po spełnieniu warunków prawnych) może być możliwe np. pozyskanie osobników lub wykonanie działań ingerujących.
Bo jej idea polega na ochronie gatunku przy jednoczesnym umożliwieniu wyjątków w ściśle określonych przypadkach (np. gdy zachodzi uzasadniona potrzeba i spełnione są warunki formalne). To odróżnia ją od ochrony bardziej restrykcyjnej, w której zakazy są zasadniczo szersze.
In situ oznacza ochronę prowadzoną w naturalnym miejscu występowania gatunku, czyli w jego siedlisku. Termin mówi o lokalizacji działań ochronnych, a nie o tym, czy wolno pozyskiwać osobniki. To częsta pułapka na egzaminach.
Ex situ to ochrona prowadzona poza naturalnym miejscem występowania gatunku, np. w warunkach kontrolowanych. Stosuje się ją m.in. przy ratowaniu populacji lub rozmnażaniu. Termin nie opisuje zakresu zakazów, tylko miejsce prowadzenia ochrony.
"Czynna" opisuje sposób ochrony (podejmowanie działań i zabiegów), a "częściowa" opisuje poziom/zakres zakazów i dopuszczeń wobec gatunku. Można prowadzić ochronę czynną gatunku objętego ochroną częściową, ale to nie są pojęcia zastępcze.
Nie. Ochrona czynna oznacza ingerencję w środowisko (np. zabiegi siedliskowe), ale nie jest równoznaczna z legalnym pozyskiwaniem osobników. Dopuszczenie pozyskania wynika z przepisów/wyjątków, a nie z tego, że ochrona jest "czynna".
Szukaj sformułowań o dopuszczeniu, wyjątkach oraz o możliwości pozyskiwania lub wykonywania działań, które normalnie byłyby zakazane. Jeśli pytanie dotyczy miejsca prowadzenia działań, wtedy częściej pasuje in situ lub ex situ.
Najczęstszy błąd to traktowanie in situ i ex situ jako "rodzajów ochrony prawnej" (zakazy/wyjątki). W rzeczywistości to pojęcia o lokalizacji działań. W pytaniach o zakazy i pozyskiwanie zwykle chodzi o kategorie typu ochrona częściowa.
Najczęściej przy działaniach ratunkowych lub hodowlanych prowadzonych poza naturalnym stanowiskiem, np. w uprawach zachowawczych, szkółkach, bankach genów czy ośrodkach rozmnażania. To uzupełnienie ochrony w terenie, a nie "zamiennik" ochrony siedliskowej.
Ucz się w parach pojęć i osi podziału: (1) zakres zakazów i odstępstw (np. częściowa), (2) miejsce ochrony: in situ/ex situ, (3) sposób działań: ochrona czynna/bierna. Trenuj rozpoznawanie słów-kluczy w treści pytań.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pojęcia in situ i ex situ dotyczą miejsca ochrony, a "czynna" opisuje sposób działań."

Materiały:

  • Aktualne materiały dydaktyczne z ochrony przyrody dla technika leśnika (dział: ochrona gatunkowa)
  • Komentarze i opracowania edukacyjne dotyczące ochrony gatunków (z naciskiem na różnice: częściowa/ścisła oraz in situ/ex situ)
  • Materiały szkoleniowe RDLP/nadleśnictw dotyczące ochrony gatunków w gospodarce leśnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego