KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 33.
Od czego zależą wysokości opisów na mapie zasadniczej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysokość (wielkość) opisów na mapie dobiera się tak, aby była czytelna i adekwatna do znaczenia informacji.
Dlatego zależy ona od opisywanej treści (hierarchii obiektów) oraz od skali mapy, która determinuje gęstość informacji i sposób prezentacji.

Pełne wyjaśnienie:

Na mapie zasadniczej opisy (napisy) są elementem redakcji kartograficznej. Ich wysokość rozumie się jako wielkość liter/napisu, która ma zapewnić jednocześnie czytelność oraz właściwą hierarchię informacji.

Poprawna jest odpowiedź: "Od opisywanej treści i skali mapy." Skala wpływa na to, ile informacji mieści się na danej powierzchni arkusza/ekranu oraz jak drobne elementy mogą pozostać czytelne. Z kolei rodzaj opisywanej treści (np. nazwy obiektów, oznaczenia funkcjonalne, elementy o większym znaczeniu) determinuje, czy opis powinien być bardziej wyeksponowany, czy pomocniczy.

Pozostałe propozycje są niewystarczające jako główna zasada doboru wielkości opisów:

  • "Od wartości skalarnej mapy." – skala jest istotna, ale sama nie wyczerpuje zasady doboru. Dla tej samej skali mogą występować opisy o różnych wysokościach, bo różna jest ranga i typ opisywanej treści.
  • "Od rodzaju i kroju pisma." – krój wpływa na czytelność, ale nie jest podstawowym kryterium doboru wysokości opisów; nie zastępuje relacji: skala + treść.
  • "Od techniki wykonywanego opisu." – sposób wykonania (np. narzędzia, technologia) nie powinien determinować merytorycznego doboru wielkości napisów; celem jest spójna prezentacja treści niezależnie od techniki.

W praktyce warto zapamiętać regułę: najpierw skala (ile miejsca i jaka gęstość treści), potem treść (co ma być bardziej widoczne). To pomaga unikać map przeładowanych lub z opisami zbyt drobnymi do odczytu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o wielkość napisu (wysokość liter) używaną do opisania obiektów na mapie. Nie jest to wysokość terenu, tylko parametr redakcyjny wpływający na czytelność i na to, które informacje są bardziej "widoczne" od innych.
Skala decyduje o tym, ile szczegółów mieści się na danej powierzchni mapy. Im "drobniejsza" prezentacja (większy obszar w tym samym formacie), tym łatwiej o zagęszczenie treści, więc napisy muszą być dobrane tak, aby nadal były czytelne i nie zasłaniały obiektów.
Różne obiekty mają różną rangę informacyjną. Opisy kluczowe (o większym znaczeniu) powinny być bardziej wyeksponowane niż opisy pomocnicze. Dlatego wielkość napisu dobiera się do tego, co jest opisywane i jak ważna jest ta informacja dla użytkownika mapy.
Krój pisma wpływa na wrażenie czytelności (np. grubość linii, proporcje liter), ale nie jest główną regułą określającą wysokość opisów. W egzaminowych pytaniach najczęściej rozróżnia się: kryterium merytoryczne (treść) i kartograficzne (skala) od kwestii typograficznych.
Częsty błąd to dobór jednej jednakowej wielkości dla wszystkich napisów, co psuje hierarchię treści. Drugi błąd to zbyt małe napisy w gęstych fragmentach mapy (nieczytelność) albo zbyt duże, które zasłaniają symbole i granice. Pomaga kontrola wydruku w docelowej skali.
Narzędzie (CAD/GIS) wpływa na sposób ustawień i edycji tekstu, ale nie powinno determinować zasad doboru wielkości. Zasada jest odwrotna: najpierw dobiera się wielkość do skali i treści, a dopiero potem ustawia parametry w programie tak, aby uzyskać wymagany efekt końcowy.
Najprościej wykonać podgląd lub wydruk w docelowej skali i ocenić, czy napisy nie zlewają się i nie zasłaniają obiektów. Warto też sprawdzić fragmenty o największym zagęszczeniu treści oraz porównać widoczność opisów o różnej randze (czy hierarchia jest zachowana).
Hierarchia treści pomaga użytkownikowi szybko rozpoznać informacje najważniejsze i odróżnić je od pomocniczych. Jednym z narzędzi budowania hierarchii jest właśnie zróżnicowanie wielkości opisów (obok np. rozmieszczenia i czytelności), dobrane do rodzaju opisywanych obiektów.
Nie. W tej samej skali mogą występować różne wielkości opisów, ponieważ zależą także od opisywanej treści i jej rangi. W praktyce tworzy się kilka poziomów wielkości tekstu (np. dla nazw ważniejszych i mniej ważnych elementów), ale zawsze w ramach czytelności dla danej skali.
Warto szukać odpowiedzi opisujących zasadę ogólną, a nie cechy narzędzia czy detale typografii. Przy opisach na mapie najczęściej kluczowe są: skala (warunki prezentacji) i treść (ranga informacji). To zwykle odróżnia poprawną odpowiedź od dystraktorów.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z kartografii geodezyjnej (redakcja map)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące mapy zasadniczej i zasad opisu
  • Przykładowe arkusze map zasadniczych do analizy (porównanie opisów w różnych skalach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego