KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
Odbierając basen od pacjenta opiekun stwierdza, że stolec jest czarny. Pielęgniarce należy przekazać informacje, że jest to stolec
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stolec czarny o typowo lśniącym, mazistym wyglądzie określa się jako smolisty (melena). Jest to ważna obserwacja, bo może sugerować krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego i wymaga niezwłocznego przekazania informacji pielęgniarce. Pozostałe określenia nie są właściwą nazwą tego objawu.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad osobą chorą obserwacja wydalin (m.in. stolca) jest jednym z kluczowych elementów oceny stanu pacjenta. Gdy opiekun, odbierając basen, zauważa czarny stolec, powinien przekazać pielęgniarce informację, że jest to stolec smolisty (często określany też terminem melena).

Określenie "smolisty" nie odnosi się wyłącznie do samej barwy, ale do typowego wyglądu stolca: jest on zwykle bardzo ciemny (czarny), może być lepki/mazisty i bywa lśniący. Taki obraz jest istotny klinicznie, ponieważ może wskazywać na obecność strawionej krwi w stolcu, co bywa związane z krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Dla bezpieczeństwa pacjenta jest to informacja wymagająca szybkiego zgłoszenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Węglisty" nie jest standardowym, właściwym terminem klinicznym używanym do opisu meleny w praktyce pielęgniarskiej/medycznej; może brzmieć logicznie przez skojarzenie z czernią, ale nie precyzuje znaczenia objawu.
  • "Fusowaty" to określenie spotykane częściej w odniesieniu do wymiocin o wyglądzie "fusów z kawy" (co także wiąże się z krwawieniem), ale nie jest prawidłową nazwą czarnego stolca w tym kontekście.
  • "Uformowany" opisuje jedynie kształt/ukształtowanie stolca (cecha często pożądana w ocenie prawidłowości), nie jego patologiczne zabarwienie i nie niesie informacji o możliwym krwawieniu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się czarny stolec, w pierwszej kolejności przypomnij sobie termin "smolisty/melena" oraz to, że jest to objaw alarmowy, który należy raportować personelowi pielęgniarskiemu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stolec smolisty (melena) to bardzo ciemny, zwykle czarny, często lepki i lśniący stolec, który może świadczyć o obecności strawionej krwi. To objaw alarmowy, dlatego w opiece nad pacjentem wymaga szybkiego zgłoszenia pielęgniarce lub lekarzowi.
Czarny, smolisty stolec może sugerować krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, gdzie krew ulega strawieniu i zmienia barwę. Nie każdy ciemny stolec oznacza krwawienie (np. dieta, preparaty żelaza), ale zawsze wymaga oceny i odnotowania.
Najlepiej zgłosić krótko i konkretnie: kiedy zauważono stolec, jaka była jego barwa i konsystencja oraz czy pojawiły się inne objawy (osłabienie, zawroty głowy). W praktyce liczy się precyzja obserwacji i szybkie przekazanie informacji, bez interpretowania diagnozy.
Stolec smolisty jest zwykle czarny, bywa mazisty i może mieć charakterystyczny, intensywny zapach. Zwykły ciemny stolec (np. po produktach barwiących) częściej zachowuje typową konsystencję. W razie wątpliwości i tak należy zgłosić obserwację.
Tak, preparaty żelaza mogą powodować ciemniejsze, nawet czarne zabarwienie stolca. Mimo to opiekun nie powinien "z góry" zakładać przyczyny. Najbezpieczniej jest przekazać fakt pielęgniarce, zwłaszcza jeśli wygląd stolca jest smolisty lub pacjent ma gorsze samopoczucie.
"Fusowaty" najczęściej odnosi się do wymiocin o wyglądzie przypominającym fusy z kawy, co może świadczyć o krwawieniu w przewodzie pokarmowym. Nie jest to typowe określenie czarnego stolca. Na egzaminie warto rozdzielać terminologię stolca i wymiocin.
W praktyce obserwuje się m.in. barwę, konsystencję, ilość, obecność domieszek (śluz, krew), zapach oraz trudności w oddaniu. Te informacje pomagają wychwycić zaparcia, biegunkę, odwodnienie czy objawy krwawienia i są ważne w codziennym raporcie dla pielęgniarki.
Pilnie zgłasza się zwłaszcza wtedy, gdy stolec ma wyraźnie smolisty charakter lub towarzyszą mu objawy ogólne, np. osłabienie, bladość, omdlenia, spadek ciśnienia, przyspieszone tętno. Opiekun zgłasza obserwację natychmiast, bo może to wymagać szybkiej diagnostyki.
Typowe błędy to wybór odpowiedzi na zasadzie skojarzenia ("czarny" = "węglisty") oraz mylenie terminów dotyczących stolca z terminami dotyczącymi wymiocin ("fusowaty"). Pomaga zapamiętanie: melena = stolec smolisty i jest to ważny sygnał do zgłoszenia.
Nie. Zadaniem opiekuna jest obserwacja, bezpieczna pielęgnacja oraz rzetelne przekazanie faktów (co widział, kiedy, ile, jaka konsystencja). Interpretację przyczyny i decyzje medyczne podejmuje pielęgniarka/lekarz. Na egzaminie punktowana jest właściwa terminologia i raportowanie.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Stolec czarny o typowo lśniącym, mazistym wyglądzie określa się jako smolisty (melena)."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów) – hasło o krwi w stolcu / smolistym stolcu (melena): https://www.msdmanuals.com/pl/dom (wyszukiwanie hasła "melena"/"smolisty stolec") - dostęp 2026-02-28
  • Medycyna Praktyczna – słownik/encyklopedia medyczna, hasło "melena" (stolec smolisty): https://www.mp.pl (wyszukiwanie hasła "melena") - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (pl) – artykuł "Melena" (definicja i opis stolca smolistego): https://pl.wikipedia.org/wiki/Melena - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (rozdziały: obserwacja pacjenta, wydaliny, objawy alarmowe)
  • Materiały dydaktyczne do kształcenia opiekuna medycznego dotyczące raportowania stanu pacjenta
  • Wiarygodne kompendia medyczne opisujące melena/stolec smolisty i znaczenie kliniczne objawu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego