KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Odbiornik ciśnienia zamieszczony na rysunku to rurka
Ilustracja przedstawia schemat techniczny rurki Pitota, która jest używana do pomiaru ciśnienia w kontekście lotnictwa.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rurka Pitota jest odbiornikiem ciśnienia całkowitego (stagnacyjnego) w instalacji pitot-statycznej i służy m.in. do wyznaczania prędkości. Venturi to zwężka/przepływomierz, rurka Bourdona jest elementem sprężystym manometru, a "Prandtla" bywa używane dla układu pitot-statycznego, lecz w tym ujęciu właściwa jest rurka Pitota.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach przyrządów lotniczych do wyznaczania parametrów lotu wykorzystuje się pomiar ciśnień. Rurka Pitota jest klasycznym odbiornikiem ciśnienia całkowitego (stagnacyjnego): jej wlot jest skierowany pod prąd opływającego powietrza, dzięki czemu w przewodzie uzyskuje się ciśnienie odpowiadające sumie składowej statycznej i dynamicznej. W połączeniu z pomiarem ciśnienia statycznego (z portów statycznych) umożliwia to m.in. wyznaczenie ciśnienia dynamicznego, a w konsekwencji wskazań prędkościomierza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • Venturiego – zwężka Venturiego jest elementem wykorzystującym zależność między prędkością przepływu a spadkiem ciśnienia w zwężeniu. To inny typ rozwiązania niż klasyczny odbiornik ciśnienia całkowitego w postaci rurki Pitota.
  • Bourdona – rurka Bourdona jest sprężystym elementem manometru (czujnikiem odkształceniowym) stosowanym do zamiany ciśnienia na przemieszczenie/wychylenie wskazówki. Nie jest to zewnętrzny odbiornik ciśnienia opływowego montowany na płatowcu.
  • Pradtla – w praktyce spotyka się terminologię związaną z układem pitot-statycznym i rozwiązaniami typu Pitot-Prandtl, jednak w pytaniu chodzi o identyfikację typowego odbiornika ciśnienia całkowitego przedstawianego jako rurka Pitota. Aby uniknąć pomyłek, warto kojarzyć: Pitot = wlot "na wiatr", statyczne = otwory boczne, Bourdon = manometr.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać rurkę z wlotem czołowym skierowanym zgodnie z kierunkiem lotu, najczęściej jest to Pitot (ciśnienie całkowite). Jeśli element przypomina sprężystą rurkę/spiralę w obudowie – to raczej Bourdon (manometr), a nie odbiornik montowany na zewnątrz płatowca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rurka Pitota to odbiornik ciśnienia całkowitego (stagnacyjnego) instalacji pitot-statycznej. Ma wlot skierowany pod prąd powietrza i dostarcza sygnał ciśnieniowy wykorzystywany m.in. do wyznaczania prędkości wskazywanej.
Rurka Pitota mierzy ciśnienie całkowite, czyli ciśnienie powstające przy wyhamowaniu strugi powietrza w osi wlotu. W praktyce, po zestawieniu z ciśnieniem statycznym, uzyskuje się ciśnienie dynamiczne potrzebne do działania prędkościomierza.
To różne zasady działania i miejsca zabudowy. Rurka Pitota jest zewnętrznym odbiornikiem ciśnienia opływowego na płatowcu, a rurka Bourdona jest sprężystym elementem manometru (czujnikiem odkształceniowym) zamieniającym ciśnienie na ruch wskazówki.
Nie. Zwężka Venturiego wykorzystuje spadek ciśnienia w przewężeniu przy wzroście prędkości przepływu, a rurka Pitota pobiera ciśnienie całkowite na wlocie skierowanym "na wiatr". Oba rozwiązania dotyczą przepływu, ale są innymi elementami pomiarowymi.
Najczęściej rozpoznasz ją po wlocie czołowym skierowanym w kierunku lotu oraz formie sztywnej rurki/sondy zamocowanej na zewnątrz płatowca. Element manometru (Bourdon) zwykle nie wygląda jak sonda opływowa.
Zatkanie może powodować błędne wskazania prędkości (zależnie od konfiguracji i tego, czy odpływ jest drożny). W praktyce jest to usterka krytyczna, dlatego stosuje się osłony na ziemi i podgrzewanie w locie, a także testy drożności.
Kontrole wykonuje się zgodnie z programem obsługi: podczas przeglądów liniowych i okresowych, po zdarzeniach mogących uszkodzić sondy (uderzenie, oblodzenie, zanieczyszczenia), oraz po pracach, które mogły naruszyć przewody ciśnieniowe.
Najczęstsze to: oblodzenie, zabrudzenie owadami/pyłem, uszkodzenia mechaniczne, nieszczelności przewodów, nieprawidłowe zaślepienie/osłony pozostawione przed lotem. Skutkiem mogą być odchylenia wskazań przyrządów.
Oznacza układ wykorzystujący dwa źródła ciśnienia: całkowite z rurki Pitota oraz statyczne z portów statycznych. Różnica tych ciśnień wiąże się z przepływem powietrza i jest podstawą działania prędkościomierza oraz części funkcji przyrządów wysokościowych.
Typowe błędy to mylenie nazw (Pitot/Prandtl), kojarzenie "Venturi" z każdym pomiarem prędkości oraz przypisywanie rurki Bourdona do odbiornika na zewnątrz płatowca. Pomaga zapamiętać: Pitot = wlot czołowy "na wiatr".
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Rurka Pitota jest odbiornikiem ciśnienia całkowitego (stagnacyjnego) w instalacji pitot-statycznej i służy m.in. do wyznaczania prędkości."

Źródła:

  • Federal Aviation Administration (FAA), Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25), rozdział "Flight Instruments" – sekcje o pitot-static system, https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook (dostęp 2026-02-18)
  • Federal Aviation Administration (FAA), Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15), część dot. pitot-static system i błędów wskazań prędkości/ciśnienia, https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook (dostęp 2026-02-18)
  • NASA Glenn Research Center, materiały edukacyjne o rurce Pitota i pomiarze ciśnienia dynamicznego (Pitot tube / Bernoulli), https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/ (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/instrukcje użytkowania statku powietrznego dotyczące instalacji pitot-statycznej (AMM – rozdziały o pitot-static)
  • Materiały szkoleniowe z przyrządów pokładowych i pomiaru parametrów lotu
  • Dokumentacja producenta czujników pitot-static i procedury testów szczelności/drożności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego