KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 19.
Odczyt kreski dolnej widoczny w polu widzenia lunety niwelatora na przedstawionym rysunku wynosi
Ilustracja przedstawia widok przez lunetę niwelatora, co jest związane z zawodem technika geodety i kwalifikacją B34.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt wykonuje się z łaty typu E: liczba "17" oznacza 1,7 m, czyli 1700 mm. Kreska dolna (dalmiercza) leży w czarnym bloku tuż poniżej granicy zmiany koloru, a jej położenie wewnątrz bloku daje wartość o kilka milimetrów mniejszą od 1700 mm. Stąd wynik 1694 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W polu widzenia lunety niwelatora widać siatkę nitek: długą kreskę środkową (do odczytu głównego) oraz dwie krótsze kreski dalmiercze (górną i dolną). Pytanie dotyczy kreski dolnej, więc nie wolno odczytywać wartości z kreski środkowej.

Łata niwelacyjna typu E ma podziałkę blokową, gdzie pojedynczy czarny lub biały blok odpowiada zwykle 10 mm. Duże liczby na łacie oznaczają decymetry. Widoczna liczba "17" odpowiada 17 dm = 1,7 m = 1700 mm i jest punktem odniesienia do dalszego doprecyzowania odczytu o centymetry i milimetry.

Kreska dolna znajduje się poniżej granicy zmiany koloru i przecina czarny blok położony bezpośrednio pod tą granicą. Oznacza to, że szukany odczyt jest nieco mniejszy niż 1700 mm (bo jesteśmy poniżej poziomu odpowiadającego pełnym 1,700 m). Następnie trzeba ocenić położenie kreski w obrębie bloku: gdy kreska przechodzi w pobliżu środka bloku, odpowiada to przesunięciu o około 5 mm względem krawędzi, z korektą wynikającą z dokładnego położenia widocznego na rysunku.

Dlatego poprawny odczyt to 1694 mm. Pozostałe wartości są typowymi wynikami błędów: odczyt z niewłaściwej kreski (np. środkowej), błędne przyjęcie kierunku liczenia (w górę zamiast w dół od "17") albo pomylenie granicy bloku o 10 mm.

W praktyce warto stosować stałą procedurę: (1) identyfikuj właściwą kreskę, (2) odczytaj decymetry z dużej liczby, (3) doprecyzuj centymetry i milimetry z położenia w bloku 10 mm, (4) sprawdź, czy wynik jest logicznie powyżej czy poniżej pełnego decymetra.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczby na łacie typu E oznaczają zwykle decymetry. "17" to 17 dm, czyli 1,7 m (1700 mm). To punkt odniesienia, od którego doprecyzowuje się odczyt o centymetry i milimetry na podstawie położenia kreski w czarno-białych blokach.
Najczęściej widać trzy poziome kreski: środkową (najważniejszą do odczytu wysokości) oraz dwie dalmiercze (górną i dolną), które są krótsze. Kreska środkowa przechodzi przez środek pola widzenia, a dolna jest wyraźnie poniżej niej.
Naprzemienne bloki poprawiają czytelność w lunecie i ułatwiają odczyt. W typowej łacie typu E pojedynczy blok odpowiada 10 mm, więc położenie kreski w obrębie bloku pomaga szybko ocenić milimetry i ogranicza ryzyko pomylenia kolejnych odcinków skali.
Jeśli kreska przecina blok mniej więcej w połowie, to wskazuje wartość około 5 mm od krawędzi tego bloku (w górę lub w dół zależnie od kierunku narastania podziałki). W praktyce odczyt szacuje się z dokładnością ok. ±1–2 mm, zależnie od optyki i doświadczenia.
Najczęściej myli się: kreskę środkową z dolną albo kierunek liczenia (czy wartość rośnie w górę czy w dół od danej liczby). Drugim typowym błędem jest "przeskok" o cały blok, czyli o 10 mm, przez złe rozpoznanie granicy czarno-białej.
Kreski dalmiercze (górna i dolna) służą do pomiaru odległości metodą dalmierza optycznego. Odczytuje się je na łacie i z różnicy odczytów wyznacza odległość. W tym zadaniu ważne jest tylko to, że pytanie dotyczy dolnej z tych dwóch kresek.
W praktyce geodezyjnej często zapisuje się odczyt w metrach z trzema miejscami po przecinku (np. 1,694 m) albo bezpośrednio w milimetrach (1694 mm). Na egzaminach spotyka się oba zapisy, więc trzeba umieć szybko przeliczać: 1 mm = 0,001 m.
Gdy kreska dolna znajduje się poniżej poziomu odpowiadającego pełnym 1,700 m, czyli przecina obszar skali "pod" liczbą 17. Wtedy odczyt będzie nieco mniejszy od 1700 mm, a dokładną wartość ustala się z położenia kreski w bloku 10 mm.
Najlepiej ćwiczyć seriami: oglądaj różne zdjęcia pola widzenia lunety i zapisuj odczyty dla kreski środkowej oraz dalmierczych. Potem porównuj z kluczem. Pomaga też zasada kontroli: sprawdź, czy wynik jest logicznie powyżej czy poniżej pełnego decymetra (np. 1700 mm).
Zastosuj szybki test: zakotwicz się na dużej liczbie (np. 17 → 1700 mm), a potem tylko oceń, czy kreska jest powyżej czy poniżej tej granicy i o ile bloków. Każdy blok to zwykle 10 mm, więc łatwo wykryć błąd rzędu 1 cm.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje i materiały dydaktyczne do ćwiczeń z niwelacji (odczyty z łaty typu E)
  • Zadania treningowe z interpretacji pola widzenia niwelatora (kreska środkowa i dalmiercze)
  • Ćwiczenia terenowe: seria odczytów na tej samej łacie z kontrolą błędu ±1–2 mm

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego