KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Odczytaj wynik pomiaru wykonanego mikrometrem przedstawionym na rysunku.
Ilustracja przedstawia mikrometr, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia małych odległości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 5,783 mm otrzymuje się przez zsumowanie odczytu z tulei (pełne mm oraz ewentualne 0,5 mm) z odczytem z bębenka (setne mm) i noniusza (tysięczne mm), jeśli jest na rysunku. Taki zapis oznacza dokładność do 0,001 mm i poprawne uwzględnienie wszystkich składowych.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt mikrometru wykonuje się etapami, zawsze sumując składowe widoczne na podziałkach. Wynik 5,783 mm oznacza, że łączny odczyt obejmuje:

  • tuleję (podziałka w mm): część całkowitą pomiaru, czyli liczbę pełnych milimetrów widocznych przed krawędzią bębenka,
  • kreskę 0,5 mm na tulei (jeśli jest odsłonięta): często pomijany element, który zmienia wynik o pół milimetra,
  • bębenek (najczęściej setne mm): wartość wynikającą z tego, która kreska bębenka pokrywa się z linią odniesienia na tulei,
  • noniusz (jeżeli mikrometr ma rozdzielczość 0,001 mm): dodatkowy odczyt tysięcznych milimetra z podziałki pomocniczej.

W praktyce zapis z trzema miejscami po przecinku (np. 5,783) wskazuje, że w odczycie uwzględniono tysięczne milimetra, czyli co najmniej element odpowiadający rozdzielczości 0,001 mm (noniusz lub równoważna skala na rysunku). Dlatego odpowiedź 5,783 mm jest spójna z typowym sposobem prezentacji wyniku mikrometrem o zwiększonej dokładności.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 5,583 mm sugeruje inną wartość części ułamkowej (setne/tysięczne) niż ta, która wynika ze zgrania linii odniesienia z kreską na bębenku/noniuszu. To typowy skutek odczytania niewłaściwej kreski lub przesunięcia o 0,2 mm.
  • 5,780 mm wygląda jak wynik zaokrąglony lub taki, w którym pominięto odczyt tysięcznych (0,003 mm). To częsty błąd polegający na nieuwzględnieniu noniusza albo zbyt wczesnym zaokrągleniu.
  • 5,030 mm wskazuje na poważne pomylenie skali: albo odczytano prawie samo "0" z bębenka, albo błędnie zinterpretowano liczbę pełnych milimetrów na tulei. Taki błąd bywa skutkiem zakotwiczenia na pojedynczej kresce bez dodania reszty.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zapisz odczyt z tulei (mm i 0,5 mm), potem dopisz dwie cyfry z bębenka (setne), a na końcu dodaj tysięczne z noniusza (jeśli występują). Unikniesz w ten sposób "gubienia" cyfr po przecinku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj wartość z tulei (pełne mm i ewentualnie 0,5 mm), potem dodaj odczyt z bębenka (zwykle setne mm), a jeśli jest noniusz – dodaj tysięczne mm. Wynik to suma tych części, zapisana w mm z właściwą liczbą miejsc po przecinku.
Podziałka na tulei pokazuje część "grubą" pomiaru: pełne milimetry oraz często kreskę 0,5 mm. To baza, do której dodaje się odczyt z bębenka. Pominięcie 0,5 mm jest jedną z najczęstszych przyczyn błędnego wyniku.
Trzy miejsca po przecinku (np. 5,783 mm) zwykle oznaczają rozdzielczość 0,001 mm. W praktyce wymaga to odczytu dodatkowej podziałki (np. noniusza) albo skali, która pozwala wskazać tysięczne milimetra, a nie tylko setne.
Bo obie skale wyglądają podobnie, a różnica ujawnia się dopiero w liczbie miejsc po przecinku. Jeśli uczeń nie sprawdzi, czy na rysunku jest noniusz (tysięczne), może podać wynik zbyt "gruby" (do 0,01 mm) albo dopisać tysięczne bez podstawy.
Najczęściej: pominięcie 0,5 mm na tulei, odczytanie złej kreski bębenka, zaokrąglenie wyniku przed sprawdzeniem noniusza oraz mylenie kierunku zliczania podziałki. Pomaga zapisanie wyniku w częściach i dopiero potem zsumowanie.
Nie. Wiele mikrometrów warsztatowych ma działkę 0,01 mm i wtedy odczyt kończy się na setnych. Noniusz (0,001 mm) występuje w niektórych wersjach i na rysunku zwykle widać dodatkową podziałkę, która pozwala doprecyzować trzecią cyfrę po przecinku.
Spójrz, czy poza pełnymi milimetrami odsłonięta jest również kreska półmilimetrowa (0,5) na tulei przed krawędzią bębenka. Jeśli jest widoczna, trzeba ją dodać do części całkowitej. To element, który zmienia wynik aż o 0,5 mm.
Mikrometr stosuje się, gdy potrzebna jest większa dokładność i pewniejszy docisk, np. przy kontroli średnic wałków, sworzni, tulei lub elementów pasowanych. W montażu i serwisie mechatronicznym pomaga w ocenie zużycia i dotrzymania tolerancji.
Docisk powinien być powtarzalny, zwykle uzyskiwany przez grzechotkę/sprzęgło cierne, aby nie "dokręcić" zbyt mocno i nie zafałszować wyniku. Zbyt duża siła może ugiąć mierzony element lub szczęki, a zbyt mała da zaniżony odczyt.
Różnica 0,003 mm dotyczy tysięcznych, więc najpierw ustal, czy przyrząd/rysunek pozwala je odczytać (czy jest noniusz lub inna skala). Jeśli tak, wynik z trzema miejscami po przecinku nie powinien być "ucięty" do setnych, bo to traci informację z odczytu.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wynik 5,783 mm otrzymuje się przez zsumowanie odczytu z tulei (pełne mm oraz ewentualne 0,5 mm) z odczytem z bębenka (setne mm) i noniusza (tysięczne mm), jeśli jest na rysunku.

Materiały:

  • Instrukcje producentów mikrometrów (opis podziałek i odczytu)
  • Podręczniki z metrologii warsztatowej dla techników/mechatroników
  • Zestawy zadań z odczytu przyrządów pomiarowych (mikrometr, suwmiarka, czujnik zegarowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego