KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 25.
Odczytaj z przedstawionego rysunku wynik pomiaru suwmiarką.
Ilustracja przedstawia fragment suwmiarki, narzędzia pomiarowego używanego do precyzyjnego mierzenia długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się w dwóch krokach:
najpierw z podziałki głównej odczytuje się pełne milimetry, a następnie z noniusza część milimetra (kreska noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej). Suma tych wartości daje wynik 4,75 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowy odczyt z suwmiarki (z noniuszem) polega na zsumowaniu dwóch składowych: wskazania podziałki głównej oraz wskazania noniusza.

1) Podziałka główna (pełne mm)
Ustala się, ile pełnych milimetrów minęło od zera do krawędzi (zera) noniusza. To jest "część całkowita" wyniku.

2) Noniusz (ułamek mm)
Następnie znajduje się jedną kreskę na noniuszu, która pokrywa się idealnie z dowolną kreską podziałki głównej. Numer tej kreski odpowiada ułamkowi milimetra zależnemu od rozdzielczości suwmiarki. W tym zadaniu odczyt noniusza daje część ułamkową 0,75 mm.

3) Złożenie wyniku
Po dodaniu części z podziałki głównej i noniusza otrzymuje się wynik 4,75 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 4,34 mm – typowy skutek błędnego dopasowania kreski zbieżnej na noniuszu lub pomylenia "najbardziej zbliżonej" kreski z tą, która pokrywa się dokładnie.
  • 4,55 mm – częsty błąd wynikający z odczytania niewłaściwej części ułamkowej (np. przesunięcie o kilka działek noniusza lub niepoprawna interpretacja rozdzielczości).
  • 3,80 mm – błąd rzędu jednego milimetra (lub więcej), zwykle powstaje, gdy odczyta się zbyt małą wartość z podziałki głównej, np. odczytując milimetr poprzedzający właściwy.

Wskazówki egzaminacyjne

  • Nie zgaduj na podstawie "wrażenia" – zawsze wykonaj dwa kroki: skala główna, potem noniusz.
  • Szukaj kreski, która pokrywa się najdokładniej, a nie "prawie".
  • Jeśli na rysunku widać błąd zera (noniusz nie pokazuje 0 przy zwarciu szczęk), trzeba go uwzględnić; w typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się jednak, że przyrząd jest wyzerowany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry z podziałki głównej (do zera noniusza). Potem znajdź kreskę noniusza, która pokrywa się idealnie z kreską skali głównej, i odczytaj część ułamkową. Na końcu dodaj obie wartości i zapisz wynik w mm.
Noniusz to pomocnicza podziałka na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamki milimetra dokładniej niż z samej skali głównej. Dzięki niemu rozróżnisz np. 4,70 mm i 4,75 mm, o ile suwmiarka ma odpowiednią rozdzielczość.
Podziałka główna daje część całkowitą (pełne mm), a noniusz część ułamkową (np. setne lub dwudzieste mm zależnie od typu). Dopiero suma obu odczytów tworzy pełny wymiar. Pominięcie jednej skali to najczęstsza przyczyna błędu.
Najczęściej myli się kreskę noniusza, która "prawie" pasuje, z tą idealnie zbieżną, albo odczytuje się zły milimetr z podziałki głównej (o 1 mm za mało/za dużo). Zdarza się też nieuwzględnienie ewentualnego błędu zera.
Nie zawsze. Rozdzielczość zależy od konstrukcji noniusza lub od elektroniki w wersji cyfrowej. W praktyce spotyka się różne wartości (np. 0,1 mm, 0,05 mm, 0,02 mm). Na rysunku egzaminacyjnym zwykle da się rozpoznać, jakiej rozdzielczości dotyczy odczyt.
Zamknij delikatnie szczęki pomiarowe i sprawdź, czy zero noniusza pokrywa się z zerem skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, przyrząd ma błąd zera. W pomiarach warsztatowych należy go skorygować lub użyć sprawnej suwmiarki.
Mikrometr wybiera się, gdy wymagana jest większa dokładność i powtarzalność, np. przy ciasnych tolerancjach średnic wałków lub otworów. Suwmiarka jest szybsza i bardziej uniwersalna, ale zwykle mniej dokładna niż mikrometr w typowych zastosowaniach kontrolnych.
Do pomiaru wewnętrznego (np. średnicy otworu) używa się mniejszych, górnych szczęk suwmiarki. Trzeba je oprzeć stabilnie o ścianki mierzonego otworu i unikać przekoszenia. Następnie odczyt wykonuje się standardowo z podziałki głównej i noniusza.
Do pomiaru głębokości służy wysuwany pręt (głębokościomierz). Oprzyj stopkę suwmiarki o krawędź otworu lub rowka, wysuń pręt do dna i zablokuj suwak. Wynik odczytaj jak zwykle: część całkowita ze skali głównej i ułamek z noniusza.
Ćwicz na wielu rysunkach i zdjęciach: osobno odczyt pełnych mm, osobno dobór kreski zbieżnej na noniuszu. Zapisuj wynik w mm z przecinkiem i sprawdzaj, czy jest realistyczny dla pokazanej pozycji szczęk. Pomaga też nauka "na głos": skala główna + noniusz.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Suma tych wartości daje wynik 4,75 mm."

Źródła:

  • PN-EN ISO 13385-1:2019-04 (ISO 13385-1:2019), Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Part 1: Callipers — Design and metrological characteristics
  • Wikipedia (pl): "Suwmiarka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiarki (obsługa, zerowanie, konserwacja)
  • Podstawy metrologii warsztatowej (dział: suwmiarki i noniusz)
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu noniusza (rysunki/zdjęcia różnych ustawień szczęk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego