KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 14.
Odległość pierwszego gniazda na kołek od bocznej, wąskiej krawędzi (na zdjęciu X), wierconego na wiertarce wielowrzecionowej, reguluje się za pomocą ustawienia
Ilustracja przedstawia fragment drewnianej płyty z trzema kołkami umieszczonymi na górnej krawędzi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odległość gniazda od bocznej krawędzi wynika z położenia osi wiercenia względem bazy, na której opiera się detal.
W wiertarce wielowrzecionowej tę bazę wyznacza prowadnica, dlatego regulując jej ustawienie względem osi pierwszego wiertła, ustala się odsadzenie pierwszego otworu od krawędzi elementu.

Pełne wyjaśnienie:

Wiercenie gniazd pod kołki w wiertarce wielowrzecionowej opiera się na zasadzie bazowania: detal (element drewniany) musi być zawsze przykładany do tego samego odniesienia, aby otwory wypadały w powtarzalnym miejscu.

W pytaniu kontrolowany jest wymiar: odległość pierwszego gniazda na kołek od bocznej, wąskiej krawędzi elementu. Taki wymiar jest w praktyce determinowany przez położenie osi wiertła (a nie przez "sam kołek"). Otwór powstaje dokładnie w miejscu, gdzie przechodzi oś obracającego się wiertła, więc ustawienie "wymiaru od krawędzi" sprowadza się do ustawienia relacji: krawędź bazowa detalu ↔ oś narzędzia.

Dlatego poprawne jest ustawienie opisane jako "prowadnicy od osi pierwszego wiertła": prowadnica jest elementem, do którego dosuwa się boczną krawędź detalu, a jej położenie względem osi pierwszego wrzeciona bezpośrednio ustala odsadzenie pierwszego otworu.

Pozostałe odpowiedzi nie trafiają w istotę wymiaru:

  • "stołu roboczego od suportu" dotyczy ogólnej geometrii stanowiska lub ustawienia zespołu, ale nie opisuje jednoznacznie regulacji odsunięcia otworu od krawędzi bazowej; stół najczęściej zapewnia podparcie, a wymiar od krawędzi ustala się przez element prowadzący.
  • "suportu od krawędzi bocznej elementu" może brzmieć wiarygodnie, bo suport kojarzy się z ruchem agregatu, jednak w typowym ustawieniu seryjnym to detal jest bazowany do prowadnicy, a narzędzie ma stałą oś; regulacja powinna odnosić się do osi wiertła, nie do "krawędzi elementu" (która w ruchu roboczym jest tylko bazą).
  • "odległości prowadnicy do pierwszego kołka" jest nielogiczne technicznie: kołek nie jest elementem bazowym podczas wiercenia, a w chwili wykonywania gniazda zwykle go jeszcze nie ma. Wymiary ustala się do osi wiercenia lub do elementów konstrukcyjnych maszyny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "odległość otworu/gniazda od krawędzi", szukaj odpowiedzi, która łączy bazę detalu z osią narzędzia (wiertła), bo to oś narzędzia jest "środkiem" otworu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gniazdo na kołek to otwór (najczęściej cylindryczny) wiercony w elemencie drewnianym, w który wkleja się kołek. Jego średnica i położenie muszą być powtarzalne, aby połączenie dwóch elementów było proste, mocne i dobrze spasowane.
Wiertarka wielowrzecionowa wierci kilka otworów jednocześnie w ustalonym rozstawie wrzecion. Detal bazuje się na prowadnicach/oparach, a pozycja osi wierteł względem bazy decyduje o wymiarach od krawędzi. To przyspiesza seryjne wykonywanie gniazd pod kołki.
Otwór jest geometrycznie wyznaczony przez oś obrotu wiertła – to ona staje się środkiem otworu. Krawędź narzędzia tnie materiał, ale nie jest stałym punktem odniesienia dla wymiaru. Dlatego ustawienia maszyn zwykle odnoszą się do osi wrzeciona/wiertła.
Najczęściej są to prowadnice boczne, opory czołowe oraz elementy dociskowe. Prowadnica ustala pozycję względem krawędzi bocznej, a opór czołowy ustala pozycję wzdłuż długości elementu. Dociski stabilizują detal, aby nie przesuwał się podczas wiercenia.
Prowadnica to element, do którego dosuwa się obrabiany detal, aby uzyskać powtarzalne położenie. Może być stała lub regulowana. Jej ustawienie względem narzędzia (np. osi wiertła) wpływa na wymiary wykonywanej obróbki, np. odsadzenie otworów od krawędzi.
Regulację wykonuje się przy zmianie wymiaru od krawędzi (np. inna konstrukcja mebla), przy zmianie grubości/szerokości detalu lub po przezbrojeniu maszyny. W praktyce najpierw ustala się bazę (prowadnica, opory), wykonuje próbę na odpadzie i dopiero przechodzi do serii.
Kluczowe jest stabilne bazowanie i docisk: detal powinien pewnie przylegać do prowadnicy i oporu, a dociski muszą uniemożliwić ruch w czasie wiercenia. Pomaga też kontrola czystości powierzchni bazowych (bez wiórów) oraz wykonanie pierwszej próby i pomiaru odsunięcia.
Stół roboczy wpływa głównie na podparcie i wysokość/pozycję detalu, ale sam w sobie zwykle nie jest elementem, który definiuje wymiar "od krawędzi bocznej". Ten wymiar najczęściej wynika z prowadnicy (bazy bocznej) ustawionej względem osi wiertła, a nie z ustawienia stołu.
Częste błędy to: bazowanie raz do jednej, raz do innej krawędzi; brak oporu czołowego powodujący "rozjazd" rozstawu; wiercenie bez próby kontrolnej; oraz słaby docisk, przez co detal przesuwa się i otwory wychodzą krzywo. Pomaga stała procedura ustawiania i kontrola pierwszych sztuk.
Warto opanować pojęcia: baza, prowadnica, opór, oś wiertła i powtarzalność. Ćwicz myślenie: "jaki wymiar kontroluję i do czego on jest liczony?". Jeśli chodzi o odległość otworu od krawędzi, szukaj odpowiedzi łączącej prowadnicę (bazę) z osią narzędzia.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla maszyn wiertarskich w stolarni (materiały szkolne/pracowniane)
  • Podręczniki i skrypty do technologii robót stolarskich (połączenia kołkowe, wiercenie)
  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) konkretnej wiertarki wielowrzecionowej używanej w pracowni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego