KWALIFIKACJA SPL2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 5.
Odległość z Warszawy do Barcelony wynosi 1 800 km. Jaka jest skala mapy, na której ta odległość wynosi 9 cm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć skalę 1:n, trzeba mieć te same jednostki. 1 800 km = 180 000 000 cm. Skoro na mapie odległość wynosi 9 cm, to 1 cm odpowiada 180 000 000 / 9 = 20 000 000 cm w terenie. Zatem skala mapy to 1:20 000 000.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Kluczowe jest więc sprowadzenie odległości do tych samych jednostek.

Krok 1: zamiana 1 800 km na centymetry
Wiemy, że 1 km = 1000 m oraz 1 m = 100 cm, więc 1 km = 100 000 cm.
Zatem: 1 800 km = 1 800 × 100 000 cm = 180 000 000 cm.

Krok 2: obliczenie, ile w terenie przypada na 1 cm mapy
Jeżeli 9 cm na mapie odpowiada 180 000 000 cm w terenie, to 1 cm na mapie odpowiada:
180 000 000 / 9 = 20 000 000 cm w terenie.

Krok 3: zapis skali
Skoro 1 cm na mapie odpowiada 20 000 000 cm w terenie, skala wynosi 1:20 000 000.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1:2 000 000 – dawałoby 1 cm = 20 km, a tu wychodzi 1 cm = 200 km (bo 20 000 000 cm = 200 km). To skala zbyt "duża" (zbyt szczegółowa) jak na tak małą długość na mapie.
  • 1:1 620 000 – wynika zwykle z błędnej konwersji jednostek lub dzielenia przez złą wartość; nie zgadza się z proporcją 9 cm ↔ 1800 km.
  • 1:162 000 000 – to skala zbyt "mała" (zbyt mało szczegółowa); mogłaby powstać przez pomylenie rzędu wielkości (np. dodatkowe pomnożenie przez 9 lub 10).

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu skali wykonaj szybki test sensowności: przy 1:20 000 000 jeden centymetr na mapie to 200 km w terenie, więc 9 cm to 1800 km – wynik się zgadza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprowadź obie odległości do tych samych jednostek (najczęściej do cm). Potem policz, ile cm w terenie przypada na 1 cm mapy: teren(cm) / mapa(cm). Otrzymaną liczbę wpisz jako mianownik skali 1:n.
Bo skala jest stosunkiem dwóch długości w identycznych jednostkach. Jeśli na mapie masz cm, a w terenie km, to bez konwersji porównujesz różne miary i wynik nie ma sensu. Po zamianie na cm łatwo zapisać skalę w formie 1:n.
Oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 20 000 000 cm w terenie, czyli 200 km. Taka skala nadaje się do bardzo ogólnych map (np. kontynent/państwo), a nie do szczegółowego planu terminala czy lotniska.
Zrób "test wstecz": z otrzymanej skali wylicz odległość w terenie dla podanej długości na mapie. Jeśli z 1:n wychodzi, że np. 9 cm odpowiada dokładnie 1800 km (po przeliczeniu), to rachunek jest spójny. To prosta kontrola błędów jednostek.
Skala 1:2 000 000 jest "większa" (bardziej szczegółowa), bo 1 cm na mapie odpowiada mniejszej odległości w terenie niż przy 1:20 000 000. Im mniejszy mianownik n, tym mapa pokazuje więcej szczegółów na tej samej powierzchni kartki.
Najczęstsze to: brak konwersji km→cm, pomylenie 1:n z n:1, zgubienie zer przy dużych liczbach oraz dzielenie przez złą wartość (np. przez 9 km zamiast 9 cm). Warto zawsze zapisać jednostki przy każdym kroku obliczeń.
Użyj łańcucha jednostek: 1 km = 1000 m oraz 1 m = 100 cm, więc 1 km = 100 000 cm. Następnie: 1800 km = 1800 × 100 000 cm = 180 000 000 cm. Tę wartość możesz już porównać z centymetrami na mapie.
Przy udzielaniu informacji: jak daleko jest między punktami (terminal, przystanek, parking), ile zajmie dojście pieszo, czy pasażer zdąży na przesiadkę. Skala pozwala szybko oszacować realny dystans z planu lub mapy i uniknąć błędnych wskazówek.
Skala liczbowa to zapis 1:n (np. 1:20 000 000). Skala liniowa to podziałka graficzna (odcinek z oznaczonymi odległościami). Skala liniowa bywa wygodniejsza, gdy mapa jest powiększana/zmniejszana, bo podziałka zmienia się razem z mapą.
Najbezpieczniej sprowadzić wszystko do centymetrów, bo odległości na mapie zwykle są w cm lub mm, a skala 1:n jest najczęściej interpretowana właśnie w tych jednostkach. Kluczowe jest, by w całym obliczeniu trzymać jedną jednostkę i ją kontrolować.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Aby wyznaczyć skalę 1:n, trzeba mieć te same jednostki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Centymetr" (relacje jednostek długości) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Kilometr" (relacje jednostek długości) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z geografii lub kartografii dotyczące skali mapy i przeliczania odległości
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczania jednostek i proporcji
  • Instrukcje użytkowania planów obiektów (lotnisko, terminal, dworzec) wykorzystywanych w obsłudze podróżnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego