Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2020



PYTANIE NR 21.
Odpady z przerobu buraków ćwikłowych wykorzystywane są do otrzymywania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Betanina to czerwono‑fioletowy barwnik z grupy betalain, charakterystyczny dla buraka ćwikłowego i jego przetworów. Produkty uboczne/odpady z przerobu buraków mogą być więc surowcem do pozyskania betaniny. Annato pochodzi z arnoty, karoten z surowców bogatych w karotenoidy, a chlorofil z zielonych części roślin.

Pełne wyjaśnienie:

Burak ćwikłowy jest jednym z najbardziej charakterystycznych surowców roślinnych kojarzonych z barwą czerwono‑fioletową. Za tę barwę odpowiada przede wszystkim betanina, należąca do grupy betalain (dokładniej: betacyjanin). W praktyce technologii żywności betanina bywa pozyskiwana także z surowca wtórnego, np. z frakcji powstających podczas przerobu buraków (wytłoki, odpady z obierania i rozdrabniania), o ile zawierają jeszcze odpowiednią ilość pigmentu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "annato" to barwnik otrzymywany z nasion arnoty (Bixa orellana). Jest typowy dla produktów, gdzie potrzebna jest żółto‑pomarańczowa barwa i nie jest standardowo kojarzony z burakiem.
  • "karotenu" (karoten/karotenoidy) szuka się w surowcach bogatych w te związki, np. w marchwi czy dyni. Burak nie jest typowym przemysłowym źródłem karotenu w porównaniu z surowcami karotenoidowymi.
  • "chlorofilu" pozyskuje się z zielonych części roślin (liście, zielone warzywa). Burak ćwikłowy jako surowiec korzeniowy nie jest właściwym źródłem chlorofilu, a jego barwa nie wynika z chlorofili.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się burak ćwikłowy i zagadnienie barwników, najczęściej sprawdzana jest znajomość związku surowca z betalainami/betaniną, a nie z karotenoidami czy chlorofilami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest betanina i skąd się ją pozyskuje?
Betanina to naturalny czerwono‑fioletowy barwnik z grupy betalain. Najczęściej kojarzy się ją z burakiem ćwikłowym, ponieważ występuje w jego tkankach w wysokim stężeniu. W przemyśle może być pozyskiwana także z surowców ubocznych po przerobie buraków, jeśli zawierają jeszcze pigment.
Dlaczego burak ćwikłowy nie jest źródłem chlorofilu?
Chlorofil jest barwnikiem zielonym obecnym głównie w liściach i zielonych częściach roślin. Korzeń buraka ćwikłowego nie jest tkanką bogatą w chlorofil, a jego barwa wynika z betalain (m.in. betaniny). Dlatego wskazywanie chlorofilu jako produktu z przerobu buraków jest typową pułapką.
Co to są betalainy i czym różnią się od karotenoidów?
Betalainy (np. betanina) to barwniki charakterystyczne m.in. dla buraka, dające barwy czerwono‑fioletowe i żółte. Karotenoidy (np. beta‑karoten) są inną grupą związków, zwykle żółto‑pomarańczowych, typowych np. dla marchwi. Różnią się budową chemiczną i typowymi źródłami surowcowymi.
Jakie odpady z przerobu buraków mogą zawierać barwnik?
Barwnik może pozostawać w frakcjach takich jak wytłoki po ekstrakcji soku, odpady z obierania lub rozdrabniania, a także części o niższej jakości handlowej. Kluczowe jest, czy materiał nadal zawiera wystarczającą ilość pigmentu i czy jego odzysk jest technologicznie oraz ekonomicznie uzasadniony.
Dlaczego w pytaniach egzaminacyjnych burak łączy się z betaniną?
To klasyczne skojarzenie z chemii i technologii żywności: burak ćwikłowy zawiera betalainy, a najbardziej znanym czerwonym pigmentem jest betanina. Egzamin często sprawdza, czy zdający potrafi powiązać surowiec z typową grupą barwników, zamiast wybierać "popularne" odpowiedzi jak karoten.
Co to jest annato i z czego się je otrzymuje?
Annato to naturalny barwnik (żółto‑pomarańczowy) otrzymywany z nasion arnoty (Bixa orellana). Stosuje się go do barwienia wybranych produktów spożywczych, ale nie jest typowym barwnikiem otrzymywanym z buraka ćwikłowego. W testach bywa używany jako "mylący" dystraktor.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu barwników?
Najczęściej myli się barwniki na podstawie samej barwy lub popularności nazwy. Przykład: wybór "karotenu", bo jest znany, mimo że surowiec (burak) wskazuje na betalainy. Inny błąd to automatyczne kojarzenie barwników roślinnych z chlorofilem, nawet gdy surowiec nie jest zielony.
Czy betanina jest tym samym co "barwnik z buraka" na etykiecie?
W praktyce określenie "barwnik z buraka" zwykle odnosi się do ekstraktu z buraka zawierającego betaninę (i inne składniki). Na etykietach może wystąpić nazwa surowcowa lub nazwa barwnika. Na egzaminie liczy się rozpoznanie, że kluczowym pigmentem buraka jest betanina.
Kiedy w technologii żywności opłaca się odzyskiwać barwnik z odpadów?
Odzysk ma sens, gdy odpady zawierają jeszcze dużo cennych składników (tu: pigmentu), a proces ekstrakcji i oczyszczania jest możliwy oraz opłacalny. Bierze się pod uwagę stabilność barwnika, koszty energii i rozpuszczalników, wymagania jakościowe oraz bezpieczeństwo surowca wtórnego.
Jak rozróżnić na egzaminie karoten od betaniny po surowcu?
Najprościej: karoten kojarz z surowcami pomarańczowymi (np. marchew, dynia) i grupą karotenoidów, a betaninę z burakiem ćwikłowym i betalainami. Jeśli pytanie dotyczy przerobu buraków i produktów ubocznych, najczęściej chodzi o betaninę jako pigment typowy dla tego surowca.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Betanina to czerwono‑fioletowy barwnik z grupy betalain, charakterystyczny dla buraka ćwikłowego i jego przetworów."

Źródła:

  • European Commission — Food Additives Database: E 162 Beetroot Red (betanin) — https://food.ec.europa.eu/safety/food-additives/eu-food-additives-database_en (dostęp 2026-03-01)
  • PubChem: Betanin — https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Betanin (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): Betanin — https://en.wikipedia.org/wiki/Betanin (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z chemii żywności (rozdziały o barwnikach naturalnych)
  • Materiały dydaktyczne z technologii przetwórstwa owoców i warzyw
  • Bazy substancji i dodatków do żywności (opisy pochodzenia i zastosowań barwników)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego