KWALIFIKACJA PGF5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 8.
Określ format brutto użytku na podstawie widoku prawego dolnego rogu obszaru roboczego programu InDesign.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek, który prawdopodobnie pochodzi z programu do projektowania graficznego, takiego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format brutto to format netto powiększony o spady z każdej strony. Z linijek widać format netto 297×70 mm (czarna ramka) oraz przesunięcie do 300×73 mm po prawej i na dole, czyli spad 3 mm. Ponieważ spad jest symetryczny, dodaje się go także z lewej i z góry: 297+6=303 mm oraz 70+6=76 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii format netto oznacza docelowy wymiar wyrobu po przycięciu, a format brutto (z uwzględnieniem spadów) to wymiar dokumentu przygotowany do druku tak, aby po cięciu nie pojawiły się białe krawędzie.

Na fragmencie interfejsu programu DTP w prawym dolnym rogu widać nałożone obrysy i odczyty z linijek. Czarna ramka kończy się na wartościach 297 (oś X) i 70 (oś Y), co odpowiada formatowi netto 297×70 mm. Czerwona ramka dochodzi do 300 i 73, czyli w tym rogu widać, że obszar "wychodzi" o 3 mm poza netto w prawo i w dół.

Kluczowe jest zrozumienie, że odczyt 300×73 mm to współrzędne prawego dolnego narożnika względem punktu (0,0), a nie pełny wymiar brutto. Skoro widać spad 3 mm po prawej (300−297) i na dole (73−70), to przy standardowym, symetrycznym ustawieniu spadów należy doliczyć po 3 mm także z lewej i z góry. Dlatego:

  • szerokość brutto: 297 mm + 3 mm + 3 mm = 303 mm,
  • wysokość brutto: 70 mm + 3 mm + 3 mm = 76 mm.

Odpowiedź "297×70 mm" jest błędna, bo pomija spady (to tylko netto). "300×73 mm" jest częstą pułapką: to odczyt narożnika w prawym dolnym rogu, uwzględniający tylko jedną stronę spadu widoczną w tym miejscu. "292×65 mm" odpowiada mniejszemu, wewnętrznemu obrysowi z ilustracji (np. innemu obszarowi pracy), ale nie jest formatem brutto użytku.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: gdy spad ma 3 mm, to format brutto jest większy od netto o 6 mm w każdym wymiarze (po 3 mm z dwóch stron).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format netto to wymiar gotowego produktu po cięciu. Format brutto uwzględnia dodatkowy obszar spadu dookoła (np. po 3 mm z każdej strony), aby po docięciu nie powstały białe brzegi. W praktyce brutto = netto + spady z 4 stron.
Jeśli spad wynosi 3 mm na każdą krawędź, to do szerokości i wysokości netto dodajesz po 6 mm (3 mm z lewej + 3 mm z prawej oraz 3 mm z góry + 3 mm z dołu). Przykład: 297×70 mm → 303×76 mm.
Odczyt 300×73 w prawym dolnym rogu pokazuje współrzędne narożnika względem punktu (0,0), czyli uwzględnia spad "widoczny" po prawej i na dole. Do pełnego formatu brutto trzeba doliczyć spady także z lewej i z góry, dlatego wynik jest większy.
W typowych pracach do druku spad ustawia się symetrycznie, czyli na wszystkich krawędziach, żeby po cięciu nie powstały białe paski niezależnie od przesunięcia noża. Wyjątki mogą istnieć w produkcjach specjalnych, ale na egzaminie przyjmuje się standardowe spady dookoła.
Najczęściej myli się współrzędne narożnika (np. z prawego dolnego rogu) z rzeczywistym wymiarem strony. Drugi błąd to dodanie spadu tylko z jednej strony, bo tylko ją "widać" w rogu. Zawsze sprawdzaj: netto + spady z dwóch stron w każdym wymiarze.
Format brutto jest potrzebny przy przygotowaniu pliku do drukarni: ustawiasz dokument, eksportujesz PDF z obszarem spadów, kontrolujesz poprawność w prepress i przy impozycji. Dzięki temu tło i grafiki "dochodzi" poza linię cięcia, a po docięciu nie ma białych krawędzi.
Spad sprawdza się w ustawieniach dokumentu (Document Setup) oraz wizualnie po kolorze/obrysie obszaru spadu. Dodatkowo można porównać wartości na linijkach: różnica między krawędzią netto a krawędzią spadu w danym kierunku odpowiada wartości spadu (np. 3 mm).
W zadaniach egzaminacyjnych i w standardowej praktyce DTP bardzo często przyjmuje się 3 mm jako spad "domyślny". Jeśli w treści zadania podano inną wartość, należy użyć tej z zadania. Gdy nie podano, zwykle zakłada się standard 3 mm.
Najczęściej obszar netto jest pokazany jako krawędź strony (np. czarny obrys), a obszar spadu jako obrys zewnętrzny (często w innym kolorze, np. czerwonym). Pomocne jest też porównanie wartości na linijkach: obrys zewnętrzny ma większe współrzędne.
Spad pojawia się przy przygotowaniu ulotek, wizytówek, okładek i innych prac "do cięcia": ustawienie dokumentu, przygotowanie grafiki na spad, eksport PDF/X z bleed, a potem kontrola w programie do podglądu PDF. Egzamin często sprawdza też rozróżnienie netto/brutto.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Format brutto to format netto powiększony o spady z każdej strony."

Źródła:

  • Adobe Help Center: InDesign User Guide – ustawienia Document Setup (Bleed and Slug) (helpx.adobe.com/indesign/) – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Spad (poligrafia)" – definicja i cel spadów – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja pomocy Adobe InDesign: ustawienia dokumentu i spady
  • Podręczniki DTP/prepress omawiające format netto, brutto i spady
  • Materiały szkolne do kwalifikacji związanych z przygotowaniem do druku (prepress) i kontrolą plików PDF

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego