KWALIFIKACJA PGF5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 9.
Określ format brutto wizytówki przy założeniu 3 mm spadów, jeśli wymiary netto wizytówki wynoszą 90 x 50 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format brutto uwzględnia spad po obu stronach każdego wymiaru. Dlatego do 90 mm i 50 mm należy dodać 2×3 mm: 90+6=96 mm oraz 50+6=56 mm. Wynik 96 x 56 mm spełnia też zasadę kontrolną: brutto musi być większe od netto.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii rozróżnia się dwa podstawowe wymiary pracy:

  • format netto – docelowy wymiar po przycięciu (to, co ma zostać po pracy gilotyny),
  • format brutto – wymiar przygotowania do druku, czyli netto powiększone o spady.

Spad to fragment grafiki wyprowadzony poza linię cięcia. Jest potrzebny, ponieważ w realnym procesie drukowania i cięcia mogą wystąpić minimalne przesunięcia arkusza. Bez spadu na krawędziach mogłyby pojawić się białe "paski" papieru.

Jeżeli spad wynosi 3 mm, to musi znaleźć się z każdej strony projektu. Oznacza to, że każdy wymiar zwiększa się o 2×3 mm = 6 mm:

  • szerokość: 90 mm + 6 mm = 96 mm,
  • wysokość: 50 mm + 6 mm = 56 mm.

Dlatego poprawny format brutto to 96 x 56 mm.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 84 x 44 mm – taki wynik powstaje przy odejmowaniu spadów; to nielogiczne, bo spad zawsze zwiększa obszar projektu, a format brutto nie może być mniejszy od netto.
  • 87 x 47 mm – odpowiada dodaniu spadu tylko z jednej strony (90+3 i 50+3). W praktyce spad musi być po obu stronach, więc należy dodać podwójną wartość.
  • 93 x 53 mm – to dodanie łącznie 3 mm, ale rozłożone błędnie; również nie uwzględnia spadu z dwóch stron (brakuje pełnych 6 mm na każdy wymiar).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj "test sensowności" – skoro dodajesz spady, format brutto musi być większy od formatu netto w obu wymiarach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format netto to docelowy wymiar po przycięciu pracy (po cięciu na gilotynie). Format brutto to wymiar przygotowania do druku, czyli netto powiększone o spady. W praktyce projektuje się w brutto, a oddaje klientowi produkt w netto.
Spad to obszar grafiki wyprowadzony poza linię cięcia. Stosuje się go, aby po przycinaniu nie powstały białe marginesy, gdy arkusz minimalnie "ucieknie" w druku lub podczas cięcia. Spad jest kluczowy przy tłach i zdjęciach dochodzących do krawędzi.
Do każdego wymiaru netto dodajesz 2×3 mm, bo spad jest z lewej i z prawej oraz z góry i z dołu. Wzór: brutto = netto + 2×spad. To proste działanie w milimetrach, ale wymaga pamiętania o "dwóch stronach".
Bo spad występuje po obu stronach danego wymiaru: np. szerokość ma spad z lewej i z prawej, a wysokość z góry i z dołu. Jeśli dodasz spad tylko raz, projekt będzie za mały i po cięciu może zabraknąć grafiki na krawędzi.
Nie. Format brutto musi być większy od netto (w obu wymiarach), ponieważ zawiera dodatkowy obszar spadu. Jeśli w obliczeniach wychodzi mniejszy format, to zwykle oznacza błąd: odjęcie spadu albo pominięcie faktu, że spad jest z dwóch stron.
Najczęściej: odejmowanie spadu zamiast dodawania, dodanie spadu tylko raz (brak ), mylenie spadu z marginesem bezpieczeństwa oraz nieuwaga w jednostkach. Pomaga zasada kontrolna: po dodaniu spadów wymiary brutto muszą wzrosnąć.
Spad to grafika poza linią cięcia (na zewnątrz). Margines bezpieczeństwa to odsunięcie ważnych elementów (tekstu, logo) do środka, aby nie zostały ucięte. Spad zwiększa format brutto, a margines bezpieczeństwa nie zmienia wymiaru, tylko rozmieszczenie elementów w projekcie.
Spad 3 mm jest bardzo częsty w małych formatach, takich jak wizytówki, ulotki czy małe etykiety (jeśli tło/zdjęcie dochodzi do krawędzi). Dokładna wartość może zależeć od wymagań drukarni, ale zasada obliczania brutto pozostaje taka sama.
Najpierw sprawdź, czy rozmiar strony odpowiada formatowi brutto, a nie netto. Następnie upewnij się, że tła i zdjęcia wychodzą poza linię cięcia o wymaganą wartość spadu. W podglądzie separacji/znaczników cięcia szukaj, czy grafika "dochodzi" poza obszar netto.
Ćwicz rozróżnianie netto i brutto oraz szybkie liczenie: dodawanie 2×spad do każdego wymiaru. Zapamiętaj zasadę kontrolną "brutto > netto". Warto też przećwiczyć podobne zadania na ulotkach i etykietach, nie tylko na wizytówkach.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Format brutto uwzględnia spad po obu stronach każdego wymiaru."

Źródła:

  • Adobe InDesign User Guide – Bleeds and Slugs (opis pojęcia bleed i jego roli w przygotowaniu do druku), https://helpx.adobe.com/indesign/using/document-setup.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Affinity Publisher Help – Bleed (ustawienia spadu i wyjaśnienie, że powiększa on rozmiar obszaru projektu), https://affinity.help/publisher2/en-US.lproj/index.html?page=pages/Publish/exportBleed.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – Spad (poligrafia) / definicja spadu jako obszaru poza linią cięcia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Spad_(poligrafia) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Dokumentacje pomocy programów DTP (np. definicja i ustawianie bleed/spadu)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw przygotowania do druku (netto/brutto, spady, margines bezpieczeństwa)
  • Materiały szkoleniowe drukarni dotyczące wymagań dla plików PDF (spady, cięcie, pasery)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego