KWALIFIKACJA MOT2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 19.
Określ na podstawie przedstawionych na rysunku charakterystyk rezystancyjno-temperaturowych podzespołów elektronicznych, który z nich należy zastosować w układzie sterowania, jako termistor typu PTC.
Ilustracja przedstawia wykres charakterystyk rezystancyjno-temperaturowych czterech różnych podzespołów elektronicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Termistor PTC to element o dodatnim współczynniku temperaturowym, czyli taki, którego rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury. Na wykresach R(T) należy wybrać charakterystykę o przebiegu rosnącym w funkcji temperatury; pozostałe przebiegi nie spełniają definicji PTC (np. maleją jak dla NTC).

Pełne wyjaśnienie:

Termistor to rezystor, którego rezystancja zależy w wyraźny sposób od temperatury. W praktyce spotyka się głównie dwa typy:

  • PTC (Positive Temperature Coefficient) – rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury.
  • NTC (Negative Temperature Coefficient) – rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury.

W zadaniu trzeba zidentyfikować PTC na podstawie charakterystyki rezystancyjno-temperaturowej R(T) pokazanej na rysunku. Kluczowy jest kierunek zmian: jeśli wraz ze wzrostem temperatury (oś T) rezystancja (oś R) rośnie, to mamy zachowanie typowe dla PTC. Jeśli rezystancja spada – to cecha NTC. Jeżeli przebieg jest w przybliżeniu stały w badanym zakresie, nie jest to typowa charakterystyka termistora wykorzystywanego jako element o silnej zależności od temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić, ale są błędne?

  • Przebieg malejący R(T) odpowiada intuicyjnie wielu uczniom (bo "ciepło zwiększa przewodnictwo"), jednak to jest właśnie charakterystyczne dla NTC, nie dla PTC.
  • Przebiegi o bardzo słabej zmianie rezystancji z temperaturą nie realizują funkcji termistora w sensie egzaminacyjnym (brak wyraźnego współczynnika temperaturowego w badanym zakresie).
  • Przebiegi, które zmieniają się niemonotonicznie (raz rosną, raz maleją), nie pasują do prostego kryterium rozpoznania PTC w typowych zadaniach testowych.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy patrzysz na właściwe osie (temperatura na osi poziomej, rezystancja na pionowej) i czy rozumiesz, że "PTC" oznacza znak zależności (wzrost R), a nie konkretną wartość rezystancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Termistor PTC to rezystor, którego rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury. Na wykresie R(T) oznacza to przebieg rosnący: im wyższa temperatura, tym większa wartość oporu. Takie elementy stosuje się m.in. do ograniczania prądu i ochrony układów.
Sprawdź kierunek zmian: gdy temperatura rośnie (oś pozioma), a rezystancja też rośnie (oś pionowa), to zachowanie jest typowe dla PTC. Jeśli rezystancja maleje wraz z temperaturą, to jest charakterystyka NTC. Zwróć uwagę na skale osi, bo mogą być nieliniowe.
Różnica dotyczy znaku zależności R(T): PTC zwiększa opór po nagrzaniu, a NTC zmniejsza. W diagnostyce oznacza to inne objawy i inne oczekiwane pomiary omomierzem podczas ogrzewania elementu. Kluczowe jest, by nie mylić skrótów i zawsze interpretować trend.
PTC bywa używany jako element ochronny i stabilizujący, bo wzrost temperatury powoduje wzrost rezystancji, a więc ograniczenie prądu. Dzięki temu element "sam się zabezpiecza" przed przegrzaniem. W elektronice pojazdowej może to wspierać ochronę obwodów zasilania i modułów.
NTC jest przydatny, gdy potrzebujesz elementu, którego rezystancja spada po nagrzaniu, np. do pomiaru temperatury (czujniki temperatury) lub do ograniczenia prądu rozruchowego w inny sposób. W zadaniach egzaminacyjnych wybór zależy od wymaganego kierunku zmian R wraz z T.
Tak, jeśli wiesz, że pytanie dotyczy elementu o dodatnim współczynniku temperaturowym, czyli takiego, którego rezystancja rośnie z temperaturą. Nawet bez pamiętania rozwinięcia skrótu możesz wybrać wykres rosnący R(T). Brak tej wiedzy prowadzi zwykle do losowania lub mylenia z NTC.
Najczęstsze błędy to: pomylenie osi wykresu, nieuwzględnienie skali (np. logarytmicznej), skupienie się na "kształcie" zamiast na kierunku zmian oraz mylenie PTC z NTC przez podobieństwo nazw. Pomaga prosta reguła: PTC = rośnie R, NTC = maleje R.
Zmierz rezystancję w temperaturze otoczenia, a następnie ogrzej element (np. ciepłym powietrzem) i obserwuj zmianę oporu. Dla PTC rezystancja powinna wzrastać wraz z temperaturą. Trzeba zachować ostrożność: nie przegrzać elementu i wykonywać pomiar stabilnie w czasie.
Elementy o właściwościach PTC spotyka się m.in. jako zabezpieczenia prądowe (elementy samoresetujące) oraz w rozwiązaniach grzewczych, gdzie wzrost temperatury ogranicza prąd. W kontekście egzaminu ważniejsze jest rozpoznanie zasady działania na wykresie niż wskazanie konkretnego modelu pojazdu.
Utrwal definicje: PTC – opór rośnie z temperaturą, NTC – opór maleje. Przećwicz odczyt kilku wykresów R(T) i zwracaj uwagę na osie oraz skale. Dodatkowo przejrzyj przykładowe noty katalogowe termistorów, bo pokazują typowe charakterystyki spotykane w zadaniach.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Termistor PTC to element o dodatnim współczynniku temperaturowym, czyli taki, którego rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Termistor" – definicja oraz rozróżnienie PTC/NTC, https://pl.wikipedia.org/wiki/Termistor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Rezystancja" / zależności temperaturowe (opis ogólny wpływu temperatury na opór materiałów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja (dostęp: 2026-03-02)
  • All About Circuits, "Thermistors (NTC and PTC)" – omówienie charakterystyk R(T) i różnic PTC/NTC, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-9/thermistors/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektroniki (dział: termistory, zależność R od T)
  • Noty katalogowe (datasheet) termistorów PTC i NTC z przykładowymi wykresami R(T)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki mechatronicznych układów pojazdów (czujniki temperatury i elementy zabezpieczające)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego