KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 26.
Określ na podstawie wykresu minimalną siłę nacisku prasy do wykonania wytłoczek z blachy o grubości 1,5 mm, jeśli siła niezbędna do wytłaczania nie powinna przekraczać 90% nominalnej siły nacisku prasy.
Ilustracja przedstawia wykres siły wytłaczania w funkcji czasu dla różnych grubości blachy (1,5 mm, 1,25 mm, 1,0 mm).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek zadania mówi, że siła potrzebna do wytłaczania ma stanowić maksymalnie 90% siły nominalnej prasy.
Najpierw odczytuje się z wykresu siłę wymaganą dla blachy 1,5 mm, a potem wyznacza minimalną siłę nominalną prasy: F_nom = F_wym / 0,9. Otrzymuje się 80 kN.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowe są dwa kroki: odczyt z wykresu oraz uwzględnienie ograniczenia 90% w stosunku do siły nominalnej prasy.

1) Odczyt wartości technologicznej
Na wykresie (dołączonym do zadania) należy znaleźć punkt odpowiadający grubości blachy 1,5 mm i odczytać wymaganą siłę procesu (siłę niezbędną do wykonania wytłoczki). To jest siła, którą w praktyce "widzi" narzędzie podczas operacji.

2) Interpretacja zapisu "nie powinna przekraczać 90% nominalnej siły"
Warunek oznacza, że podczas pracy siła procesu ma spełniać zależność:
F_wym ≤ 0,9 · F_nom.
Jeżeli szukamy minimalnej siły nominalnej prasy, przyjmujemy graniczny przypadek (równość):
F_wym = 0,9 · F_nom, a następnie przekształcamy:
F_nom = F_wym / 0,9.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "80 kN"?
Po podstawieniu odczytanej z wykresu siły dla 1,5 mm i podzieleniu jej przez 0,9 otrzymuje się wartość odpowiadającą minimalnej nominalnej sile prasy. Ta wartość wynosi 80 kN, więc taka prasa spełni ograniczenie, że siła procesu nie przekroczy 90% nominalnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "75 kN" – zbyt mała wartość nominalna. Po uwzględnieniu 90% ograniczenia mogłaby nie zapewnić wymaganej siły procesu (prasa musiałaby pracować powyżej dopuszczalnego poziomu obciążenia).
  • "70 kN" – błąd jeszcze większy; często wynika z pomylenia działania (np. odjęcia 10% zamiast podzielenia przez 0,9) albo z niedokładnego odczytu wykresu.
  • "65 kN" – najczęściej efekt intuicyjnego "zaokrąglenia w dół" lub nieuwzględnienia warunku 90%; w praktyce byłby to wybór prasy z niedostatecznym zapasem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w zadaniu pojawia się zapis typu "wartość robocza nie powinna przekraczać X% wartości nominalnej", to aby dobrać minimalną wartość nominalną zwykle trzeba podzielić przez X% (w zapisie dziesiętnym), a nie mnożyć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to ograniczenie eksploatacyjne: w trakcie pracy siła procesu (wymagana do wytłoczenia) ma być najwyżej 0,9 wartości znamionowej prasy. Dzięki temu prasa nie pracuje na granicy możliwości, co zmniejsza ryzyko przeciążenia, awarii i nadmiernego zużycia narzędzia.
Użyj zależności: F_wym ≤ 0,9 · F_nom. Dla wartości minimalnej przyjmij równość i przekształć: F_nom = F_wym / 0,9. To typowy krok w zadaniach z "zapasem" lub limitem procentowym obciążenia.
Mnożenie przez 0,9 daje wartość mniejszą od wyjściowej, a tu szukasz większej wartości nominalnej, która "udźwignie" siłę procesu przy limicie 90%. Skoro F_wym jest tylko 90% F_nom, to F_nom musi być większa: F_nom = F_wym / 0,9.
Najczęstsze to: pomylenie osi (np. grubość vs siła), odczyt w złych jednostkach, wybranie niewłaściwej krzywej (gdy wykres ma kilka przebiegów), oraz niedokładne interpolowanie między punktami. Warto zawsze sprawdzić, czy wynik jest "realistyczny" dla danej grubości blachy.
Porównaj go z typowymi zakresami sił pras używanych w zakładzie oraz z danymi z kart technologicznych. Wynik powinien rosnąć wraz z grubością blachy i trudnością operacji. Dodatkowo sprawdź logikę procentów: wartość nominalna prasy musi być większa niż siła wymagana procesu.
W zadaniach egzaminacyjnych często są używane blisko siebie, ale sens jest taki: siła nominalna to parametr znamionowy maszyny (maksymalna siła), a siła nacisku w operacji to obciążenie wynikające z procesu. W tym pytaniu chodzi o dobór nominalnej siły prasy przy limicie 90% obciążenia.
Zapas stosuje się, gdy chce się ograniczyć pracę na granicy parametrów (np. do 90%), uwzględnić zmienność materiału, tolerancje narzędzia, dodatkowe opory i warunki produkcji seryjnej. To praktyczne podejście w utrzymaniu ruchu: mniejsze przeciążenia zwykle oznaczają mniej przestojów.
Potrzebujesz wartości siły procesu odpowiadającej grubości 1,5 mm (odczyt z osi siły). Następnie tę wartość przeliczasz warunkiem 90%: wyznaczasz minimalną siłę nominalną prasy tak, aby siła wytłaczania nie przekroczyła 0,9 wartości nominalnej.
Zbyt mała siła nominalna powoduje pracę w przeciążeniu lub blisko granicy, co zwiększa ryzyko uszkodzeń (mechanizmu, ramy, sprzęgła), pogarsza jakość wyrobu (niedotłoczenia, większe odchyłki) i skraca żywotność narzędzi. Może też wymuszać częste przestoje i korekty procesu.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) szybki odczyt z wykresów (osie, skala, interpolacja), (2) przekształcanie prostych zależności procentowych (np. 80%, 90%), (3) kontrolę wyniku "na zdrowy rozsądek" (nominalna musi być większa od roboczej). Pomaga też znajomość typowych parametrów maszyn w zakładzie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Instrukcje/DTR producentów pras (sekcje dotyczące siły nominalnej i dopuszczalnego obciążenia)
  • Podręczniki z przeróbki plastycznej metali (tłoczenie blach, dobór maszyn)
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów technologicznych i przeliczania warunków procentowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego