KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 27.
Określ stan wyjścia y układu w zależności od stanu wejścia sterującego s.
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, prawdopodobnie związany z egzaminem zawodowym dla technika elektronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście y zależy od sygnału sterującego s.
Gdy s = 0, układ wymusza stały stan wysoki, więc y = 1. Gdy s = 1, wyjście realizuje funkcję wejść a i b jako sumę logiczną, czyli y = a + b (OR). Pozostałe odpowiedzi błędnie zakładają y=0 lub iloczyn logiczny.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu wyjście y jest sterowane sygnałem s, czyli układ działa w dwóch różnych trybach zależnie od stanu wejścia sterującego. Należy więc rozpatrzyć osobno przypadek s = 0 oraz s = 1 i dopiero wtedy przypisać poprawną zależność na y.

Dla s = 0 poprawna zależność wskazuje, że wyjście jest wymuszane na stan wysoki: y = 1. Taki zapis oznacza, że niezależnie od tego, jakie są sygnały a i b, na wyjściu otrzymujemy logiczną "1" (np. przez podanie stałej jedynki na tor wyjściowy w tym trybie).

Dla s = 1 wyjście przestaje być stałe i zaczyna zależeć od wejść a i b. Zależność y = a + b jest typowym zapisem sumy logicznej (OR): wyjście jest równe "1", gdy przynajmniej jedno z wejść ma stan "1".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Warianty z y = 0 dla s = 0 przeczą założeniu, że w tym trybie wyjście ma być w stanie wysokim (zamieniają wymuszenie "1" na "0").
  • Warianty z y = a ∙ b dla s = 1 opisują iloczyn logiczny (AND), czyli sytuację, w której "1" pojawia się dopiero wtedy, gdy oba wejścia są równe "1". To inna funkcja niż suma logiczna i prowadziłaby do innego zachowania układu.

Na egzaminie warto pilnować konwencji zapisu: w logice cyfrowej "+" bywa używane jako OR, a "∙" jako AND. Gdy rysunek/schemat jest dołączony, zawsze weryfikuj to po symbolach bramek i połączeniach, a nie po intuicji z matematyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowej konwencji algebry Boole’a zapis y = a + b oznacza sumę logiczną (OR). Wyjście ma stan 1, gdy co najmniej jedno z wejść a lub b jest równe 1. To nie jest dodawanie arytmetyczne, tylko operacja logiczna.
Zapis y = a ∙ b oznacza zwykle iloczyn logiczny (AND). Wyjście przyjmuje stan 1 tylko wtedy, gdy jednocześnie a = 1 i b = 1. W pozostałych kombinacjach wejść wyjście wynosi 0.
Najpewniejsza metoda to analiza przypadków: osobno rozpisz sytuację dla s = 0 i dla s = 1. W każdym przypadku ustal, czy wyjście jest wymuszane na stałą (0 lub 1), czy realizuje funkcję a i b (OR/AND). Dopiero potem porównaj z odpowiedziami.
Taki warunek oznacza, że w jednym z trybów pracy układ wymusza stały stan logiczny na wyjściu, niezależnie od a i b. W praktyce odpowiada to przełączaniu źródła sygnału na stałą "1" (np. przez odpowiednie połączenia logiczne w układzie).
Najczęściej rozpoznaje się je po symbolu bramki: OR ma charakterystyczny "wypukły" kształt wejść, a AND ma płaski bok od strony wejść. Jeśli nie ma symboli bramek, pomagają zależności: OR daje 1 już dla jednego sygnału 1, a AND dopiero gdy oba są 1.
Nie zawsze, bo zależy od przyjętej konwencji w zadaniu lub materiale. Jednak w algebrze Boole’a bardzo często "+" oznacza OR, a "∙" oznacza AND. Na egzaminie warto szukać potwierdzenia w schemacie albo w opisie zadań w arkuszu.
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie "+" jak dodawania, zamiana OR z AND przez podobny zapis, ignorowanie wejścia sterującego s oraz wybieranie odpowiedzi "na symetrię" (np. 0→0) zamiast na analizę układu. Pomaga rozpisanie przypadków dla s.
Wejście sterujące stosuje się, gdy układ ma działać w różnych trybach, np. wybór źródła sygnału, blokowanie/odblokowanie funkcji, przełączanie między stałym stanem a funkcją wejść. To typowe dla selektorów, układów sterowania i prostych blokad logicznych.
Gdy jest sygnał sterujący, często wystarczy szybka weryfikacja: dla s = 0 sprawdź, czy odpowiedź daje stałą wartość (tu: 1), a dla s = 1 czy funkcja a i b odpowiada temu, co widać w torze logicznym. Tablica prawdy jest pewniejsza, ale bywa czasochłonna.
Ćwicz rozpoznawanie OR/AND/NOT oraz zapisu "+" i "∙", a także zadania z przełączaniem funkcji przez sygnał sterujący. Dobrą metodą jest robienie krótkich analiz przypadków (s=0, s=1) i sprawdzanie zachowania układu dla kilku kombinacji a i b.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wyjście y zależy od sygnału sterującego s.Gdy s = 0, układ wymusza stały stan wysoki, więc y = 1."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z techniki cyfrowej (bramki logiczne, algebra Boole’a)
  • Zbiór zadań z funkcji logicznych i tablic prawdy
  • Materiały dydaktyczne o układach przełączających (np. selektory/multipleksery) na poziomie szkoły technicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego