Operacje gospodarcze można klasyfikować według tego, które elementy bilansu ulegają zmianie: aktywa, pasywa albo jednocześnie aktywa i pasywa. Kluczowe jest więc rozpoznanie, czy dana pozycja jest składnikiem aktywów (majątku), czy pasywów (źródeł finansowania, w tym zobowiązań).
W treści zadania występują dwie zmiany:
- zwiększenie kredytów bankowych – w ujęciu bilansowym oznacza to wzrost zobowiązań wobec banku (czyli pasywów),
- zmniejszenie zobowiązań wobec pracowników – to spadek innego zobowiązania (również pasywa).
Skoro jedna pozycja pasywów rośnie, a druga maleje, to:
- zmiany zachodzą wyłącznie w pasywach,
- łączna wartość aktywów i pasywów (suma bilansowa) nie musi się zmieniać, bo to "przesunięcie" w obrębie źródeł finansowania.
Dlatego jest to operacja pasywna (zmiany tylko po stronie pasywów).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Aktywna – dotyczy wyłącznie aktywów (np. zamiana środków pieniężnych na materiały). Tu nie ma informacji o zmianie aktywów, a oba wskazane elementy są zobowiązaniami.
- Aktywno-pasywna zwiększająca – wymaga jednoczesnego wzrostu aktywów i pasywów (np. zakup środka trwałego na kredyt kupiecki). W zadaniu nie ma wzrostu aktywów.
- Aktywno-pasywna zmniejszająca – wymaga jednoczesnego spadku aktywów i pasywów (np. spłata zobowiązania z rachunku bankowego). Tu jeden składnik pasywów rośnie, a drugi maleje, więc to nie jest jednoczesne zmniejszenie obu stron bilansu.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oznacz każdą pozycję jako "A" (aktywa) lub "P" (pasywa). Jeśli wszystkie zmiany dotyczą tylko A albo tylko P, to wybór jest prosty: operacja aktywna albo pasywna. Dopiero gdy pojawia się jednoczesna zmiana A i P, rozważ operację aktywno‑pasywną.
