W zadaniu chodzi o rozliczenie nadwyżki towarów stwierdzonej w inwentaryzacji, gdy nie ustalono przyczyny jej powstania, a zapis ma być wprowadzony dowodem PK (polecenie księgowania). W takiej sytuacji nadwyżka nie jest traktowana jak sprzedaż ani jak korekta kosztu własnego sprzedaży, tylko jako zdarzenie wpływające na wynik w pozycji pozostałej działalności operacyjnej.
Poprawna dekretacja to: Wn "Rozliczenie nadwyżek", Ma "Pozostałe przychody operacyjne". Logika jest następująca: konto "Rozliczenie nadwyżek" służy do technicznego ujęcia i rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych, natomiast efekt ekonomiczny nadwyżki (przy braku ustalonej przyczyny) zwiększa przychody operacyjne, ale nie te ze sprzedaży. Stąd właściwe jest konto "Pozostałe przychody operacyjne".
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?
- "Wn Zużycie materiałów i energii, Ma Rozliczenie nadwyżek" – to kieruje operację na konto kosztowe właściwe dla materiałów/energii. Nadwyżka towarów nie oznacza zużycia, więc taki zapis zniekształca koszty okresu.
- "Wn Rozliczenie nadwyżek, Ma Towary" – zapis po stronie Ma na koncie "Towary" zmniejsza stan towarów. Nadwyżka z natury oznacza ujawnienie większej ilości/wyceny zapasów, więc intuicyjnie nie powinna powodować zmniejszenia zapasów.
- "Wn Rozliczenie nadwyżek, Ma Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu" – to konto wiąże się z kosztem własnym sprzedaży. Nadwyżka inwentaryzacyjna nie jest sprzedażą i nie powinna korygować kosztu sprzedaży, bo prowadziłoby to do błędnej prezentacji wyniku na sprzedaży.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o różnice inwentaryzacyjne zawsze rozdziel konto techniczne rozliczenia różnic od konta wynikowego (przychody/koszty). Warunek "nie ustalono przyczyny" często kieruje rozliczenie na konta pozostałych przychodów lub pozostałych kosztów operacyjnych, a nie na konta sprzedaży.
