KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 4.
Które operacje introligatorskie należy wykonać w celu otrzymania 6-stronicowego folderu reklamowego o formacie po rozłożeniu A4 z zadrukowanego arkusza A3+?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Złamywanie harmonijkowe pozwala uzyskać kolejne panele (strony) z jednego arkusza, co jest typowe dla folderów reklamowych. Ponieważ punkt wyjścia to zadrukowany arkusz A3+, a wyrób ma mieć format A4 po rozłożeniu, konieczne jest także krojenie (docięcie do wymaganego formatu przed/po złamie).

Pełne wyjaśnienie:

W folderach reklamowych "wielostronicowość" najczęściej uzyskuje się nie przez oprawę (jak w broszurze), lecz przez złamywanie arkusza w odpowiedni sposób. Złamywanie harmonijkowe (akordeonowe) tworzy ciąg kolejnych paneli, które po złożeniu układają się jeden na drugim, a po rozłożeniu dają pełną, czytelną sekwencję stron/pól do zadruku.

W tym zadaniu punktem wyjścia jest arkusz A3+ z nadrukiem, natomiast wyrób ma mieć format A4 po rozłożeniu. W praktyce oznacza to, że sam proces złamywania nie wystarczy: trzeba jeszcze doprowadzić arkusz do właściwego wymiaru użytkowego. Dlatego poprawny zestaw operacji obejmuje krojenie (docięcie/odcięcie nadmiaru formatu) oraz złamywanie harmonijkowe (uzyskanie kolejnych paneli składanego folderu).

Pozostałe propozycje nie pasują do celu zadania:

  • Bindowanie dotyczy łączenia kartek/grzbietu, a folder składany zwykle nie jest oprawiany; prasowanie kalibrujące nie tworzy stron/paneli.
  • Złamywanie krzyżowe zmienia układ złożeń w dwóch kierunkach i typowo służy do innych zastosowań (np. składki do dalszej obróbki), a wykrawanie jest operacją kształtującą kontur (okienka, nietypowy obrys), nie warunek uzyskania 6 stron.
  • Para cięcie i złamywanie prostopadłe jest zbyt ogólna: nie wskazuje rodzaju złamu prowadzącego do układu panelowego właściwego dla folderu sześciostronicowego; w praktyce kluczowe jest właśnie złamywanie harmonijkowe.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy wyrób jest oprawiany (wtedy w grę wchodzą operacje oprawy), czy składany (wtedy dominują rodzaje złamu). Następnie sprawdź, czy format wyjściowy wymaga docięcia – jeśli arkusz jest większy (np. A3+), krojenie/docięcie jest bardzo często konieczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Złamywanie harmonijkowe to sposób składania arkusza w naprzemienne zagięcia, tak aby po złożeniu powstał "stos" paneli, a po rozłożeniu ciąg kolejnych pól do czytania. Stosuje się je m.in. w folderach reklamowych, ulotkach i instrukcjach składanych.
Aby uzyskać 6 stron (paneli) z jednego arkusza, trzeba dobrać taki układ złamów, który dzieli arkusz na sześć kolejnych pól. Najczęściej realizuje się to przez odpowiednie falcowanie (np. harmonijkowe). Kluczowe jest też dopasowanie formatu arkusza do planowanego układu paneli.
Bindowanie służy do trwałego łączenia kartek (oprawa), a folder reklamowy zwykle jest wyrobem jednego arkusza, który ma się łatwo rozkładać i składać. Zastosowanie bindowania byłoby przerostem technologii, zwiększałoby koszt i zmieniałoby charakter produktu (bardziej jak broszura niż folder).
Po druku najczęściej wykonuje się docięcie (krojenie) do wymaganego formatu oraz złamywanie zgodnie z projektem (np. harmonijkowe). W zależności od zlecenia mogą dojść bigowanie, perforowanie lub lakierowanie, ale podstawą przy folderze składanym jest zestaw: formatowanie + falcowanie.
"Format po rozłożeniu" to wymiar wyrobu, gdy jest całkowicie otwarty (wszystkie panele rozprostowane). To ważne przy projektowaniu siatki (podziału na panele) i przy doborze arkusza wyjściowego. Inny jest format po złożeniu, czyli wymiar folderu w postaci zamkniętej.
Krojenie jest potrzebne wtedy, gdy arkusz wyjściowy ma większy format niż wymagany wyrób po rozłożeniu albo gdy trzeba usunąć naddatki technologiczne. A3+ jest formatem większym niż A3, więc w praktyce często wymaga docięcia, aby uzyskać precyzyjny format użytkowy zgodny z zamówieniem.
Typowe błędy to mylenie złamu harmonijkowego ze złamem krzyżowym, nieuwzględnianie liczby paneli (stron) oraz pomijanie operacji docięcia, gdy arkusz wyjściowy jest większy. Często też wybiera się odpowiedzi z "modnymi" operacjami (np. wykrawanie), mimo że nie wynikają z treści zadania.
Złamywanie krzyżowe polega na składaniu arkusza w dwóch prostopadłych kierunkach i bywa używane do innych wyrobów (np. składek do dalszej obróbki). Folder panelowy 6-stronicowy zwykle wymaga sekwencyjnego układu paneli, co częściej osiąga się złamem harmonijkowym niż krzyżowym.
Trzeba przeanalizować siatkę paneli: kolejność pól na arkuszu, kierunek i liczbę złamów oraz to, które panele zachodzą na siebie po złożeniu. W praktyce pomaga wykonanie makiety z czystego papieru (próba falcowania) i porównanie jej z projektem graficznym przed uruchomieniem produkcji.
Ucz się operacji "parami": co tworzy format (krojenie/cięcie), co tworzy strony/panele (złamywanie), co łączy arkusze (oprawa/bindowanie), a co nadaje kształt (wykrawanie). Ćwicz na przykładach wyrobów: ulotka, folder, broszura, książka, opakowanie, bo wtedy łatwiej dobrać właściwą technologię.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Złamywanie harmonijkowe pozwala uzyskać kolejne panele (strony) z jednego arkusza, co jest typowe dla folderów reklamowych."

Źródła:

  • PN-EN ISO 216:2009 (ISO 216) Papier — Formaty serii A i B, definicje formatów A4 i A3 (odniesienie do relacji wymiarów).
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Format_papieru - dostęp 2026-03-02
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Paper_size - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni introligatorskiej dotyczące falcowania i rodzajów złamów
  • Tablice/opracowania o formatach papieru (rodzina A) i sposobach uzyskiwania użytków
  • Instrukcje obsługi falcerek (opisy złamu harmonijkowego i ustawień)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego