Opracowanie planu pomocy w opiece środowiskowej ma charakter procesowy: aby zaplanować działania, trzeba najpierw wiedzieć, komu i w jakiej sytuacji pomagamy. Z tego powodu pierwszy etap to zebranie danych o funkcjonowaniu podopiecznego (np. w zakresie samoobsługi, mobilności, odżywiania, bezpieczeństwa, stanu emocjonalnego oraz warunków domowych). Źródłem informacji bywa wywiad, obserwacja i analiza dostępnej dokumentacji.
Dopiero na podstawie zebranych informacji dokonuje się rozpoznania problemów i potrzeb. To kluczowy krok, bo problemy (co utrudnia funkcjonowanie) i potrzeby (czego brakuje, aby funkcjonować bezpieczniej i bardziej samodzielnie) wyznaczają kierunek dalszej pracy.
Odpowiedź "określić problemy i potrzeby, dobrać środki i narzędzia pracy" pomija lub osłabia etap diagnozy opartej na danych – dobór narzędzi powinien wynikać z rozpoznania, a nie poprzedzać je. Odpowiedź "zebrać dane dotyczące funkcjonowania podopiecznego, określić cele opieki" sugeruje przejście do celów zbyt szybko; cele formułuje się dopiero po nazwaniu problemów i potrzeb. Odpowiedź "określić cele opieki, dobrać metody i techniki pracy" dotyczy raczej dalszych etapów planowania, gdy diagnoza jest już wykonana.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o "pierwszą kolejność" szukaj etapów typu: rozpoznanie/diagnoza → planowanie celów → dobór metod → realizacja → ocena efektów. Jeśli w odpowiedzi pojawiają się metody, techniki lub narzędzia, zwykle nie jest to etap początkowy.
