KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Opiekunka sprawująca opiekę nad głuchoniewidomą podopieczną powinna do komunikowania się z nią zastosować metodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba głuchoniewidoma ma ograniczony dostęp do informacji zarówno słuchem, jak i wzrokiem, dlatego komunikacja powinna wykorzystywać kanał dotykowy.
Metoda "alfabetu punktowego" pozwala przekazywać litery/komunikaty poprzez dotyk (np. na dłoni), co jest adekwatne w takiej sytuacji, w przeciwieństwie do metod opartych na widzeniu lub słyszeniu.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy z osobą głuchoniewidomą kluczowe jest dopasowanie sposobu porozumiewania się do realnie dostępnych kanałów odbioru informacji. Skoro podopieczna nie korzysta w pełni ani ze słuchu, ani ze wzroku, metody oparte głównie na przekazie dźwiękowym lub wzrokowym będą nieskuteczne albo bardzo ograniczone. Z tego powodu w praktyce opiekuńczej często wybiera się rozwiązania dotykowe.

Odpowiedź "alfabetu punktowego" jest trafna, ponieważ odnosi się do sposobu przekazywania liter/treści przez dotyk (np. na dłoni). Taka forma komunikacji umożliwia przekaz informacji wtedy, gdy nie można oprzeć się na sygnałach dźwiękowych czy wizualnych. Jest to też podejście zgodne z zasadą: najpierw zapewnij dostęp do informacji, a dopiero potem dobieraj narzędzia językowe.

  • Odpowiedź "języka migowego" bywa myląca: standardowo jest to system silnie wzrokowy (odbiór znaków odbywa się przez obserwację rąk i mimiki). U osoby głuchoniewidomej bez zastosowania technik dotykowych sama znajomość języka migowego nie rozwiązuje bariery.
  • Odpowiedź "słownika Makaton" odnosi się do systemu wspomagającego komunikację, często łączącego znaki i elementy wizualne. Nie jest to wybór pierwszego rzędu, gdy podstawowy problem dotyczy jednocześnie wzroku i słuchu; skuteczność może być ograniczona bez dodatkowych adaptacji dotykowych.
  • Odpowiedź "piktogramów" wymaga sprawnego widzenia (lub co najmniej użytecznej percepcji wzrokowej). Przy głuchoniewidomości piktogramy same w sobie nie zapewniają dostępu do treści.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o podwójnym ograniczeniu sensorycznym (wzrok + słuch), szukaj rozwiązań opartych na dotyku oraz na bardzo jasnym, sekwencyjnym przekazywaniu informacji. W praktyce zawsze warto też ustalić preferowaną metodę z samą osobą (o ile to możliwe) i stosować ją konsekwentnie w całym otoczeniu wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Alfabet punktowy to metoda przekazywania liter lub komunikatów przez dotyk, zwykle na dłoni lub palcach rozmówcy. Sprawdza się, gdy osoba ma istotne ograniczenia słuchu i wzroku, bo informacja dociera kanałem dotykowym, a nie przez obserwację czy słuchanie.
Klasyczny język migowy jest przede wszystkim wzrokowy: odbiera się go przez patrzenie na dłonie i mimikę. Przy głuchoniewidomości kanał wzrokowy może nie być dostępny, więc bez technik dotykowych lub innych adaptacji przekaz może być nieczytelny mimo dobrej intencji opiekuna.
Jeśli osoba ma jednocześnie poważny ubytek słuchu i wzroku, metody wizualne (np. piktogramy) mogą nie działać. Wtedy pierwszym tropem jest wybór rozwiązań dotykowych. W praktyce warto sprawdzić, czy podopieczna korzysta z resztek wzroku; jeśli nie, piktogramy będą mało użyteczne.
Makaton może wspierać komunikację, ale często opiera się na znakach i elementach wizualnych, więc przy głuchoniewidomości bywa niewystarczający bez dodatkowych modyfikacji. W pracy opiekuna ważne jest, by wybrać metodę, którą podopieczna realnie odbiera (często dotykową) i stosować ją konsekwentnie.
Typowe błędy to: wybór metody "nawykowo" (np. odruchowo język migowy), mówienie bez upewnienia się, że informacja dotarła, oraz zmienianie sposobu komunikacji z dnia na dzień. Skuteczniej jest ustalić jedną metodę wiodącą i sprawdzać zrozumienie krótkimi komunikatami.
Najprościej zastosować sprzężenie zwrotne: poprosić o potwierdzenie umówionym sygnałem (np. dotyk, znak), zadawać pytania zamknięte lub prosić o wykonanie krótkiego kroku zgodnie z instrukcją. Warto unikać długich zdań i przekazywać informacje etapami.
Tłumacz-przewodnik jest potrzebny, gdy bariera komunikacyjna i orientacyjna jest na tyle duża, że opiekun nie jest w stanie zapewnić pełnego udziału w rozmowie, urzędach, wizycie lekarskiej czy w przestrzeni publicznej. Wsparcie specjalisty pomaga też dobrać skuteczną metodę komunikacji i ją utrwalić.
Pomaga stały schemat informacji: najpierw nawiązanie kontaktu dotykowego, potem krótki komunikat, a następnie pokazanie czynności "ręka na ręce", jeśli jest akceptowane. Ważne są też sygnały ostrzegawcze (np. przed dotknięciem twarzy) i przewidywalność działań, co zwiększa poczucie bezpieczeństwa.
Tak, jeśli podopieczna korzysta z resztek wzroku, piktogramy mogą wspierać orientację i wybory (np. jedzenie, aktywności). Trzeba jednak zadbać o duży kontrast, odpowiedni rozmiar i dobre oświetlenie. Przy braku użytecznego widzenia piktogramy przestają spełniać swoją funkcję.
Ucz się poprzez zasadę dopasowania metody do kanału odbioru: słuch (mowa, aparaty), wzrok (tekst, piktogramy), dotyk (alfabety dotykowe). Trenuj rozróżnianie: "głuchy" ≠ "głuchoniewidomy". Na egzaminie szukaj w treści ograniczeń i wybieraj metodę, która je omija.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym (TPGN) – strona informacyjna o metodach komunikacji osób głuchoniewidomych (dział: komunikacja) – https://www.tpgn.pl/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl) – "Alfabet Lorma" (opis alfabetu dotykowego używanego przez osoby głuchoniewidome) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_Lorma (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl) – "Głuchoniewidomość" (omówienie specyfiki i potrzeb, w tym barier komunikacyjnych) – https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C5%82uchoniewidomo%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe dotyczące komunikacji osób głuchoniewidomych (poradniki, kursy AAC)
  • Podstawy komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) w pracy opiekuna/asystenta
  • Ćwiczenia praktyczne z komunikacji dotykowej (warsztaty z instruktorem)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego