Opisane objawy (upośledzenie pamięci i uwagi, zmiany zachowania, zaburzenia orientacji w miejscu i czasie oraz problemy ze snem) tworzą spójny obraz zaburzeń funkcji poznawczych, które w praktyce opieki nad osobą starszą najczęściej kojarzy się z otępieniem (zespołem otępiennym). Kluczowe jest tu jednoczesne występowanie deficytów poznawczych (pamięć, uwaga) oraz dezorientacji, czyli trudności w ocenie, gdzie osoba się znajduje i jaki jest aktualny czas/dzień.
Odpowiedź "zespołu otępiennego" jest trafna, ponieważ otępienie obejmuje nie tylko zapominanie, ale też postępujące trudności w codziennym funkcjonowaniu, zmianę zachowania oraz problemy z adaptacją do sytuacji. Zaburzenia snu mogą towarzyszyć otępieniu (np. odwrócenie rytmu dobowego), a zmiany zachowania bywają jednym z pierwszych sygnałów obserwowanych przez opiekuna.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej adekwatne?
- "zaburzeń osobowości" – dotyczą utrwalonych wzorców zachowania i przeżywania obecnych od wczesnej dorosłości. Nie tłumaczą typowo narastających deficytów pamięci, uwagi i dezorientacji w czasie i miejscu u 72-letniej osoby.
- "schizofrenii" – zwykle kojarzy się z objawami psychotycznymi (np. urojenia, omamy) i dezorganizacją myślenia. Sam opis koncentruje się na deficytach poznawczych i orientacji, bez wskazania typowych objawów psychotycznych.
- "depresji" – może dawać pogorszenie koncentracji i snu, a nawet tzw. pseudodemencję, ale w depresji na pierwszy plan zwykle wysuwają się obniżony nastrój, utrata zainteresowań i energii. W pytaniu najbardziej charakterystyczna jest dezorientacja w miejscu i czasie wraz z zaburzeniami pamięci.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawiają się jednocześnie: pamięć + uwaga + orientacja (czas/miejsce) + zmiany zachowania, to najczęściej chodzi o otępienie. W pracy opiekunki środowiskowej ważne jest nie "diagnozowanie", lecz rzetelna obserwacja, notowanie zmian i przekazywanie informacji osobom odpowiedzialnym za opiekę medyczną.
