KWALIFIKACJA ROL11 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 40.
Opis dotyczy selekcji
Ilustracja przedstawia tekst dotyczący selekcji w hodowli bydła mlecznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Selekcja genomowa polega na wyborze osobników na podstawie informacji z DNA (markery, genotypowanie) i prognozy wartości hodowlanej, często zanim ujawnią się cechy użytkowe. Selekcja naturalna zachodzi bez udziału człowieka, a "sztuczna/hodowlana" opiera się zwykle na fenotypie i rodowodzie, nie na genomie.

Pełne wyjaśnienie:

Selekcja genomowa to metoda doboru zwierząt do dalszego użytkowania hodowlanego, w której kluczową rolę odgrywa informacja genetyczna uzyskana z analizy DNA. W praktyce oznacza to genotypowanie (oznaczanie wielu markerów w całym genomie) i wykorzystanie tych danych do oszacowania przewidywanej wartości hodowlanej. Zaletą jest możliwość wcześniejszego, trafniejszego wyboru osobników – często zanim pojawią się pełne wyniki produkcyjne lub rozrodcze.

Odpowiedź "genomowej" jest właściwa, gdy opis wskazuje na użycie markerów DNA, profilu genetycznego, genotypowania, analiz SNP lub podobnych danych molekularnych jako podstawy decyzji selekcyjnej. To właśnie odróżnia selekcję genomową od klasycznych metod.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Naturalnej" – selekcja naturalna jest procesem zachodzącym w środowisku bez celowego działania człowieka. Jeśli mowa o wyborze zwierząt do rozrodu, programie hodowlanym, ocenie czy decyzji hodowcy, to nie jest to selekcja naturalna.
  • "Sztucznej" – termin bywa używany jako przeciwieństwo naturalnej (selekcja prowadzona przez człowieka), ale jest zbyt ogólny. Selekcja genomowa jest szczególnym przypadkiem selekcji sztucznej; w zadaniu chodzi o wskazanie metody opartej konkretnie o genom.
  • "Hodowlanej" – również jest to określenie szerokie, obejmujące wiele narzędzi (fenotyp, rodowód, wyniki użytkowości, indeksy). Selekcja genomowa stanowi część nowoczesnej selekcji hodowlanej, ale nie każda selekcja hodowlana jest genomowa. Jeśli opis akcentuje DNA/markery, najtrafniejszym terminem jest "genomowa".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawiają się słowa związane z DNA (genotyp, markery, SNP, panel genetyczny, test genetyczny), wybór powinien kierować się ku selekcji genomowej. Gdy mowa tylko o wyglądzie, wydajności lub rodowodzie – częściej chodzi o selekcję hodowlaną (klasyczną) bez komponentu genomowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Selekcja genomowa to dobór zwierząt do rozrodu na podstawie danych z DNA (genotypowania) i prognozy wartości hodowlanej. Wykorzystuje się markery w całym genomie, aby przewidzieć cechy użytkowe szybciej i często wcześniej niż pozwala na to sama obserwacja fenotypu.
Szukaj słów wskazujących na analizę DNA: genotypowanie, markery, profil genetyczny, testy molekularne. Jeśli opis mówi o decyzji hodowlanej opartej na danych z genomu (a nie tylko na wydajności, pokroju czy rodowodzie), to typ selekcji będzie genomowy.
Pozwala ocenić potencjał genetyczny osobnika wcześniej, bez czekania na pełne wyniki użytkowości lub potomstwo. Dzięki temu szybciej wybiera się najlepsze zwierzęta do rozrodu i skraca się odstęp pokoleniowy, co w praktyce zwiększa tempo uzyskiwania korzystnych zmian w populacji.
Selekcja naturalna zachodzi bez udziału człowieka: środowisko "odsiewa" osobniki gorzej przystosowane. Selekcja hodowlana (prowadzona przez człowieka) polega na planowym wyborze zwierząt do rozrodu, zwykle według celów produkcyjnych, zdrowotnych lub użytkowych.
Nie do końca. Selekcja sztuczna to ogólne pojęcie obejmujące każdy dobór prowadzony przez człowieka. Selekcja genomowa jest jej szczególnym przypadkiem, bo decyzja opiera się na informacji z genomu (DNA), a nie wyłącznie na fenotypie, rodowodzie czy wynikach użytkowości.
Podstawą są wyniki genotypowania (markery DNA) oraz populacja referencyjna, na której wylicza się zależność między markerami a cechami. W praktyce łączy się informacje genomowe z danymi o użytkowości i rodowodami, aby uzyskać możliwie trafną prognozę wartości hodowlanej.
Najczęściej wtedy, gdy cechy są drogie lub trudne do zmierzenia, ujawniają się późno albo mają niską odziedziczalność. W takich sytuacjach wcześniejsza prognoza na podstawie DNA ogranicza koszty i skraca czas potrzebny do podjęcia decyzji hodowlanej.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "sztucznej" lub "hodowlanej" tylko dlatego, że selekcja jest prowadzona w gospodarstwie. Jeśli w opisie pojawia się analiza DNA, właściwsza jest "genomowa". Inny błąd to mylenie selekcji naturalnej z hodowlaną mimo oczywistego udziału człowieka.
Nie w pełni. Fenotyp i wyniki użytkowości nadal są ważne, bo pokazują rzeczywiste cechy zwierzęcia oraz wpływ środowiska. Selekcja genomowa zwykle uzupełnia klasyczną ocenę, podnosząc trafność doboru, zwłaszcza u młodych osobników.
Skup się na definicjach i różnicach: naturalna vs sztuczna/hodowlana vs genomowa. Ćwicz rozpoznawanie po "słowach kluczach" (DNA, markery, genotypowanie) oraz po typie informacji użytej do wyboru zwierząt. Pomaga też porównywanie przykładów z praktyki stadnej.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Selekcja genomowa polega na wyborze osobników na podstawie informacji z DNA (markery, genotypowanie) i prognozy wartości hodowlanej, często zanim ujawnią się cechy użytkowe."

Materiały:

  • Podręczniki z genetyki i hodowli zwierząt gospodarskich (działy: selekcja, wartość hodowlana, metody oceny)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące oceny wartości hodowlanej i indeksów selekcyjnych w hodowli
  • Skrypty/opracowania o selekcji genomowej i wykorzystaniu markerów DNA w doskonaleniu zwierząt

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego