KWALIFIKACJA DRM4 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Opis znajdujący się na rysunku fragmentu połączenia elementów mebla określa wielkość średnicy kołka montażowego oraz
Ilustracja przedstawia fragment technicznego rysunku mebla, skupiającego się na szczególe połączenia elementów za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wymiaru średnicy kołka na rysunku technicznym zwykle zawiera nie tylko wartość nominalną, ale też informację określającą dopuszczalne odchyłki i relację z otworem.
Dlatego oprócz średnicy wskazuje się tolerancję i pasowanie, a nie symbol, głębokość wiercenia ani długość.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji technicznej połączeń meblowych (np. kołkowych) sam wymiar średnicy kołka to za mało, aby zapewnić powtarzalny i poprawny montaż. W praktyce trzeba jeszcze określić, jak ciasno kołek ma wchodzić w otwór oraz jakie odchyłki wymiaru są dopuszczalne. Temu służą tolerancja (zakres dopuszczalnych odchyłek wymiaru) oraz pasowanie (relacja wymiarowa element–otwór, decydująca o luzie lub wcisku).

Odpowiedź "tolerancję i pasowanie." jest poprawna, bo uzupełnia średnicę o informację, która bezpośrednio wpływa na jakość połączenia: stabilność, brak luzów, ryzyko pęknięć lub rozszczepień materiału oraz siłę potrzebną do montażu.

  • "symbol kołka." jest niewłaściwy, ponieważ symbol/oznaczenie identyfikuje element, ale nie definiuje parametrów dopasowania średnicy do otworu. W samym opisie wymiarowym przy średnicy kluczowe są dane o dopuszczalnych odchyłkach.
  • "głębokość wiercenia." dotyczy technologii wykonania otworu (procesu), a nie opisu wymiaru kołka. Głębokość może występować na rysunku, ale jest inną wielkością i nie stanowi typowego uzupełnienia zapisu średnicy kołka.
  • "jego długość." to również odrębny wymiar elementu. Długość kołka bywa podawana, jednak pytanie wskazuje na zapis związany ze średnicą, a w takiej konwencji najczęściej do średnicy dopisuje się tolerancję/pasowanie, aby zapewnić właściwy montaż.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "średnica" elementu współpracującego z otworem, pomyśl o tym, co decyduje o luzie/wcisku. Najczęściej będzie to właśnie tolerancja i pasowanie, a nie parametry operacji (wiercenie) ani inny niezależny wymiar (długość).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja wymiaru to dopuszczalny zakres odchyłek od wartości nominalnej (np. średnicy), w którym element nadal spełnia wymagania. Na rysunku określa, jak bardzo wymiar może się różnić w produkcji bez utraty funkcji, np. poprawnego montażu połączenia.
Pasowanie opisuje relację wymiarową między elementem (kołkiem) a otworem: czy występuje luz, czy wcisk. Jest kluczowe, bo wpływa na łatwość montażu, sztywność połączenia i ryzyko uszkodzenia materiału. Złe pasowanie daje luzy albo pęknięcia.
W zapisie średnicy często pojawiają się dodatkowe oznaczenia dopuszczalnych odchyłek lub klasy pasowania. Taki dopisek dotyczy właśnie tego, jak wymiar nominalny może się zmieniać i jak ma współpracować z drugim elementem. To nie są dane technologii wiercenia.
Głębokość wiercenia jest parametrem procesu wykonania otworu, a średnica kołka jest cechą elementu złącznego. Nawet jeśli oba parametry są potrzebne w produkcji, dotyczą różnych wielkości i zwykle są podawane jako osobne wymiary/oznaczenia na rysunku.
Tak, długość kołka bywa podawana, bo wpływa na wytrzymałość i głębokość osadzenia. Jednak nie jest typowym "dopiskiem" do samej średnicy. W kontekście zapisu średnicy najczęściej uzupełnieniem są tolerancje/pasowanie, czyli wymagania dopasowania do otworu.
Przy zbyt luźnym dopasowaniu pojawiają się luzy, skrzypienie, osłabienie złącza i problemy z geometrią mebla. Przy zbyt ciasnym dopasowaniu rośnie siła montażu, może dojść do rozwarstwienia płyty, pęknięć drewna lub zniszczenia krawędzi otworu.
Najczęściej kluczowe są wymiary (średnica i długość) oraz wymagania dopasowania do otworu (tolerancja i pasowanie). Te dane decydują o doborze narzędzi, ustawieniach maszyn i jakości montażu. Oznaczenia identyfikacyjne elementu są ważne, ale wtórne.
Ćwicz odczytywanie zapisów wymiarowych na rysunkach oraz rozróżnianie: wymiar nominalny vs tolerancja vs pasowanie. Warto przerobić zadania, gdzie trzeba wskazać, jakie informacje wynikają z opisu średnicy elementu współpracującego z otworem, np. kołka, osi lub tulei.
Najczęściej myli się parametry elementu (średnica, długość, tolerancja) z parametrami operacji (średnica i głębokość wiercenia). Częsty błąd to też traktowanie "symbolu elementu" jako informacji wymiarowej. Na egzaminie analizuj, czy pytanie dotyczy opisu wymiaru, czy technologii.
Tak, bo wpływają na wymagania dotyczące dokładności wykonania otworu i powtarzalności procesu. Przy bardziej wymagającym pasowaniu potrzebna jest stabilniejsza maszyna, właściwy dobór wierteł i kontrola zużycia narzędzi. To przekłada się na jakość montażu i liczbę braków.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2011, "System tolerancji i pasowań ISO — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania"
  • PN-EN ISO 286-2:2011, "System tolerancji i pasowań ISO — Część 2: Tablice klas tolerancji i odchyłek granicznych dla otworów i wałków"

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego (dział: tolerancje i pasowania)
  • Instrukcje/DTR maszyn do wiercenia i kołkowania (w zakresie doboru osprzętu do średnic i pasowań)
  • Zadania treningowe z odczytywania oznaczeń wymiarów na rysunkach połączeń meblowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego