KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 12.
Opracowując plan opieki dla niesamodzielnego, leżącego podopiecznego, wykonywanie zmiany pozycji ciała należy zaplanować co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiana pozycji ciała osoby leżącej jest podstawowym elementem profilaktyki odleżyn, bo zmniejsza długotrwały ucisk na tkanki i poprawia ukrwienie skóry.
W klasycznych planach opieki przyjmuje się wykonywanie repozycjonowania regularnie, najczęściej co 2 godziny, o ile stan podopiecznego na to pozwala.

Pełne wyjaśnienie:

U podopiecznego niesamodzielnego i leżącego głównym zagrożeniem jest długotrwały ucisk na te same okolice ciała (np. kość krzyżowa, pięty, biodra), który pogarsza ukrwienie tkanek i może prowadzić do powstawania odleżyn. Dlatego w planie opieki ważnym działaniem jest regularna zmiana pozycji ciała (repozycjonowanie), czyli takie ułożenie, aby okresowo odciążać miejsca narażone na ucisk.

Odpowiedź "2 godziny" odpowiada klasycznie nauczanej praktyce pielęgnacyjnej: częsta zmiana ułożenia zmniejsza czas nieprzerwanego ucisku i pozwala skórze "odpocząć". W warunkach egzaminacyjnych taka wartość bywa traktowana jako standardowy punkt odniesienia do planowania opieki nad osobą leżącą.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w tym ujęciu? Interwały "4 godziny", "6 godzin", "8 godzin" oznaczają znacznie dłuższe utrzymywanie stałego ucisku, co zwiększa ryzyko uszkodzeń skóry, szczególnie u osób wyniszczonych, odwodnionych, z nietrzymaniem moczu/stolca lub zaburzeniami czucia. Tak długie przerwy mogą być rozważane jedynie w szczególnych warunkach (np. przy bardzo skutecznych powierzchniach odciążających i po ocenie ryzyka), ale nie stanowią typowej, "podstawowej" częstości repozycjonowania przy planowaniu opieki.

Wskazówka praktyczna do nauki: na egzaminie często sprawdza się skojarzenie "osoba leżąca = profilaktyka odleżyn = repozycjonowanie co 2 godziny". W praktyce opiekuńczej warto jednak pamiętać o obserwacji skóry, komforcie i bólu podopiecznego oraz o współpracy z personelem medycznym przy ustalaniu indywidualnego harmonogramu i doborze materaca/poduszek odciążających.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Repozycjonowanie to planowa zmiana ułożenia ciała osoby leżącej (np. z pleców na bok), aby odciążyć miejsca narażone na długotrwały ucisk. Celem jest zmniejszenie ryzyka odleżyn, poprawa komfortu oraz ułatwienie pielęgnacji i obserwacji skóry.
Interwał 2 godzin jest klasycznym, często nauczanym punktem odniesienia: skraca czas nieprzerwanego ucisku na tkanki i pomaga utrzymać lepsze ukrwienie skóry. W praktyce harmonogram bywa dostosowywany do ryzyka, tolerancji bólu i rodzaju materaca.
Najczęściej zagrożone są okolice kostne: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra (krętarze), łopatki i potylica. Ryzyko rośnie przy unieruchomieniu, wilgoci (np. nietrzymanie), tarciu podczas przesuwania i niedożywieniu.
Wczesnym sygnałem jest zaczerwienienie skóry, które nie blednie po uciśnięciu, miejscowe ocieplenie, obrzęk, ból lub pieczenie oraz stwardnienie tkanek. U osób z zaburzeniami czucia objawy bólowe mogą nie występować, dlatego ważna jest regularna kontrola skóry.
Należy unikać "ciągnięcia" po prześcieradle, bo tarcie uszkadza naskórek. Pomagają podkłady ślizgowe, prześcieradła przesuwne i praca w dwie osoby. Ruch wykonuje się płynnie, z ugiętymi kolanami opiekuna, dbając o stabilizację barków i miednicy podopiecznego.
Nie w pełni. Materac może zmniejszać ucisk i wspierać profilaktykę, ale zwykle nie eliminuje potrzeby oceny skóry i planowego odciążania. Częstość zmian ułożenia może się różnić zależnie od typu materaca i ryzyka, jednak decyzję warto ustalać z personelem medycznym.
Częstsze odciążanie bywa potrzebne przy wysokim ryzyku odleżyn: bardzo szczupła budowa ciała, niedożywienie, gorączka, zaburzenia krążenia, wilgoć skóry (nietrzymanie), silny ból i brak możliwości mikroruchów. Zawsze należy obserwować skórę i komfort podopiecznego.
Najczęściej zapisuje się godzinę, zastosowaną pozycję (np. bok prawy/lewy, pozycja na plecach z odciążeniem pięt), stan skóry w miejscach narażonych oraz reakcję podopiecznego (ból/komfort). Dokumentacja pomaga utrzymać regularność działań i ułatwia przekazanie opieki.
Typowe błędy to zbyt rzadkie repozycjonowanie, brak kontroli skóry, przesuwanie podopiecznego po pościeli (tarcie), nieodciążanie pięt, układanie w pozycji powodującej ból oraz brak dostosowania planu do stanu zdrowia. Często też pomija się nawadnianie i pielęgnację skóry.
Ucz się schematu: ocena ryzyka + obserwacja skóry + odciążanie (repozycjonowanie) + higiena i suchość skóry + odpowiednie żywienie/nawodnienie. Zapamiętaj typowe interwały pojawiające się w testach, ale rozumiej też, że w praktyce harmonogram dobiera się indywidualnie.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • NPIAP/EPUAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition (sections on repositioning/turning and prevention).
  • NICE (UK): Pressure ulcers: prevention and management, Clinical guideline CG179 (recommendations on repositioning) - https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (accessed 2026-02-27).
  • StatPearls: Pressure Ulcer, overview of prevention including repositioning (updated periodically) - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553107/ (accessed 2026-02-27).

Materiały:

  • Wytyczne profilaktyki odleżyn (międzynarodowe i krajowe) omawiające repozycjonowanie i ocenę ryzyka
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej z rozdziałami o odleżynach i unieruchomieniu
  • Materiały szkoleniowe z technik bezpiecznego przemieszczania i zmiany pozycji osoby leżącej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego