W oczyszczalni ścieków powstają różne rodzaje osadów, które można opisywać m.in. według pochodzenia (na jakim etapie procesu i w jakiej części technologii powstały) oraz według stanu przeróbki (czy zostały już poddane dalszemu przetwarzaniu).
Osady wstępne, wtórne, mieszane i chemiczne to nazwy odnoszące się przede wszystkim do tego, skąd osad pochodzi:
- wstępny – wydzielany w procesach mechanicznych (np. sedymentacja w osadniku wstępnym),
- wtórny – związany z częścią biologiczną i oddzielaniem biomasy (np. osad z osadnika wtórnego),
- mieszany – mieszanina strumieni osadowych (np. wstępnego i wtórnego),
- chemiczny – powstający w wyniku strącania/koagulacji i procesów chemicznego usuwania zanieczyszczeń.
Wspólną cechą tych osadów jest to, że są to osady "świeże" z procesu, czyli osady surowe (przed zasadniczą przeróbką). Dopiero później mogą zostać poddane kolejnym operacjom technologicznym, które zmieniają ich właściwości i prowadzą do innej klasyfikacji.
Odpowiedź "stabilizowanego" jest nieprawidłowa, ponieważ stabilizacja oznacza celowe ograniczenie podatności na gnicie i emisje zapachowe (np. poprzez procesy tlenowe lub beztlenowe). To jest etap po wytworzeniu osadu surowego.
Odpowiedź "odwodnionego" jest nieprawidłowa, bo odwodnienie opisuje stan osadu po usunięciu części wody (np. na prasie taśmowej lub wirówce). Osad wstępny czy wtórny może być później odwodniony, ale sam fakt powstania w oczyszczaniu nie oznacza, że już jest odwodniony.
Odpowiedź "zhigienizowanego" także jest nieprawidłowa: higienizacja to działania ograniczające zagrożenia sanitarne (np. redukcja patogenów). To również etap przeróbki osadu, a nie podstawowa kategoria osadów "powstających w procesie".
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: nazwy typu wstępny/wtórny/mieszany/chemiczny mówią "skąd osad jest", a nazwy typu stabilizowany/odwodniony/zhigienizowany mówią "co z nim zrobiono".
