Bariery komunikacyjne można opisywać jako przeszkody, które utrudniają zrozumienie, budowanie relacji i osiąganie celu rozmowy. W praktyce terapeuty zajęciowego szczególnie ważne jest odróżnienie barier wynikających z postawy osoby komunikującej się od barier wynikających z otoczenia lub kontekstu społecznego.
Odpowiedź "wewnętrznym" jest poprawna, ponieważ osądzanie (wydawanie ocen) i decydowanie za innych (narzucanie rozwiązań) są zachowaniami zakorzenionymi w przekonaniach, emocjach i stylu komunikacji rozmówcy. To typowy przykład bariery intrapsychicznej: rozmówca przestaje słuchać i współdecydować, a zaczyna oceniać lub dominować, co obniża poczucie bezpieczeństwa i autonomii drugiej osoby.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "zewnętrznym" – bariery zewnętrzne to m.in. hałas, pośpiech, złe warunki lokalowe, brak prywatności, zakłócenia techniczne. Osądzanie i przejmowanie decyzji nie jest cechą otoczenia, tylko zachowaniem i postawą rozmówcy.
- "kulturowym" – bariery kulturowe wynikają z różnic norm, wartości, kodów językowych, zwyczajów czy stylów komunikacji między grupami. Sam fakt oceniania i narzucania decyzji może pojawić się w każdej kulturze; w tym pytaniu istotą jest mechanizm: postawa oceniająca i dominująca.
- "percepcyjnym" – bariery percepcyjne dotyczą błędów spostrzegania i interpretacji (np. selektywna uwaga, stereotypizacja, błędne odczytanie sygnałów niewerbalnych). W pytaniu opisano celowe zachowania komunikacyjne (osądzanie, decydowanie), a nie ograniczenia percepcji.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawiają się takie elementy jak ocenianie, etykietowanie, moralizowanie, "wiem lepiej", narzucanie rozwiązań – najczęściej chodzi o bariery wewnętrzne, związane z nastawieniem i stylem komunikacji.
