KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wybrała opodatkowanie na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Na podstawie fragmentu podatkowej księgi przychodów i rozchodów ustal podstawę opodatkowania, wiedząc, że składki na ubezpieczenia społeczne osoby prowadzącej działalność zostały zapłacone w styczniu w wysokości 812,61 zł i nie były zaliczone do kosztów w księdze.
Ilustracja przedstawia fragment podatkowej księgi przychodów i rozchodów za styczeń 2018 roku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podstawa opodatkowania przy skali to co do zasady dochód (przychody minus koszty) skorygowany o dopuszczalne odliczenia. Jeżeli zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne nie zostały ujęte w kosztach w księdze, należy je odjąć od dochodu. Z danych z fragmentu KPiR po takiej korekcie otrzymuje się 1 027,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej punktem wyjścia do rozliczeń jest dochód z działalności gospodarczej. Dochód ustala się na podstawie ewidencji (tu: fragment podatkowej księgi przychodów i rozchodów) jako różnicę między przychodami a kosztami uzyskania przychodu wykazanymi w księdze za dany okres.

Następnie wyznacza się podstawę opodatkowania, czyli dochód pomniejszony o odliczenia, które w danym przypadku można zastosować. W treści zadania kluczowa jest informacja, że składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy zostały zapłacone, ale nie były zaliczone do kosztów w KPiR. To oznacza, że nie obniżyły jeszcze dochodu na etapie "przychody minus koszty", więc trzeba uwzględnić je jako korektę obniżającą wynik.

Poprawna procedura rozumowania jest więc następująca:

  • odczytać z fragmentu KPiR wartości przychodów i kosztów oraz ustalić dochód,
  • sprawdzić, czy składki społeczne zostały już ujęte w kosztach (w zadaniu: nie),
  • pomniejszyć ustalony dochód o zapłacone składki społeczne w podanej kwocie,
  • otrzymana wartość to podstawa opodatkowania do dalszych etapów (np. obliczenia zaliczki/podatku).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości znacznie wyższe zwykle wynikają z jednego z typowych potknięć: pozostawienia samego dochodu bez odjęcia składek, odjęcia składek od niewłaściwej wielkości (np. od przychodu zamiast od dochodu) albo zsumowania/odczytania nie tych pozycji z KPiR, które dotyczą danego okresu. Z kolei wynik skrajnie wysoki może świadczyć o potraktowaniu kosztów jako dodatku do przychodów (błąd znaku) lub o pominięciu kosztów w ogóle.

W tym zadaniu, po prawidłowym ustaleniu dochodu z fragmentu księgi i odjęciu zapłaconych składek społecznych nieujętych w kosztach, otrzymuje się 1 027,00 zł jako podstawę opodatkowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To kwota, od której wylicza się podatek według skali. W praktyce jest to dochód z działalności (przychody minus koszty) pomniejszony o przysługujące odliczenia. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba sprawdzić, czy np. składki społeczne są już w kosztach, czy należy je odjąć dodatkowo.
Dochód ustalasz jako różnicę: przychody z KPiR minus koszty uzyskania przychodu z KPiR za ten sam okres. Najczęstszy błąd to wzięcie pojedynczej pozycji zamiast sumy lub pomylenie okresu (np. miesiąca) widocznego w zestawieniu.
Bo w wielu rozliczeniach składki społeczne wpływają na wynik podatkowy: albo są ujęte w kosztach (wtedy dochód już jest niższy), albo – jeśli nie są w kosztach – mogą być rozliczane jako odliczenie od dochodu. W zadaniu podano, że nie były w kosztach, więc trzeba je uwzględnić osobno.
Wskazówką jest opis w treści i zapis w księdze. Jeśli w zadaniu jest napisane, że składki nie były zaliczone do kosztów, oznacza to, że nie wolno ich "liczyć drugi raz" jako koszt, ale można (jeśli to wynika z zasad rozliczeń) pomniejszyć o nie dochód na etapie ustalania podstawy opodatkowania.
Najczęściej uczniowie mylą trzy wielkości: przychód, dochód i podstawę opodatkowania. Typowy błąd to przyjęcie, że podstawa opodatkowania = przychód, albo że podstawa opodatkowania = dochód bez korekt. W zadaniach trzeba zawsze sprawdzić, czy występują odliczenia, np. składki.
W tego typu zadaniach egzaminacyjnych, gdy składki nie są ujęte w kosztach, traktuje się je jako korektę obniżającą dochód (czyli wynik po odjęciu kosztów od przychodów). Odjęcie od samego przychodu z pominięciem kosztów prowadzi do błędnej podstawy opodatkowania.
Kontrola sensowności: podstawa opodatkowania powinna wynikać z dochodu, więc zwykle jest niższa od przychodu i zależy od kosztów. Jeśli po "odliczeniu" składek wynik rośnie, to znak błędu (np. dodanie zamiast odjęcia). Warto też porównać rząd wielkości do danych w księdze.
Potrzebujesz co najmniej dwóch wielkości za ten sam okres: sumy przychodów oraz sumy kosztów (wydatków stanowiących koszty). Z nich liczysz dochód. Dodatkowo uwzględniasz informacje z treści, np. zapłacone składki społeczne nieujęte w kosztach.
Wtedy, gdy zadanie wprost mówi, że składki zostały zapłacone i nie były zaliczone do kosztów, a celem jest ustalenie podstawy opodatkowania. To sygnał, że sama różnica przychody–koszty nie oddaje pełnego obrazu i trzeba wykonać dodatkową korektę o podaną kwotę składek.
Ćwicz schemat: 1) odczyt danych z tabel, 2) dochód = przychody − koszty, 3) podstawa = dochód po korektach (np. składki), 4) szybka kontrola sensowności wyniku. Pomaga robienie krótkich notatek "co już uwzględniono w kosztach, a co nie".
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Podstawa opodatkowania przy skali to co do zasady dochód (przychody minus koszty) skorygowany o dopuszczalne odliczenia."

Źródła:

  • Portal podatkowy Ministerstwa Finansów: informacje o PIT (PIT – podatek dochodowy) – https://www.podatki.gov.pl/pit/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Portal podatkowy Ministerstwa Finansów: informacje dla przedsiębiorców o prowadzeniu ewidencji/rozliczeniach – https://www.podatki.gov.pl/dzialalnosc-gospodarcza/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych: informacje o składkach na ubezpieczenia społeczne – https://www.zus.pl/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości podatkowej i KPiR dla technika ekonomisty (działy: dochód, koszty, podstawa opodatkowania)
  • Instrukcje/poradniki ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych w KPiR (opracowania edukacyjne)
  • Oficjalne informacje o rozliczaniu PIT i zasadach skali podatkowej na portalach administracji skarbowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego