KWALIFIKACJA SPO1 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 30.
Osoba niepełnosprawna wydaje się być nieobecna umysłowo i ma trudności z koncentracją. Jakie zaburzenie psychiczne może to sugerować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Schizofrenia może obejmować objawy poznawcze i negatywne, m.in. trudności z koncentracją, spowolnienie myślenia i wrażenie "nieobecności". Pozostałe propozycje częściej wiążą się z lękiem, objawami somatyzacji lub reakcją na traumę, a nie typowym obrazem zaburzeń psychotycznych.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "nieobecności umysłowej" i trudności z koncentracją może wskazywać na zaburzenia funkcji poznawczych oraz objawy negatywne, które należą do typowego obrazu schizofrenii. W praktyce mogą się one przejawiać jako spadek uwagi, gorsza pamięć robocza, trudność w planowaniu prostych czynności i wycofanie z aktywności dnia codziennego.

Odpowiedź "Schizofrenia" jest więc najbardziej trafna wśród podanych możliwości, ponieważ odnosi się do zaburzenia psychotycznego, w którym deficyty poznawcze i spłycenie napędu mogą znacząco utrudniać funkcjonowanie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują najlepiej?

  • "Nerwica lękowa" (zaburzenia lękowe) może powodować rozkojarzenie, ale zwykle dominuje napięcie, zamartwianie się, pobudzenie autonomiczne i unikanie sytuacji wywołujących lęk. Sama "nieobecność" nie jest tu charakterystycznym rdzeniem problemu.
  • "Zaburzenia somatoformiczne" dotyczą przede wszystkim utrwalonych dolegliwości somatycznych o podłożu psychologicznym (np. bóle, dyskomfort), a nie obrazu psychotycznego czy typowych deficytów poznawczych jako głównego objawu.
  • "Zespół stresu pourazowego" wiąże się z następstwami traumy: natrętnymi wspomnieniami, koszmarami, unikaniem bodźców i nadmierną czujnością. Trudności koncentracji mogą się pojawiać, ale zwykle współwystępują z objawami związanymi bezpośrednio z traumą.

Wskazówka dla asystenta osoby niepełnosprawnej: takie objawy są nieswoiste i nie stanowią samodzielnej diagnozy. Kluczowe jest uważne obserwowanie zmian w zachowaniu, wspieranie regularności dnia (krótkie, jasne polecenia, rutyna) oraz przekazanie niepokojących obserwacji opiekunowi/zespołowi medycznemu, szczególnie gdy pojawiają się omamy, urojenia lub wyraźne pogorszenie funkcjonowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Objawy poznawcze to trudności w funkcjach takich jak uwaga, pamięć robocza i planowanie. Mogą wyglądać jak "rozkojarzenie", gubienie wątku, wolniejsze przetwarzanie informacji czy problem z wykonaniem kilku kroków zadania. Często utrudniają samodzielność w codziennych czynnościach.
W schizofrenii zaburzone mogą być procesy uwagi i funkcje wykonawcze, a także motywacja i napęd (objawy negatywne). W efekcie osoba może mieć kłopot z utrzymaniem celu działania, kończeniem zadań i selekcją bodźców. To nie musi wynikać ze "złej woli".
Zaburzenia somatoformiczne koncentrują się na dolegliwościach fizycznych (np. ból, osłabienie) bez wyjaśnienia organicznego, powiązanych z czynnikami psychologicznymi. Schizofrenia to zaburzenie psychotyczne, gdzie (poza deficytami poznawczymi) typowo mogą występować omamy, urojenia i dezorganizacja myślenia.
To potoczne określenie może opisywać różne stany: wycofanie, apatię, spowolnienie, trudność w reagowaniu lub "odpływanie" uwagi. Ponieważ termin jest niespecyficzny, warto opisywać konkrety: jak długo trwa, w jakich sytuacjach występuje, czy są problemy z pamięcią, snem, lękiem lub nietypowymi wypowiedziami.
Tak. Silny lęk i napięcie mogą powodować rozkojarzenie, gonitwę myśli, trudność w skupieniu na zadaniu. Zwykle jednak widoczne są też objawy lęku (zamartwianie, unikanie, pobudzenie). W pytaniu egzaminacyjnym chodzi o rozpoznanie, że takie objawy mogą również należeć do obrazu zaburzeń psychotycznych.
Niepokój powinny wzbudzić wyraźne zmiany względem stanu wyjściowego: pogorszenie funkcjonowania, nasilone wycofanie, dezorganizacja wypowiedzi, podejrzliwość, słyszenie/widzenie rzeczy niewidocznych dla innych, zaniedbanie higieny czy bezsenność. Jako asystent przekazuj obserwacje opiekunowi i personelowi medycznemu.
Częsty błąd to interpretowanie apatii i spadku aktywności jako lenistwa lub braku chęci. Inny błąd to skupienie się wyłącznie na "dziwnym zachowaniu", bez oceny, czy osoba ma trudność w rozpoczęciu i utrzymaniu czynności. W praktyce pomagają krótkie instrukcje, rutyna i spokojna komunikacja.
Pomaga strukturyzacja dnia: proste, krótkie zadania, rozpiska kroków, stałe pory aktywności, ograniczenie bodźców oraz przypomnienia. Dobre są też przerwy i wzmacnianie pozytywne po ukończeniu etapu. W razie nagłego pogorszenia należy zgłosić to opiekunowi/zespołowi terapeutycznemu.
W PTSD kluczowe są objawy związane z przeżytą traumą: intruzywne wspomnienia, koszmary, unikanie oraz nadmierna czujność. Trudności koncentracji mogą wystąpić, ale zwykle towarzyszą im inne, bardziej charakterystyczne symptomy traumy. W pytaniu najbardziej pasuje zaburzenie, w którym deficyty poznawcze i wycofanie są typowe.
Zapisz konkretne zachowania: kiedy pojawia się rozkojarzenie, jak długo trwa, co je nasila/zmniejsza, czy są problemy ze snem, jedzeniem, lekami, czy występują nietypowe wypowiedzi (np. podejrzliwość). Taki opis jest bardziej pomocny niż ogólne stwierdzenia typu "jest nieobecna".
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że schizofrenia może obejmować objawy poznawcze i negatywne, m.in. trudności z koncentracją, spowolnienie myślenia i wrażenie "nieobecności".

Źródła:

  • WHO, International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, 10th Revision (ICD-10): kategoria F20 Schizofrenia (rozdział V).
  • WHO, ICD-10: kategoria F45 Zaburzenia somatoformiczne (rozdział V).
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), rozdziały dotyczące schizophrenia spectrum and other psychotic disorders oraz trauma- and stressor-related disorders, 2013.

Materiały:

  • ICD-10 lub ICD-11: przegląd rozdziału zaburzeń psychicznych i zachowania
  • Podręczniki psychiatrii/psychopatologii opisujące objawy pozytywne, negatywne i poznawcze schizofrenii
  • Materiały edukacyjne o PTSD, zaburzeniach lękowych i somatoformicznych (różnicowanie objawów)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego