KWALIFIKACJA MED10 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 46.
Osobę, u której podejrzewa się udar cieplny należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udar cieplny to stan przegrzania, w którym konieczne jest szybkie obniżanie temperatury ciała. Dlatego właściwe jest schładzanie, np. przez chłodne okłady i zapewnienie przewiewu. Przykrywanie kocem, folią termoizolacyjną lub kocem elektrycznym ogranicza oddawanie ciepła albo je zwiększa, co może pogorszyć stan poszkodowanego.

Pełne wyjaśnienie:

Przy podejrzeniu udaru cieplnego (ciężkiej hipertermii) kluczowe jest jak najszybsze odprowadzenie nadmiaru ciepła. W tym stanie mechanizmy termoregulacji mogą być niewydolne, a wysoka temperatura ciała stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Dlatego właściwe postępowanie obejmuje działania chłodzące: przeniesienie osoby w cień lub chłodne miejsce, zdjęcie zbędnej odzieży, zapewnienie przepływu powietrza oraz zastosowanie chłodnych okładów (np. mokre ręczniki, kompresy). To wspiera obniżanie temperatury i zmniejsza ryzyko powikłań.

Odpowiedź "obłożyć chłodnymi okładami" jest poprawna, bo bezpośrednio realizuje cel pierwszej pomocy w udarze cieplnym: schłodzenie organizmu. W praktyce okłady można przykładać m.in. w okolicach szyi, pach i pachwin, a dodatkowo wachlować lub użyć wentylatora. Jeśli osoba jest przytomna, można rozważyć podanie chłodnej wody do picia; równocześnie należy rozważyć wezwanie pomocy medycznej.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, ponieważ utrudniają utratę ciepła lub wręcz je zwiększają. "Przykryć kocem wełnianym" działa izolująco i sprzyja zatrzymywaniu ciepła. "Przykryć folią termoizolacyjną" w typowym zastosowaniu ogranicza wymianę ciepła i ma sens głównie wtedy, gdy trzeba zapobiegać wychłodzeniu, a nie przy przegrzaniu. "Przykryć włączonym kocem elektrycznym" dodatkowo dostarcza ciepło, co jest szczególnie niebezpieczne w hipertermii.

W kontekście pracy technika masażysty warto pamiętać, że przegrzanie może wystąpić w gorącym, słabo wentylowanym gabinecie lub po wysiłku/saunie. Najważniejsze to szybko przerwać ekspozycję na ciepło, rozpocząć schładzanie, kontrolować stan świadomości i nie stosować metod "ogrzewających" mylonych czasem z postępowaniem w hipotermii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Udar cieplny to groźne przegrzanie organizmu wynikające z zaburzeń termoregulacji, zwykle przy wysokiej temperaturze otoczenia. Udar słoneczny bywa traktowany jako postać związana głównie z nasłonecznieniem głowy. W obu przypadkach priorytetem jest schładzanie i ocena stanu poszkodowanego.
Alarmujące są m.in.: bardzo wysoka temperatura ciała, gorąca skóra (często sucha), silne osłabienie, zawroty głowy, splątanie, zaburzenia świadomości i przyspieszony puls. Jeśli objawy narastają lub pojawia się utrata przytomności, trzeba rozpocząć schładzanie i wezwać pomoc medyczną.
Chłodne okłady odbierają ciepło z powierzchni ciała i wspierają oddawanie ciepła przez skórę. To pomaga obniżać temperaturę organizmu, gdy naturalne mechanizmy (np. pocenie) są niewydolne. Najlepiej łączyć okłady z przewiewem, np. wachlowaniem lub wentylatorem.
Koc działa izolująco i ogranicza oddawanie ciepła do otoczenia. Przy udarze cieplnym problemem jest nadmiar ciepła, więc izolowanie ciała może utrudniać schłodzenie i pogarszać stan. Zamiast okrywania należy zapewnić chłodne miejsce, przewiew i rozpocząć schładzanie.
W typowym zastosowaniu folia termoizolacyjna ogranicza utratę ciepła i służy głównie do ochrony przed wychłodzeniem. Przy podejrzeniu udaru cieplnego priorytetem jest schładzanie, więc okrywanie folią może utrudniać oddawanie ciepła. Lepsze są chłodne okłady i przewiew.
Wodę można podać wtedy, gdy osoba jest przytomna, logicznie reaguje i nie ma problemów z połykaniem. Napoje powinny być chłodne, ale bez przesady, a podawanie małymi łykami zmniejsza ryzyko zakrztuszenia. Gdy świadomość jest zaburzona, nie wolno poić na siłę.
Schładzanie powinno być szybkie, ale kontrolowane: chłodne okłady, przewiew, cień i zdjęcie zbędnej odzieży. Unika się skrajnych metod, które mogą wywołać zbyt gwałtowną reakcję organizmu (np. intensywne ochładzanie lodem bezpośrednio na skórę). Zawsze obserwuj oddech i świadomość.
Częste pomyłki to okrywanie poszkodowanego (koc, folia), opóźnianie schładzania, pozostawienie w gorącym miejscu lub skupienie się na "odpoczynku" zamiast na obniżaniu temperatury. Innym błędem jest mylenie przegrzania z hipotermią i stosowanie procedur ogrzewania.
Należy przerwać zabieg, przenieść klienta w chłodniejsze miejsce, zapewnić przewiew, zdjąć zbędne okrycia i zastosować chłodne okłady. Trzeba też ocenić świadomość i oddech oraz w razie pogorszenia stanu wezwać pomoc medyczną. Ważna jest szybka reakcja i stała obserwacja.
Warto zadbać o wentylację, rozsądną temperaturę i możliwość szybkiego schładzania (np. chłodne kompresy, dostęp do wody, wentylator/klimatyzacja). Należy monitorować samopoczucie klienta, unikać przegrzewania podczas zabiegów i reagować na pierwsze objawy osłabienia lub zawrotów głowy.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że udar cieplny to stan przegrzania, w którym konieczne jest szybkie obniżanie temperatury ciała.

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC) Guidelines 2021 – First Aid (sekcja dot. stanów nagłych i pierwszej pomocy), https://cprguidelines.eu/ - accessed 2026-02-27
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) – First aid resources/guidance (tematy: heat illness/heat stroke), https://www.ifrc.org/first-aid - accessed 2026-02-27
  • World Health Organization (WHO) – poradniki/zasoby dot. zagrożeń związanych z upałem i chorób z przegrzania (heat-related illness), https://www.who.int/health-topics/heat-and-health - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki pierwszej pomocy (rozdziały: hipertermia/udar cieplny)
  • Materiały szkoleniowe organizacji ratowniczych dotyczące udaru cieplnego
  • Kursy pierwszej pomocy z elementami postępowania w stanach nagłych w gabinecie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego