KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 11.
Oszacuj na podstawie charakterystyki pompy wysokość podnoszenia cieczy, jeżeli przy prędkości obrotowej n=1 850 1/min pracuje ona z wydajnością 550 m3/h.
Ilustracja przedstawia wykres charakterystyki pompy PS 200, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysokość podnoszenia należy odczytać z wykresu charakterystyki H(Q) dla podanej prędkości n=1850 1/min. Dla wydajności Q=550 m3/h punkt pracy na odpowiedniej krzywej odpowiada H=4,2 m. Pozostałe wartości nie pasują do odczytu z tej krzywej.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność pracy z charakterystyką pompy, czyli zależnością wysokości podnoszenia H od wydajności Q przy określonej prędkości obrotowej n.

Jak rozwiązać krok po kroku:

  • Wybierz na wykresie krzywą odpowiadającą prędkości n = 1850 1/min (jeżeli na rysunku jest kilka krzywych dla różnych n).
  • Na osi wydajności znajdź Q = 550 m3/h.
  • Poprowadź linię do przecięcia z krzywą dla n=1850 1/min.
  • Z osi wysokości podnoszenia odczytaj wartość H w tym punkcie.

Odczyt z charakterystyki dla wskazanego punktu pracy daje 4,2 m, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • 2,2 m zwykle wynika z odczytu zbyt nisko (np. z innej krzywej/prędkości lub z błędnego odczytu podziałki).
  • 6,4 m może być efektem odczytu z krzywej dla wyższej prędkości obrotowej albo przesunięcia punktu na wykresie w stronę mniejszej wydajności.
  • 8,5 m najczęściej pojawia się przy odczycie z zupełnie innego zakresu pracy pompy lub pomyleniu krzywych/osi.

W praktyce automatyki przemysłowej taka umiejętność jest potrzebna m.in. do sprawdzenia, czy układ (zawory, rurociąg, filtr) nie przesuwa punktu pracy poza zalecany obszar oraz do doboru regulacji (np. falownikiem) bez przekroczenia możliwości pompy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysokość podnoszenia (H) to miara energii, jaką pompa przekazuje cieczy, wyrażona jako wysokość słupa cieczy w metrach. W praktyce odpowiada temu, jaką różnicę ciśnień pompa może wytworzyć w danym punkcie pracy instalacji.
Najpierw wybierz krzywą dla właściwej prędkości obrotowej n. Następnie na osi Q znajdź zadaną wydajność, przejdź do przecięcia z krzywą i z osi H odczytaj wysokość podnoszenia. Kluczowe jest trzymanie się tej samej krzywej n.
Charakterystyka pompy zależy od prędkości obrotowej: dla innego n zmienia się zarówno osiągana wydajność, jak i wysokość podnoszenia. Jeśli na wykresie są różne krzywe dla różnych n, odczyt z niewłaściwej krzywej da błędny wynik.
Wydajność (Q) to objętość cieczy tłoczona w jednostce czasu. Wartość 550 m3/h oznacza, że w ciągu godziny pompa przetłacza 550 metrów sześciennych cieczy w warunkach punktu pracy. To parametr odczytywany na osi Q wykresu.
Typowe pomyłki to: odczyt z niewłaściwej krzywej prędkości n, pomylenie osi H i Q, nieuwzględnienie skali (gęsta siatka, nietypowe podziałki) oraz "zaokrąglanie na oko" do najbliższej odpowiedzi bez dokładnego trafienia w punkt przecięcia.
Zwykle jest to zadanie odczytowe: wynik wynika z punktu przecięcia Q z krzywą H(Q) dla danego n. Mogą pojawić się drobne przeliczenia jednostek, ale sedno polega na poprawnym odczytaniu wartości z charakterystyki, a nie na długich rachunkach.
Falownik zmienia prędkość obrotową silnika, a więc i prędkość pompy. To przesuwa charakterystykę H(Q): przy wyższym n rosną parametry, przy niższym maleją. W sterowaniu ważne jest, by nie przekroczyć dopuszczalnych zakresów pracy pompy i instalacji.
Punkt pracy zależy nie tylko od pompy, ale też od oporów instalacji (zawory, długość rurociągów, filtry, zabrudzenia). Zmiana oporów powoduje przesunięcie przecięcia charakterystyki pompy z charakterystyką instalacji, więc zmieniają się Q i H.
Warto oszacować rząd wielkości: duża wydajność zwykle łączy się z umiarkowaną wysokością podnoszenia w typowych pompach wirowych. Jeśli odczyt daje ekstremalnie duże lub małe H, sprawdź: właściwą krzywą n, jednostki oraz czy nie pomylono zakresu osi.
Ćwicz czytanie wykresów: H(Q), sprawność, NPSH, a także wykresy dla różnych prędkości. Utrwal jednostki i oznaczenia osi. Na egzaminie pracuj metodycznie: najpierw identyfikacja krzywej n, potem punkt Q, potem odczyt H z osi.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wysokość podnoszenia należy odczytać z wykresu charakterystyki H(Q) dla podanej prędkości n=1850 1/min. Dla wydajności Q=550 m3/h punkt pracy na odpowiedniej krzywej odpowiada H=4,2 m."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z maszyn i urządzeń przepływowych (pompy wirowe, charakterystyki H(Q))
  • Instrukcje producentów pomp: interpretacja wykresów i punktu pracy
  • Notatki z automatyki: sterowanie pompą falownikiem i wpływ prędkości na parametry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego